อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชุบรี มีพื้นที่เพาะเลี้ยงปลาสวยงามมากที่สุดในประเทศไทยและเป็นศูนย์กลางจำหน่ายปลาสวยงามพื้นที่ใหญ่ที่สุดในเอเซีย
อำเภอบ้านโป่ง โดยเฉพาะพื้นที่ตำบลปากแรตหมู่ที่ 4 บ้านท่าน้ำวน หมู่ที่ 5 บ้านหนองปลาตอง และ หมู่ที่ 6 บ้านใหม่ มีสภาพพื้นที่ สภาพภูมิอากาศ น้ำ และปัจจัยแวดล้อมต่างๆ ที่เอื้อต่อการเลี้ยงปลาสวยงามเนื่องจากเป็นพื้นที่ที่เป็นแหล่งอาหาร เช่น ไรแดง ไรทะเล หนอนแดง มีน้ำที่เหมาะสมกับการเลี้ยงปลา เกษตรกรจึงยึดอาชีพเพาะพันธุ์ปลาสวยงาม อาทิ ปลาทอง ซึ่งมีสายพันธุ์ ออรันดา สิงห์ญี่ปุ่น ริวคิว และมีการพัฒนาสายพันธุ์ปลาทองขึ้นมาเรื่อยๆ ที่มีมาตรฐานส่งออก เป็นการเพาะพันธุ์ปลาทองในบ่อซีเมนต์ที่ตรงตามมาตราฐานของกรมประมง

ปัจจุบัน พื้นที่ตำบลปากแรตมีฟาร์มปลาสวยงามประมาณ 40-50 ฟาร์ม ซึ่งเป็นฟาร์มขนาดใหญ่ ขนาดย่อยที่ทำกันภายในครัวเรือน เป็นอาชีพที่สามารถสร้างรายได้ให้กับผู้เลี้ยงปลาสวยงามของตำบลปากแรต นักท่องเที่ยวสามารถเข้าเยี่ยมชมฟาร์มปลาสวยงามได้ฟรี แต่ละฟาร์มมีปลาทองขายสำหรับเลี้ยงทั่วไป มีปลาเกรดสูงให้ชม
“มณฑา ฟาร์ม”
ตำบลปากแรต อำเภอบ้านโป่ง อยู่ใกล้กรุงเทพมหานคร การเดินทางค่อนข้างสะดวกสบาย นักท่องเที่ยงสามารถเข้าชมฟาร์มปลาสวยงามต่างๆของตำบลปากแรตได้ทุกวัน “ ฟาร์มปลามณฑา”เป็นหนึ่งในฟาร์มเพาะเลี้ยงและจำหน่ายปลาสวยงามที่นักท่องเที่ยวนิยมแวะชมกิจการอย่างต่อเนื่อง โดยเปิดให้บริการ ตั้งแต่เวลา 07.00 – 18.00 น. หยุดให้บริการทุกวันพุธ ฟาร์มปลามณฑา ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 176/2 หมู่ที่ 4 ตำบลปากแรต อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เบอร์โทร 081 – 7632487 , 083 – 6666353 สามารถติดตามความเคลื่อนไหวของฟาร์มแห่งนี้ได้ที่ FB มณฑา ฟาร์ม

