ในยุคที่เกษตรกรจำนวนมากต่างมองหาอาชีพที่สามารถสร้างรายได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน การเลี้ยงปลานิลในบ่อดินถือเป็นหนึ่งในทางเลือกที่หลายคนเริ่มให้ความสนใจ เพราะลงทุนไม่สูงมาก ดูแลไม่ยุ่งยาก และมีตลาดรองรับตลอดทั้งปี เช่นเดียวกับ “คุณเจริญชัย หวังครอบกลาง” เกษตรกรตำบลละหาน อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ ที่เริ่มต้นจากศูนย์ เคยทำงานในเมืองใหญ่ รวมถึงไปทำงานต่างประเทศ ก่อนจะตัดสินใจกลับบ้านเกิด เพื่อสร้างชีวิตใหม่จากผืนน้ำและผืนดินของตนเอง
จากเพียงบ่อทดลองหนึ่งบ่อในปี 2550 วันนี้สามารถพัฒนาเป็นอาชีพหลักที่สร้างรายได้ให้ครอบครัวอย่างมั่นคง ด้วยการจัดการบ่ออย่างมีระบบ การให้อาหารที่เหมาะสมและการทำตลาดอย่างหลากหลาย จนกลายเป็นต้นแบบการเลี้ยงปลาบ่อดินที่บริหารจัดการได้อย่างมีประสิทธิภาพทั้งต้นทุนและผลผลิต
คุณเจริญชัย เล่าให้ฟังว่า กว่าจะได้มาทำเกษตรเหมือนเช่นทุกวันนี้ เริ่มแรกได้เข้าไปในเมืองใหญ่เพื่อทำงานในโรงงานต่างๆ และต่อมาได้มีโอกาสไปทำงานยังต่างประเทศ โดยในช่วงนั้นสามารถเก็บเงินและนำมาซื้อที่ดินเป็นของตนเองได้ การทำงานต่างประเทศครั้งนั้นจึงเป็นจุดเริ่มต้นให้มีแหล่งเงินทุนของตนเองมากขึ้น เมื่อเริ่มรู้สึกอิ่มตัวและคิดถึงครอบครัว จึงตัดสินใจลาออกและกลับมาอยู่บ้าน เพื่อประกอบอาชีพทางการเกษตร
“พอเราเริ่มมีเงินทุนจากงานที่ไปทำต่างประเทศ จากคนที่ไม่มีอะไรเลยในสมัยนั้น เราสามารถมีเงินมาสร้างบ้าน และซื้อที่ดินเป็นของตนเองได้ พร้อมทั้งซื้ออุปกรณ์สีข้าวสารมาเป็นของตัวเอง และเริ่มเรียนรู้การทำเกษตรเข้ามาเสริม โดยการทำนาอยู่ก่อน แต่เมื่อผลผลิตที่ได้ยังไม่ตอบโจทย์ จึงมองหาช่องทางด้านการเกษตรอื่น ๆ โดยเห็นว่ามีพ่อค้านำปลาจากจังหวัดอื่นเข้ามาขายในพื้นที่ จึงคิดว่าเราน่าจะเลี้ยงได้ เพราะพื้นที่ของเรามีน้ำเพียงพอสำหรับเลี้ยง จึงทดลองเลี้ยงอยู่ประมาณ 1 บ่อ ในปี 2550 ก็ประสบผลสำเร็จ ได้ผลตอบแทนดีกว่าการทำนา จึงขยายการเลี้ยงมาเรื่อย ๆ จนถึงปัจจุบัน”
การเลี้ยงปลานิลในบ่อดินให้ได้คุณภาพและมาตรฐานที่ตลาดต้องการนั้น คุณเจริญชัย บอกว่า จะต้องมีการเตรียมบ่อให้สะอาด โดยหลังจากจับปลาจำหน่ายจนหมดบ่อแล้ว จะวิดน้ำออกจนหมด พร้อมโรยปูนขาวให้ทั่วบริเวณบ่อ และทำการตากบ่อทิ้งไว้ 7-14 วัน
เมื่อบ่อมีสภาพเหมาะสมแล้ว จึงนำปลานิลอายุ 2 เดือน ที่ผ่านการอนุบาลมาเรียบร้อยแล้ว มาเลี้ยงในบ่อ อัตราการปล่อยอยู่ที่ 5,000 ตัว ต่อบ่อขนาด 2 ไร่ ในช่วงแรกเลี้ยงด้วยอาหารเม็ดที่มีโปรตีน 25% เป็นอาหารเม็ดขนาดกลาง และเมื่อปลามีขนาดใหญ่ขึ้น จึงเปลี่ยนเป็นอาหารเม็ดขนาดใหญ่ขึ้น ให้กินเช้า–เย็น เลี้ยงประมาณ 4-5 เดือน ก็จะได้ไซซ์พร้อมจำหน่าย
