เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2569 ที่อาคารข่าวสด แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ เทคโนโลยีชาวบ้าน ในเครือมติชน จัดสัมมนางาน ‘กาแฟ-โกโก้-วานิลลา พิชิตตลาดโลก HIGH-VALUE AGRI FUTURE 2026’ อัดแน่นเนื้อหาใหม่ที่ “ลึกกว่า” และ “เข้มข้นกว่า”เปิดโอกาสสำหรับเกษตรกร ผู้ประกอบการ และนักลงทุนรุ่นใหม่ ที่มาอัปเดตความรู้ ไปให้สุดในกระบวนการ “สร้างมูลค่า” ตั้งแต่เวลา 10.30-16.30 น.
เวลา 14.20 – 15.10 น.ในช่วงสัมมนาสุด Exclusive รวมพล ‘ตัวจริง’ ผู้เชี่ยวชาญด้านโกโก้ มาร่วมแชร์ความรู้ในหัวข้อ “Beyond the Bean” เจาะลึกการหมักและแปรรูปโกโก้ ตอบโจทย์ตลาดพรีเมียมยุคใหม่ ลงลึกขั้นตอนการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวแบบมืออาชีพ เปลี่ยน “ผลผลิตเกษตร” ให้กลายเป็น “วัตถุดิบเลอค่า” ที่ดึงดูดเทรนด์ Specialty Cocoa จากทั่วโลก นำโดย คุณธนา คุณารักษ์วงศ์ เจ้าของแบรนด์ช็อกโกแลตกานเวลา และ คุณปฐม มีแก้ว ผู้เชี่ยวชาญด้านโกโก้ไทย
คุณบดินทร์ เจริญพงศ์ชัย นายกสมาคมการค้าโกโก้และช็อกโกแลตไทย ซึ่งเป็นผู้ดำเนินรายการสัมมนากล่าวว่า หัวใจช็อกโกแลตอยู่ที่วัตถุดิบ คราฟช็อกโกแลตที่อุตสาหกรรมอาหารเพื่อสุขภาพ (Functional Food) ต้องการ คือ ความอร่อยมาจากธรรมชาติล้วน ๆ ไม่ใช่สิ่งปรุงแต่ง ไม่ใส่กลิ่นสังเคราะห์ ปัจจุบัน ประเทศไทยมีช็อกโกแลต 4 แบรนด์ดังที่สร้างมูลค่ามากกว่า 1 ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่ง 1 ในนั้นก็คือ ช็อกโกแลตกานเวลา เป็นแบรนด์ระดับพรีเมี่ยม ของประเทศไทย
ทางด้าน คุณท็อป-ธนา คุณารักษ์วงศ์ เล่าว่า ภาพรวมมูลค่าในอุตสาหกรรมโกโก้โลก ไม่ได้หยุดอยู่แค่การขายเมล็ดดิบ หากแต่อยู่ที่ “ช็อกโกแลต” ซึ่งเป็นปลายทางของการสร้างมูลค่าเพิ่ม ประเทศที่บริโภคช็อกโกแลตมากที่สุดในโลก อย่างสวิตเซอแลนด์มีอัตราการบริโภคเฉลี่ยสูงถึงราว 1 กิโลกรัมต่อคนต่อเดือน สะท้อนให้เห็นว่าตลาดปลายน้ำคือพื้นที่แห่งโอกาสอย่างแท้จริง
จุดเริ่มต้นของ KanVela ไม่ได้อยู่ที่โรงงานผลิต แต่เริ่มจากสวนโกโก้ของตัวเอง ปัจจุบันมีแหล่งวัตถุดิบหลักในจังหวัดเชียงใหม่และพื้นที่บางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ แม้จะเป็นพืชชนิดเดียวกัน แต่กระบวนการหมักในแต่ละพื้นที่มีความแตกต่าง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อกลิ่นและรสชาติของช็อกโกแลต “ความนิ่งของการหมัก” จึงกลายเป็นหัวใจสำคัญ
“เราให้ความสำคัญกับความนิ่งของการหมัก และใส่ใจในทุกขั้นตอนการผลิต เพื่อให้ได้สินค้าที่มีคุณภาพมากที่สุด”