“มณฑา ฟาร์ม” ก่อตั้งโดย “ คุณมณฑา สร้อยแสง”เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ปี 2555 ในสาขาอาชีพเพาะเลี้ยงปลาสวยงามและพรรณไม้น้ำ เดิมทีคุณมณฑามีอาชีพเป็นสาวโรงงาน และใช้เวลาว่างช่วยพี่สะใภ้ทำปลาสวยงาม ได้สะสมประสบการณ์แบบครูพักลักจำในวัย 20 ตอนปลาย หลังลาออกจากงานประจำก็หันมาลงทุนทำฟาร์มปลาขนาดเล็กด้วยเงินเพียง 15,000 บาท สร้างล็อกได้ถึง 10 ล็อก โดยเงินทุน 1 ใน 3 หมดไปกับการซื้อพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ รวมถึงอุปกรณ์เครื่องใช้ต่างๆ ที่จำเป็นในการเลี้ยงปลา
ระยะแรก คุณมณฑาเริ่มเลี้ยงปลารักเร่ดำ (ปลาทอง) อย่างเดียว เพราะซื้อง่ายขายคล่อง หมดก่อนปลาสวยงามพันธุ์อื่น เมื่อฟาร์มเลี้ยงปลาเริ่มอยู่ตัว จึงให้สามีลาออกจากงานมาช่วย และสะสมพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ปลาเพิ่มขึ้นต่อเนื่องเช่น ปลาทองฮอลันดา ปลาทองเกล็ดแก้ว ปลาทองลูกโป่ง ปลารักเร่ 5 สี และริวกิ้น ฯลฯ และขยายกิจการจนพัฒนาเป็นฟาร์มขนาดใหญ่ที่มีระบบและได้มาตรฐานฟาร์ม ทำให้ มณฑา ฟาร์ม ติดอันดับต้นๆ ของฟาร์มเพาะเลี้ยงปลาสวยงามส่งออกรายใหญ่ มีแผงค้าส่งและปลีกในตลาดนัดจตุจักร ทำให้มีลูกฟาร์มหลายแห่งรับปลาเล็กไปเลี้ยงลงบ่อดิน ไม่อย่างนั้นจะผลิตปลาส่งจำหน่ายไม่ทันตามความต้องการของลูกค้า”

คุณมณฑากล่าวว่า การทำฟาร์มปลาสวยงาม ไม่ใช่เรื่องยาก เพราะมีการจัดโซนเลี้ยงปลา ช่วยให้การบริหารจัดการง่าย มีระบบ เมื่อสัตว์เลี้ยงป่วยหรือเป็นโรคก็สามารถรักษาหรือป้องกันไม่ให้ลุกลามไปสู่สัตว์เลี้ยงตัวอื่นในฟาร์ม แม้ว่าพื้นที่เลี้ยงมีจำกัดก็สามารถทำได้ ทุกอย่างขึ้นอยู่กับการวางผัง
คุณมณฑาและครอบครัวทำงานแบบไม่เคยมีวันหยุด เพราะปลาเจริญเติบโตทุกวัน บริษัทรับซื้อปลาส่งจำหน่ายต่างประเทศสั่งซื้อปลาสลับวัน และแต่ละครั้งของการสั่งซื้อปลาเป็นจำนวนไม่ต่ำกว่า 20,000-30,000 ตัว โดยรวมแล้วต่อเดือนมีลูกปลาจำหน่ายออกไปต่างประเทศ ประมาณ 200,000 ตัว
การผสมพันธุ์ทำได้เมื่อปลาอายุ 4 เดือนขึ้นไป ก่อนเพาะควรแยกปลาเพศผู้และเมียออกจากกัน สำรวจดูความพร้อมของเพศเมียโดยกดใต้ท้องเบาๆ หากท้องนุ่ม แสดงว่าพร้อมผสมพันธุ์ ส่วนเพศผู้ให้กดที่ใต้ท้อง หากมีน้ำสีขาวไหลออกมา แสดงว่าพร้อมผสมพันธุ์

บ่อผสมพันธุ์ ต้องเตรียมน้ำก่อนผสม 12 ชั่วโมง นำเชือกฟางฉีกฝอยมัดจุก (ลักษณะคล้ายพู่) ไปวางภายในบ่อและใช้หินทับไว้
หลังจากบ่อผสมพันธุ์พร้อม นำปลาพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ อัตราส่วนระหว่างปลาเพศผู้กับเพศเมีย 10:15 ตัว ปล่อยรวมกันในบ่อผสมพันธุ์ ทิ้งไว้ 1 คืน แล้วตักพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ออกทั้งหมด ให้สังเกตเชือกฟางจะมีไข่ปลาเกาะอยู่
หลังจากนั้น 3-5 วัน ไข่ปลาจะเริ่มเห็นเป็นจุดสีดำที่ไข่ หมายถึง ชีวิตใหม่กำลังจะเริ่มขึ้น