“ตั้งแต่เลี้ยงปลานิลมา เรื่องโรคแทบไม่มี เพราะจำนวนปลาที่เลี้ยงไม่หนาแน่นเกินไป และน้ำที่ใช้เลี้ยงมีเพียงพอ ทำให้สภาพน้ำดีอยู่เสมอ อีกทั้งผมใช้รำข้าวที่เหลือจากการสีข้าวมาผสมกับอาหาร จึงช่วยลดต้นทุนและทำให้ปลาโตดี”
ในด้านการตลาด เดิมจำหน่ายให้พ่อค้าคนกลางหน้าบ่อเพียงช่องทางเดียว แต่ปัจจุบันเพิ่มเป็น 2 ช่องทาง คือ ขายยกบ่อ และ นำไปขายปลีกในตลาดสด ราคาปลีกไซซ์ 2 ตัวต่อกิโลกรัม อยู่ที่ 60-65 บาท ส่วนไซซ์ 1 กิโลกรัมอยู่ที่ 75 บาท และยังมีการแปรรูปบางส่วนด้วยการหมักเกลือเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม
“เวลาจับขายแบบยกบ่อ น้ำหนักปลาจะอยู่ประมาณ 1 ตันกว่า ๆ ราคาขายยกบ่ออยู่ที่ 43-45 บาทต่อกิโลกรัม การทำตลาดหลายช่องทางช่วยให้มีรายได้หมุนเวียนทุกวัน รายได้ประจำมาจากปลาที่ขายสด และกำไรเก็บมาจากปลาที่ยกบ่อ การเลี้ยงปลานิลไม่ยาก ขอแค่มีน้ำดี อาหารดี และการจัดการที่ดี ก็ประสบความสำเร็จได้แน่นอน”
สำหรับท่านที่สนใจการเลี้ยงปลานิล หรืออยากเข้าศึกษาดูงาน สามารถติดต่อ คุณเจริญชัย หวังครอบกลาง โทร. 081-072-0851
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
การเลี้ยงไก่นอกจากเรื่องของอาหารที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษแล้ว การป้องกันโรคต่างๆ โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ต้องใส่ใจ ซึ่งพืชสมุนไพรเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่เกษตรกรในหลายพื้นที่นำมาผสมกับอาหารให้ไก่กิน เพราะนอกจากจะหาง่ายแล้ว ยังเป็นตัวช่วยแบบประหยัดต้นทุนให้กับเกษตรกร วันนี้จะพามารู้จักกับพืชสมุนไพร 5 ชนิด ที่นิยมนำมาผสมอาหารให้กับไก่ที่เลี้ยงกิน มีดังนี้ ฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ด้วยสรรพคุณทางยาที่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีการระบาดของโรคติดเชื้อต่างๆ เช่น โควิด-19 ทำให้ฟ้าทะลายโจรกลายเป็นสมุนไพรที่ได้รับความสนใจและถูกนำมาศึกษาอย่างแพร่หลาย ลักษณะของฟ้าทะลายโจร การนำฟ้าทะลายโจรมาใช้กับไก่นั้นเป็นที่นิยมในหมู่เกษตรกรและผู้เลี้ยงไก่ เนื่องจากมีสรรพคุณทางยาที่หลากหลายและสามารถช่วยป้องกันโรคในไก่ได้หลายชนิด สรรพคุณของฟ้าทะลายโจรเมื่อใช้กับไก่ ต้านเชื้อแบคทีเรียช่วยป้องกันและรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เช่น โรคท้องเสีย ต้านการอักเสบช่วยลดอาการอักเสบในระบบทางเดินอาหารและระบบหายใจ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันช่วยให้ไก่แข็งแรงและต้า