หลังการหมักเสร็จ เมล็ดโกโก้จะถูกนำเข้าสู่กระบวนการคั่ว บด และแปรรูปเป็นช็อกโกแลต ซึ่งคุณท็อปมองว่า ตัวช็อกโกแลตเองคือผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่า ทั้งในเชิงโภชนาการและวัฒนธรรมการบริโภค แต่การนำเสนอสินค้าต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของ “ความซื่อสัตย์”
“อัตลักษณ์ไทยสำคัญมาก ถ้าเราทำช็อกโกแลตไทย วัตถุดิบก็ต้องมาจากไทย และการผลิตต้องอยู่บนพื้นฐานของความซื่อสัตย์”
คุณท็อป ย้ำว่า ตลอดระยะเวลา 5 ปีนับตั้งแต่ก่อตั้งแบรนด์ สิ่งที่ทำให้ KanVela เติบโตอย่างราบรื่น ไม่ใช่เพียงคุณภาพสินค้า แต่คือความสัมพันธ์กับเกษตรกร
“ตลอดระยะเวลา 5 ปี นับตั้งแต่กานเวลาก่อตั้งธุรกิจ สิ่งที่ทำให้ราบรื่น คือความจริงใจที่มีต่อเกษตรกร เราให้ความสำคัญกับการถ่ายทอดองค์ความรู้ การซื้อขายที่เป็นธรรม เพื่อให้ห่วงโซ่การผลิตเติบโต และอยู่ได้อย่างยั่งยืน”
แนวคิดดังกล่าวช่วยให้เกษตรกรคู่สัญญาสามารถพัฒนาเทคนิคการปลูกและการหมักได้ดีขึ้น ขณะเดียวกัน ลูกค้าของแบรนด์ก็เป็นกลุ่มที่เข้าใจและสนับสนุนแนวทางการทำธุรกิจอย่างยั่งยืน
คุณท็อป กล่าวทิ้งท้ายว่า ปัจจุบันช็อกโกแลตไทยเริ่มได้รับการยอมรับจากตลาดต่างประเทศมากขึ้น ถือเป็นสัญญาณเชิงบวกของอุตสาหกรรมโกโก้ไทย อย่างไรก็ตาม การทำตลาดในประเทศยังต้องอาศัยการสร้างความเข้าใจ และการค้นหาเอกลักษณ์ของแบรนด์ให้ชัดเจน
“เมื่อหาเอกลักษณ์ของตัวเองเจอ เราจะรู้ว่าควรเดินไปทางไหน” คุณท็อปกล่าวทิ้งท้าย
ด้านคุณปฐม มีแก้ว ผู้เชี่ยวชาญด้านโกโก้ไทย และอุปนายกสมาคมการค้าโกโก้และช็อกโกแลตไทย กล่าวว่า โกโก้ไทยมีศักยภาพเข้าสู่อุตสาหกรรม Functional Food ได้ไม่ยาก โดยสร้างมาตรฐานการแปรรูปหลังการเก็บเกี่ยว ควบคุมโปรโตคอลการหมักและการตากอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นหัวใจของการสร้างรสชาติเฉพาะถิ่น พัฒนาความปลอดภัยด้านผลิตและแปรรูปอย่างต่อเนื่อง จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้ซื้อทั่วโลก
ก่อนปิดงานสัมมนา สมาคมการค้าโกโก้และช็อกโกแลตไทย (TACCO) ร่วมกับ สมาคมส่งเสริมดิจิทัลเพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรม (DPAI) ประกาศลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือทางยุทธศาสตร์ในโครงการ “Cocoa Digital Transformation Thailand” ความร่วมมือครั้งนี้ มีเป้าหมายยกระดับอุตสาหกรรมโกโก้ไทยทั้งห่วงโซ่อุปทานด้วยเทคโนโลยีระดับสูง โดยมีเป้าหมายสำคัญการเปลี่ยนผ่านวิถีเกษตรแบบดั้งเดิมไปสู่เกษตรอุตสาหกรรมที่ยั่งยืน พร้อมผลักดันให้โกโก้กลายเป็นเครื่องจักรขับเคลื่อนเศรษฐกิจตัวใหม่ของประเทศไทย ที่ตั้งอยู่บนรากฐานของความแม่นยำทางเทคโนโลยี
