เมื่อเอ่ยถึงสินค้าเด่นของอำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ หลายคนนึกถึงแต่ปลาสลิดบางบ่อ ความจริงแล้วยังมีพืชสมุนไพรทำเงินอีกชนิดที่เกษตรกรนิยมปลูกแบบอินทรีย์ ไร้สารเคมี บนคันบ่อปลา นั่นก็คือ “ข่าบางบ่อ”
ปลูกข่าครั้งเดียวเก็บขายได้หลายปี
ในอดีต เกษตรกรปลูกข่าเป็นอาชีพเสริมในพื้นที่ตำบลบางเพรียง อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ เนื่องจากข่าบางบอมีรสชาติและกลิ่นที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว เป็นวัตถุดิบสำคัญในอุตสาหกรรมอาหารและยา จึงเป็นสินค้าขายดี ทำให้เกษตรกรมีรายได้หมุนเวียนตลอดทั้งปี ทุกวันนี้เกษตรกรจึงหันมาปลูกข่าเป็นอาชีพหลัก โดยจะใช้หัวหรือเหง้าที่อยู่ใต้ดินในการเพาะปลูก ลงทุนปลูกครั้งเดียวสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้นานหลายปี ข่าเป็นพืชที่ทนทานต่อสภาพแวดล้อม ปลูกดูแลง่าย สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ทั้งปี
ม.หัวเฉียววิจัยประโยชน์ของ “ข่า”
เนื่องจากข่าเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญในจังหวัดสมุทรปราการ เพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานรากด้วยงานวิจัย พัฒนาคุณภาพชีวิตและสร้างรายได้ให้กับท้องถิ่น มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติได้ศึกษาความหลากหลายของชนิดและการใช้ประโยชน์ของข่าในจังหวัดสมุทรปราการ การหาสารสำคัญในเหง้า ใบ ลำต้น และดอกของข่าพันธุ์พื้นเมืองที่มี 2 ชนิด คือ ข่าแดง และข่าหลวง (แต่ละพื้นที่ปลูกมีชื่อเรียกแตกต่างกัน)
สำหรับอำเภอบางบ่อ อำเภอบางพลี อำเภอเมือง และอำเภอบางเสาธง ผลการศึกษาพบว่า ข่าแดงเป็นสายพันธุ์ที่ปลูกมากที่สุด ส่วนข่าหลวงเป็นชนิดที่มีการปลูกรองลงมา จากการทดสอบปริมาณสารต้านอนุมูลอิสระพบว่า ข่าแดงมีประสิทธิภาพการยับยั้งสารอนุมูลอิสระมากว่าข่าหลวง ขณะเดียวกันพบว่า เหง้าแก่ เหง้าอ่อน และดอกของข่าแดงและข่าหลวง มีฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระได้ดี เมื่อเทียบกับส่วนอื่น เมื่อศึกษาเรื่องสารต้านอนุมูลอิสระในพืช ที่เรียกว่า สาร phenolic ในแต่ละส่วนของข่าพบว่า ข่าแดงมีค่าสาร phenolic สูงมากในเหง้าอ่อน ขณะที่ข่าหลวงมีค่าสาร phenolic สูงมากในใบและเหง้าแก่
ปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์ไล่แมลงส่วนใหญ่มีส่วนผสมของสารเคมี ซึ่งอาจทำอันตรายต่อมนุษย์และสัตว์ เมื่อสัมผัสหรือกินเข้าไป จากการศึกษาวิจัยของมหาวิทยาลัยหัวเฉียวพบว่า มีสมุนไพรหลายชนิดที่มีคุณสมบัติในการไล่มดและแมลงได้ เช่น สารสกัดจากตะไคร้ สะระแหน่ โหระพา ขิง ข่า กระเทียม มะกรูด และมะนาว
ชอล์กไล่มดจากข่า
เพื่อลดการใช้สารเคมี และส่งเสริมการใช้ผลิตภัณฑ์กำจัดแมลงที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ทีมนักวิจัยได้นำข่าที่หาได้ง่ายในท้องถิ่นมาทดสอบในรูปแบบชอล์กไล่มด โดยทดสอบประสิทธิภาพของชอล์กไล่มดทั้งแบบผสมและไม่ผสมเปลือกไข่และชอล์กจากสารสกัดข่าที่ความเข้มข้น 5% 10% และ 15% พบว่า ชอล์กจากสารสกัดข่าที่ความเข้มข้น 15% มีประสิทธิภาพในการไล่มดได้ดีที่สุด 100% ไม่พบมดข้ามชอล์กภายในเวลา 60 นาที รองลงมาคือ ความเข้มข้น 10% มีอัตราการไล่มด 96.43% และ 5% มีอัตราการไล่มด 76.47% ตามลำดับ