คุณมณฑา แนะว่า การใช้เชือกฟางฉีกฝอยแทนพืชน้ำ เป็นการช่วยลดโอกาสเกิดโรคในปลาได้มาก เพราะรากพืชเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรค จากไข่ปลาจะเจริญเติบโตเป็นลูกปลา เมื่อลูกปลาอายุ 4-5 วัน เริ่มให้อาหารได้ โดยอาหารที่เร่งให้ลูกปลาโตเร็วที่สุด คือ ลูกไรเป็น ควรให้ลูกไรเป็นในตอนเช้า วันละครั้ง ส่วนลูกไรตายควรให้ในปลาอายุมาก เพราะปลาเด็กและปลารุ่นจะไม่กินลูกไรตาย และอาจทำให้น้ำเสีย ซึ่งจะยากต่อการเปลี่ยนน้ำในปลาเล็ก
เมื่อลูกปลาอายุ 14 วัน ฟาร์มจะเริ่มคัดปลา โดยดูจากหาง
หางแหลม คล้ายหางปลาทู คัดทิ้ง นำไปขายเป็นปลาเหยื่อหรือปล่อยทิ้งลงคลอง
หางพา ลักษณะหางบานออก นำไปเลี้ยงลงบ่อดิน เพื่อคัดไปจำหน่ายตามขนาดไซซ์
พ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ควรผสมไม่เกิน 10 คอก เพราะลูกปลาที่ได้จะไม่แข็งแรง
ลูกปลาอายุ 45 วัน ให้นำไปเลี้ยงในบ่อดิน ขนาด 200 ตารางเมตร ความลึก 1 เมตร จุลูกปลาได้ 5,000 ตัว

“หลังจากนำลูกปลาลงบ่อดิน เริ่มให้อาหารสำเร็จรูปได้ทันที ควรให้อาหารสำเร็จรูปวันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น ยกเว้นอากาศปิด ไม่ควรให้อาหารปลา เพราะจะทำให้ปลาตาย หลังจากเลี้ยงในบ่อดินได้ 3 เดือน ก็จับส่งขายได้”
การจับปลาจากบ่อดินขึ้นมาคัด เพื่อแพ็กส่งจำหน่าย ใช้เนื้ออวนตาถี่ลาก เมื่อลากถึงฝั่งต้องใช้มือจับปลาขึ้น ไม่อย่างนั้นอาจทำให้ปลาบอบช้ำ จากนั้นเป็นขั้นตอนของการคัดไซซ์ แยกใส่ถุงแพ็ก ขณะคัดปลาต้องสังเกตลวดลายบนตัวปลา สี และหัวปลา (วุ้น) แยกออกต่างหาก เพราะปลาเหล่านี้จะขายได้ราคาสูงกว่า
แม้ มณฑา ฟาร์ม จะทำงานไม่มีวันหยุด แต่คุณมณฑา มีความสุขกับการเลี้ยงปลาสวยงามจำหน่าย และการนำความรู้ที่มีมาก่อให้เกิดอาชีพ สร้างหลักประกันให้กับครอบครัว

ใครที่ชื่นชอบปลาสวยงามหรือปลาตู้ แวะไปเยี่ยมชมฟาร์มของคุณมณฑาได้ แต่ขอให้นัดแนะก่อนล่วงหน้า ที่โทร. 081-763-2487 มณฑา ฟาร์ม เลขที่ 167/2 หมู่ที่ 4 ตำบลปากแรต อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี นี่เอง