ในส่วนของความร่วมมือด้านนวัตกรรม สมาคมส่งเสริมดิจิทัลเพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรม (DPAI) ได้นำความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีอวกาศและปัญญาประดิษฐ์มาประยุกต์ใช้ในภาคสนาม เพื่อให้เกษตรกรเข้าถึงได้ง่ายขึ้น โดยต่อยอดจากประสบการณ์การดำเนินโครงการเกษตรแม่นยำร่วมกับภาครัฐมาอย่างต่อเนื่อง หัวใจสำคัญอยู่ที่การใช้แพลตฟอร์ม FarmClimate ซึ่งช่วยให้เกษตรกรสามารถกำหนดพิกัดแปลงปลูก เพื่อรับข้อมูลจากดาวเทียมในการวิเคราะห์สภาพอากาศ และปัจจัยการผลิตที่แม่นยำเฉพาะเจาะจงรายแปลง
การปรับเปลี่ยนวิธีการทำงานจากความคุ้นเคยมาเป็นการใช้ข้อมูลเชิงตัวเลข เพื่อช่วยให้การบริหารจัดการมีประสิทธิภาพสูงสุด อีกทั้งยังสามารถตรวจสอบเกณฑ์มาตรฐาน EUDR หรือกฎระเบียบว่าด้วยสินค้าที่ปลอดจากการตัดไม้ทำลายป่าของสหภาพยุโรปได้ในเบื้องต้นทันที ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาเรื่องระบบข้อมูลกลางของอุตสาหกรรมอย่างตรงจุด
ทางด้านการขับเคลื่อนภาคสนาม สมาคมการค้าโกโก้และช็อกโกแลตไทย (TACCO) ได้วางแนวทางสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่เข้มแข็ง โดยมีวิสาหกิจชุมชนคนรักโกโก้คลองไผ่ อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา เป็นศูนย์กลางการฝึกอบรมหลัก ซึ่งโครงการนี้มีแผนที่จะปั้นบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ หรือ Cocoa Agronomist และผู้ตรวจวัดคุณภาพเมล็ด หรือ Cocoa Grader ช่วยทำหน้าที่เป็นกลไกหลักในการควบคุมมาตรฐานผลผลิตทั่วประเทศ โดยตั้งเป้าเปิดรับสมัครเกษตรกรเข้าร่วมโครงการนำร่องจากทุกภูมิภาค จำนวน 200 ราย ในช่วงเดือนเมษายน 2569 นี้ เพื่อสร้างโมเดลต้นแบบของเกษตรกรยุคใหม่ที่ทำงานควบคู่กับเทคโนโลยี
สำหรับแผนยุทธศาสตร์ในระยะยาว 3 ปี โครงการจะมุ่งเน้นการสร้างฐานข้อมูลกลางอุตสาหกรรมโกโก้ระดับประเทศในระยะแรก ก่อนจะขยายผลไปสู่การเชื่อมโยงข้อมูลตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ในระยะที่สอง ซึ่งจะมีการเริ่มใช้ระบบ Cocoa Digital Passport เพื่อยืนยันแหล่งที่มาและคุณภาพของผลิตภัณฑ์อย่างโปร่งใส และในระยะที่สาม จะมุ่งเน้นการเชื่อมต่อกับมาตรฐานสากลเต็มรูปแบบ เพื่อขจัดอุปสรรคทางการค้าในตลาดพรีเมียม โดยเฉพาะในทวีปยุโรป เพื่อสร้างภาพลักษณ์ใหม่ให้แก่โกโก้ดิจิทัลของไทยในเวทีโลก