“ถั่วแระญี่ปุ่น” คือถั่วเหลืองฝักสด เป็นพืชล้มลุก มีทรงพุ่ม ผลเป็นฝัก มีลักษณะทรงแบน ยาวรี โค้งงอเล็กน้อย มีขนอ่อนๆ ฝักมีสีเขียว ฝักจะนูนขึ้น มีเมล็ดโตเรียงกันอยู่ข้างใน เมล็ดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เมล็ดสีเขียว มีรสชาติหวานมันกว่าเมล็ดใหญ่กว่า นุ่มกว่า มีถิ่นกำเนิดในประเทศญี่ปุ่น ต่อมาได้มีปลูกกันมากในหลายประเทศทั่วโลก ญี่ปุ่น จีน และเกาหลี มีประวัติการบริโภคถั่วเหลืองในระยะฝักไม่อ่อนและไม่แก่เกินไป ชาวญี่ปุ่นนิยมรับประทานถั่วแระเป็นกับแกล้มเบียร์ หรืออาหารว่างเกือบทุกครัวเรือน จึงมีการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองให้มีฝักและเมล็ดใหญ่กว่าถั่วเหลืองธรรมดา 2 เท่า เมล็ดนุ่ม รสชาติหวานมัน ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์สำหรับบริโภคฝักสดเพียงอย่างเดียว และมีความพยายามปลูกถั่วแระส่งตลาดตลอดทั้งปี ซึ่งความต้องการบริโภคถั่วแระญี่ปุ่น หรือถั่วเหลืองฝักสด (Vegetable Soybean) ของชาวญี่ปุ่น ประมาณปีละ 150,000 ตัน แต่สามารถผลิตภายในประเทศได้เพียง 100,000-110,000 ตัน จึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ถั่วแระญี่ปุ่นเป็นพืชโปรตีนสูง (ถั่วแระญี่ปุ่น มีโปรตีน 12.7% ถั่วฝักยาว มีโปรตีน 2.4%) รสชาติอร่อย สามารถนำไปประกอบอาหา
สมาพันธ์ปศุสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย ผนึกพันธมิตร 4 สมาคมด้านปศุสัตว์ แจงเหตุผลต้องนำเข้าข้าวโพดสหรัฐฯ ช่วยลดต้นทุนภาคปศุสัตว์ ลด PM 2.5 ย้ำไม่กระทบเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดในประเทศ ส่วนประเด็น GMO มีมาตรฐานใช้ทั่วโลกกว่า 30 ปี ไม่กระทบสุขภาพ สมาพันธ์ปศุสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย พร้อมพันธมิตร 4 สมาคมในภาคอุตสาหกรรมปศุสัตว์และประมง ร่วมแถลงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากสหรัฐอเมริกา ภายใต้กรอบองค์การการค้าโลก (WTO) เพื่อสร้างความเข้าใจต่อสาธารณะ นายพรศิลป์ พัชรินทร์ตนะกุล นายกสมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทย และเลขาธิการสมาพันธ์ปศุสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย กล่าวว่า การนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากสหรัฐอเมริกามีความจำเป็นด้วยเหตุผล 2 ประการ 1. เพื่อบรรเทาผลกระทบภาษีของสหรัฐฯ แม้ปัจจุบันศาลฎีกาสหรัฐฯ มีคำวินิจฉัยให้ยกเลิกมาตรการภาษีนำเข้าทั่วโลก แต่ยังเป็นภัยคุกคามอยู่เนื่องจากสหรัฐฯ ใช้อำนาจตามมาตรา 122 แห่งกฎหมายการค้าปี 1974 ประกาศจัดเก็บภาษีนำเข้าทั่วโลกในอัตรา 10% และเก็บสูงสุดได้ถึง 15% ไทยจึงมีความจำเป็นต้องเจรจาเปิดตลาดกับสหรัฐอเมริกาอย่างต่อเนื่อง 2. ภาคปศุสัตว์