ผลงานวิจัยบ่งชี้ว่า ข่าเป็นพืชสมุนไพรที่มีคุณประโยชน์เหมาะสมสำหรับนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์รักษ์โลกในรูปแบบชอล์กไล่มด ที่ปลอดภัยต่อผู้ใช้งานและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังช่วยสนับสนุนอาชีพการปลูกข่า พืชเศรษฐกิจของชุมชน ข่าปลูกแบบเกษตรอินทรีย์ ไร้สารเคมี ดูแลง่าย และราคาไม่แพง เหมาะสำหรับพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เกษตรมูลค่าสูง และช่วยสร้างความยั่งยืนในอาชีพการเกษตรไปพร้อมๆ กัน
………
ขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบข่าวจาก มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ และองค์การบริหารส่วนตำบลบางเพรียง จังหวัดสมุทรปราการ
เผยแพร่ในระบบออนไลน์เป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2568
สถานการณ์มะพร้าวแกงในช่วงผลผลิตออกสู่ตลาดจำนวนมาก กลายเป็นอีกหนึ่งโจทย์สำคัญของภาคเกษตรไทย เมื่อแรงกดดันด้านอุปทานทำให้ราคามะพร้าวปรับตัวลดลง และเกษตรกรบางพื้นที่เผชิญปัญหาการระบายผลผลิตไม่ทันจังหวะตลาด กระทรวงพาณิชย์จึงขยับมาตรการเชิงรุก ทั้งการติดตามการรับซื้อในพื้นที่แหล่งผลิต การประสานล้งและโรงงานแปรรูปให้เข้ารับซื้อเพิ่มเติม การขอความร่วมมือให้ชะลอการนำเข้า และการดึงผู้ประกอบการรายใหญ่เข้าช่วยดูดซับผลผลิต เพื่อพยุงราคาหน้าสวนและลดสต็อกคงค้างในระบบ ล้ง-โรงงานเข้าซื้อ สต็อกหน้าลานลด นายกรนิจ โนนจุ้ย โฆษกกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า กระทรวงพาณิชย์ได้รับรายงานจากสำนักงานพาณิชย์จังหวัดนครศรีธรรมราชและสุราษฎร์ธานี ถึงผลการลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์รับซื้อมะพร้าวผลแก่ หรือมะพร้าวแกง หลังกรมการค้าภายในและกรมการค้าต่างประเทศประสานล้งและโรงงานเข้ารับซื้อเพิ่มเติม ผลการติดตามพบว่า ล้งในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราชและสุราษฎร์ธานียังเข้าไปรับซื้อมะพร้าวจากเกษตรกรอย่างต่อเนื่อง เพื่อระบายผลผลิตไปยังโรงงานปลายทาง ทำให้สต็อกคงเหลือหน้าลานลดลงเมื่อเทียบกับสัปดาห์ก่อนหน้า ขณะที่เกษตรกรสามารถขายผลผลิตได้
เดิมชาวลื้อ หรือไทลื้อ มีถิ่นฐานที่อยู่บริเวณ เมืองลื้อหลวง จีนเรียกว่า “ลือแจง” ต่อมาได้เคลื่อนย้ายลงมาอยู่ บริเวณเมืองหนองแส หรือที่เรียกว่า คุนหมิงในปัจจุบัน แล้วย้ายลงมาสู่ลุ่มน้ำน้ำโขง สิบสองปันนาปัจจุบัน ประมาณศตวรรษที่ 12 จึงเกิดมีวีรบุรุษชาวไทลื้อชื่อ เจ้าเจื๋องหาญ ได้รวบรวมหัวเมืองต่าง ๆ ในสิบสองปันนา ปัจจุบันตั้งเป็นอาณาจักรแจ่ลื้อ (เซอลี่) ชาวไทลื้อบางส่วนได้อพยพ หรือถูกกวาดต้อนออกจากเมืองเหล่านี้เมื่อประมาณหนึ่งร้อยถึงสองร้อยปีที่ผ่านมา แล้วลงมาตั้งถิ่นฐานใหม่ในประเทศตอนล่าง เช่น พม่า, ลาว และไทย ส่วนในต่างประเทศนั้น