องค์การสหประชาชาติ คาดการณ์ตัวเลขจำนวนประชากรโลกจะเพิ่มขึ้นเป็น 8 พันล้านคน โดยเป็นผู้สูงวัยอายุมากกว่า 65 ปี อยู่ที่ 10 % คาดจำนวนผู้สูงวัยจะเพิ่มมากขึ้นเป็น 16% ภายในปี 2593 ปัจจุบัน ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ (Aging Society) อย่างเต็มรูปแบบ เมืองไทยมีประชากรผู้สูงอายุ อายุ 60 ปีขึ้นไป คิดเป็น 1 ใน 5 ของจำนวนประชากรทั้งประเทศ หรือประมาณ 13 ล้านคน ของประชากรไทยทั้งประเทศ 66,057,967 คน กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่า ผู้สูงอายุในไทยเป็นกลุ่มคนที่มีกำลังซื้อ มีอำนาจทางการเงิน และมีอิทธิพลต่อคนในครอบครัว แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงทางสังคมของ Aging Society ครอบคลุมทุกประเทศทั่วทุกมุมโลก ถือเป็นโอกาสทางธุรกิจในการนำเสนอสินค้าและบริการที่เกี่ยวข้องกับการใช้ชีวิตและสุขภาพผู้สูงวัย เพราะภาวะสูงวัยจะมีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางกายภาพและระบบการทำงานต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น ความผิดปกติของโครงสร้างและการทำงานของระบบช่องปาก คอหอย กล่องเสียง ทำให้ผู้สูงวัยมีอาการกลืนลำบาก ไม่ว่าจะเป็นอาหาร น้ำ หรือ ยา ทำให้ร่างกายขาดสารอาหารสำคัญอย่างเช่น โปรตีน ที่ทำหน้าที่ช่วยเสริมสร้างกล้ามเนื้อ ซ่อมแ
แม้ชื่อจะชวนให้เข้าใจว่าเป็นพืชท้องถิ่นของญี่ปุ่น แต่แท้จริงแล้ว “แตงกวาญี่ปุ่น” มีถิ่นกำเนิดจากแถบเอเชียและแอฟริกา ก่อนที่ญี่ปุ่นจะนำมาพัฒนาสายพันธุ์จนมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ด้วยเนื้อสัมผัสที่กรอบ อร่อย ฉ่ำน้ำ และไร้รสขม จึงตอบโจทย์เมนูอาหารหลากหลาย โดยเฉพาะสายสุขภาพ ซึ่งความนิยมนี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในประเทศต้นทาง แต่ยังขยายอิทธิพลมาถึงประเทศไทยด้วยเช่นกัน ปัจจุบันในไทยมีการส่งเสริมให้ปลูกแตงกวาญี่ปุ่นเป็นพืชเศรษฐกิจ แต่กลับพบปัญหาว่า ผลผลิตยังคงขาดตลาดและไม่เพียงพอต่อความต้องการ คำถามคือ เหตุผลที่ปลูกเท่าไหร่ก็ไม่พอขายนั้น มาจากยอดขายที่พุ่งสูงเพียงอย่างเดียว หรือมีข้อจำกัดเรื่องการดูแลและผลผลิตต่อไร่เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย ตามไปหาคำตอบพร้อมกันได้เลย คุณแต๊ก-ศุภฤกษ์ บุญประสพ เกษตรกรผู้ปลูกแตงกวาญี่ปุ่น ในพื้นที่อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ตัดสินใจทิ้งอาชีพเซลล์ในเมืองกรุง กลับบ้านเกิดมารับช่วงต่อทำสวนแก้วมังกรกับครอบครัว จนกระทั่งมีเจ้าหน้าที่จากสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูงเข้ามาส่งเสริมการปลูกองุ่น เขาจึงเข้าไปอบรมหาความรู้ พร้อมตรวจสอบจนแน่ใจว่าน่าเชื่อถือ ก่อนตัดสินใจเข้าร่วมโครงการและรวมก
นวัตกรรมที่ดี ไม่ได้วัดกันที่ความแปลกใหม่เท่านั้น แต่ต้องตอบได้ว่า “ทำให้ชีวิตผู้คนดีขึ้นอย่างไร” “กล่องเลี้ยงชันโรง” ที่พัฒนาโดย มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ ร่วมกับนวัตกรชุมชน คือคำตอบของโจทย์นั้นอย่างชัดเจน เพราะไม่ใช่เพียงอุปกรณ์สำหรับเลี้ยงผึ้งชันโรง หากแต่เป็นนวัตกรรมที่ช่วยให้เกษตรกรเก็บน้ำผึ้งชันโรงได้มากขึ้น ลดการสูญเสีย เพิ่มรายได้ และต่อยอดไปสู่การสร้างอาชีพใหม่ให้กับคนในชุมชน ผลจากการดำเนินโครการวิจัยนวัตกรรมการเลี้ยงผึ้งชันโรงพร้อมใช้เชิงพาณิชย์และเสริมสร้างพลังนวัตกรชุมชน เพื่อยกระดับรายได้ครัวเรือนและเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน ที่ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยหาดใหญ่ได้ทำการพัฒนากล่องเลี้ยงชันโรง โดยการสนับสนุนของหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ หน่วยงานสังกัดสำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) หรือ รวพ. สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้หยุดอยู่เพียงการพัฒนานวัตกรรม แต่คือการสร้างระบบการเรียนรู้ที่ทำให้คนในชุมชนสามารถนำเทคโนโลยีไปใช้สร้างรายได้จริง “ก่อนหน้านี้ ผู้เลี้ยงชันโรงจำนวนมากต้องเผชิญปัญหาเดียวกัน คือกล่องเลี้ยงแบบเดิมไม่ส
กรมส่งเสริมการเกษตร ประสบความสำเร็จในการขับเคลื่อนกิจกรรมประชาสัมพันธ์และส่งเสริมการจำหน่ายผลไม้ไทย ภายใต้โครงการยกระดับสินค้าเกษตรมูลค่าสูง (ทุเรียน) โดยสามารถสร้างยอดจำหน่ายรวมจากกิจกรรมตลอดฤดูกาลผลิตกว่า 8 แสนบาท สะท้อนผลสำเร็จของการเชื่อมโยงผลไม้คุณภาพจากแหล่งผลิตสู่ผู้บริโภคโดยตรง ควบคู่กับการสร้างการรับรู้และภาพลักษณ์ใหม่ให้กับผลไม้ไทยในฐานะสินค้าเกษตรมูลค่าสูง นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ให้ความสำคัญกับการยกระดับสินค้าเกษตรไทยให้สามารถแข่งขันได้ในตลาดที่มีมูลค่าสูงมากขึ้น โดยการประชาสัมพันธ์ในปัจจุบันไม่ได้มุ่งเพียงการสร้างการรับรู้ แต่ต้องสามารถเชื่อมโยงไปสู่การสร้างโอกาสทางการตลาดและเพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกรอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีเป้าหมายการดำเนินงาน คือ การทำให้ผู้บริโภคเข้าถึงผลไม้คุณภาพของเกษตรกรไทยได้โดยตรง พร้อมสร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพ มาตรฐาน และอัตลักษณ์ของสินค้า เพื่อให้การประชาสัมพันธ์สามารถต่อยอดเป็นการตัดสินใจซื้อ และสร้างรายได้กลับคืนสู่เกษตรกรได้จริง ด้าน นางอัญชลี สุวจิตตานนท์ อธิบดีกรมส่งเสริมก