มีการกระจายตัวกันเกือบทุกประเทศในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง เช่น ในรัฐฉาน ประเทศพม่า ประเทศลาว ประเทศเวียดนาม (เมืองแถน และ เมืองเดียนเบียนฟู ก็มีการบันทึกไว้ว่ามีชาวไทลื้อ อยู่ที่นั่นด้วย) ในชุมชนไทลื้อมีการปลูกเครือหมาน้อยเพื่อทำวุ้นเครือหมาน้อย โดยชาวไทลื้อเรียกว่า แองแทะ เพื่อนำไปทำเป็นอาหารหวานและอาหารคาว มีสรรพคุณเป็นยาเย็น แก้ร้อนใน ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ ส่วนคนไทยเลยยังใช้น้ำคั้นจากรากและใบของเครือหมาน้อยใส่ในแกงหน่อไม้แทนใบย่านาง ปัจจุบัน กลุ่มอินแปง จังห
มันเทศ 3 สี แสนอร่อย มากประโยชน์ มันเทศถือเป็นแหล่งคาร์โบไฮเดรตที่สำคัญอันดับ 5 ของโลก รองจากข้าวสาลี ข้าวเจ้า ข้าวโพด และมันฝรั่ง ในโลกของอาหารเพื่อสุขภาพ “มันเทศ 3 สี” ได้กลายเป็นหนึ่งในวัตถุดิบที่มีความน่าสนใจและได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ใช่แค่รสชาติหวานนุ่มที่อร่อยเท่านั้น แต่สีสันของมันเทศก็ยังทำให้เมนูอาหารของคุณน่ารับประทานมากขึ้นด้วย ซึ่งสีสันที่โดดเด่นของมันเทศ 3 สี คือ สีส้ม สีม่วง และสีเหลือง ซึ่งแต่ละสีก็มาพร้อมกับคุณประโยชน์ที่ไม่ธรรมดาเลยทีเดียว! 🍠มันเทศสีเหลือง ความอร่อยที่มาพร้อมกับพลังงาน เป็นแหล่งพลังงานที่ดี และมีไฟเบอร์สูง ซึ่งช่วยในการย่อยอาหารและเสริมสร้างสุขภาพลำไส้ เนื้อสัมผัสของมันเทศสีเหลืองจะค่อนข้างแน่นและมีรสชาติหวานเบาๆ ทำให้มันเทศชนิดนี้เป็นที่นิยมในการนำไปทำเมนูต้ม นึ่ง หรือแม้แต่บดเป็นเครื่องเคียงในมื้ออาหารที่หลากหลาย 🍠มันเทศสีส้ม แหล่งวิตามิน A และบำรุงสายตา อุดมไปด้วยสาร เบต้าแคโรทีน ซึ่งเป็นสารสำคัญที่ช่วยในกระบวนการผลิตวิตามิน A ที่ดีต่อดวงตาและผิวพรรณ การรับประทานมันเทศสีส้มจะช่วยเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย นอกจากนี้ยังมีรสชาติหวานน
สมัยก่อนมักเข้าใจผิดว่ามีพื้นที่น้อยจะไม่สามารถทำการเกษตรได้ แต่ปัจจุบันพื้นที่น้อยสามารถสร้างรายได้ให้กับหลายๆ คนได้ชนิดที่ว่ามากกว่าการทำงานประจำ โดยเฉพาะในช่วงนี้การปลูกดอกไม้ที่สมัยก่อนเป็นเพียงการประดับเพื่อความสวยงามเท่านั้น แต่ในยุคนี้เป็นสินค้าสวยงามที่ทำเงินให้กับผู้ปลูกได้อย่างเป็นกอบเป็นกำ ชนิดที่ว่าแซงเงินเดือนงานประจำและมีเงินเหลือเก็บไว้ใช้ยามฉุกเฉินในอนาคตได้อีกด้วย คุณฐิรนาถ นิธิภัทร์ธนโภคิน หรือ คุณฝน ได้มีแนวความคิดและสร้างจุดเริ่มต้นของการปลูกดอกไม้กินได้ขึ้น โดยศึกษาในเรื่องของสายพันธุ์ต่างๆ ว่าแบบไหนดอกสีอะไรเป็นที่ต้องการของตลาด จากนั้นจึงหาซื้อพันธุ์ดอกไม้จากพื้นที่ต่างๆ เข้ามาปลูกพร้อมกับเรียนรู้การขยายพันธุ์เอง นอกจากทำให้มีผลผลิตตลอดปีแล้ว ยังประหยัดต้นทุนในเรื่องของการซื้อเมล็ดพันธุ์ใหม่ๆ ด้วยเช่นกัน ใช้พื้นที่สนามหญ้าหน้าบ้าน ไม่ถึง 20 ตารางวา ปลูกดอกไม้ คุณฝน เล่าให้ฟังว่า ช่วงแรกทำงานประจำอยู่ที่บริษัท ต่อมาเมื่อได้มาแต่งงาน จึงได้ลาออกจากงานมาเป็นแม่บ้านอย่างเต็มตัว เพราะต้องดูแลลูกน้อยที่ยังเล็กอยู่ และในขณะนั้นคุณแม่ของสามีพาคุณฝนไปซื้อต้นไม้ที่มีดอกสวย
