กระท่อมเล็กๆ โรงเพาะเห็ดในอำเภอไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี เป็นแหล่งบ่มเพาะความรู้ นวัตกรรม และแรงบันดาลใจอันยิ่งใหญ่ในการเพาะเห็ดครบวงจร โดยมีผู้หญิงคนหนึ่งเป็นผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จนี้ นั่นคือ “คุณจุ๊บ–นัยนา ยังเกิด” เจ้าของ กระท่อมเห็ด ฟาร์ม@ไทรน้อย ที่ไม่ได้มองเห็นแค่ดอกเห็ดบนก้อนเชื้อ แต่เธอมองเห็นคุณค่าและโอกาสของเห็ดทั้งในมิติอาหาร สุขภาพและเศรษฐกิจอนาคต
ทำฟาร์มเห็ดเชิงธุรกิจ
เพื่อสร้างอาชีพหลังเกษียณ
คุณจุ๊บ เล่าให้ฟังว่า จุดเริ่มต้นของการทำฟาร์มเห็ดเริ่มมาจากที่เป็นมนุษย์เงินเดือน และทำงานประจำอยู่สถาบันการเงินแห่งหนึ่ง และได้เห็นว่าคนที่เอาเงินมาฝากบั้นปลายชีวิตแต่ละคนอยากจะกลับไปทำเกษตร ทำเป็นฟาร์มเล็กๆ คุณจุ๊บจึงได้มุมมองว่าสุดท้ายแล้วคนเราก็ต้องกลับมาหาธรรมชาติ
ต่อมาได้ฟังเรื่องการทำเกษตรของในหลวงรัชกาลที่ 9 และหลักเศรษฐกิจพอเพียง ยิ่งเป็นการตอกต้ำความตั้งใจในการทำเกษตรเป็นอาชีพมากขึ้น คุณจุ๊บจึงมองไปถึงในอนาคตว่าต้องเลือกทำที่เหมาะกับผู้หญิง เพราะหากจะให้ออกกลางแดดคงไม่ไหว การเพาะเห็ดจึงเป็นตัวเลือกที่คุณจุ๊บมองว่าเหมาะเพราะมีความสวย และอยู่ภายในโรงเรือนที่ชื้นๆ ไม่ร้อนมาก
“เราก็ไปเรียนไปอบรมเกี่ยวกับการเพาะเห็ดมาค่ะ ช่วงแรกท้อมากเพราะเดินตามท้องตลาด เห็นว่าเห็ดเขาก็มีทุกแผง เราเอาไปนำเสนอยังไงเขาก็ซื้อเราอย่างแน่นอน แต่จริงๆ ไม่เป็นแบบนั้นเลย เพราะเขามีเจ้าประจำอยู่แล้ว เลยว่าคิดว่าทำยังไงเพราะเห็ดมันออกมาเต็มโรงเรือนแล้ว เราก็ไปเช่าแผงขายเห็ดที่ตลาด ตื่นแต่ตี 3 ตี 4 มายืนขาย แต่ของเราแพ็กเกจสวยใส่ถุงละ 200 กรัม 20 บาท ก็สู้ได้ของเราสด ปรากฏว่าขายแป๊บเดียวหมด”
จากความสำเร็จในการทำตลาดและผลิตเห็ดออกมาเรื่อยๆ คุณจุ๊บ บอกว่า การทำฟาร์มเห็ดต้องมีความรู้สึกชอบ รู้สึกรัก เหมือนเป็นงานอดิเรกที่เป็นส่วนหนึ่งในชีวิตของเรา การทำก็จะมีความสุข มันเป็นสิ่งที่ได้มากกว่าเงินก็คือความสบายใจ
ความชื้นดี อุณหภูมิถึง เห็ดโตพุ่งแรง
การเพาะเห็ดที่นี่ไม่ได้เริ่มต้นจากก้อนเชื้อ คุณจุ๊บ บอกว่า ต้องเริ่มจากกระบวนการแยกเนื้อเยื่อเห็ดด้วยเทคนิคเกษตรเชิงวิทยาศาสตร์ โดยคุณจุ๊บจะให้ความสำคัญกับสายพันธุ์ตั้งแต่ต้น โดยเลือกเฉพาะสายพันธุ์ที่แข็งแรง และมีศักยภาพในการให้ผลผลิตสูง ผ่านการเลี้ยงในอาหารเลี้ยงเชื้อ PDA และเพาะในเมล็ดข้าวฟ่าง ก่อนจะนำเข้าสู่ก้อนเชื้อเห็ดในขั้นตอนสุดท้าย
เมื่อก้อนเชื้อเดินในถุงสมบูรณ์แล้ว จะนำมาเปิดดอกในโรงเรือนที่ควบคุมสภาพอากาศ (Evaporative Cooling) ที่ออกแบบมาให้ตอบโจทย์กับสภาพอากาศยุค Climate Change ช่วยให้เห็ดเติบโตได้อย่างไม่สะดุด แม้ในวันที่อากาศร้อนจัดหรือฝนตกหนัก
สำหรับการดูแลเห็ดไม่ใช่เพียงแค่ให้น้ำและความชื้น แต่ต้องดูแลด้านความสะอาดของโรงเรือนอย่างเคร่งครัด เพราะเห็ดเป็นเชื้อราชั้นสูง จึงอ่อนไหวต่อเชื้อราศัตรู เช่น ราเขียว ราดำ และแมลง แม้แต่ฝุ่นละอองเล็กๆ ก็อาจทำลายผลผลิตได้
“ดอกเห็ดจะเก็บได้ประมาณ 6-7 ครั้ง และน้ำหนักจะอยู่ที่ความชื้น ความชื้นที่อยู่ในโรงเรือน ถ้ามีความชื้นน้อยมาก น้ำหนักของเห็ดแต่ละช่อมันก็จะน้อยตาม เมื่อไหร่ก็ตามที่ความชื้นเต็มที่เลย เขาก็จะสร้างความชื้นทำให้ตัวเห็ดอวบอิ่มน้ำ ให้น้ำหนักเยอะขึ้น 1 ช่ออาจจะได้ 100 กรัมเลยเสียด้วยซ้ำ ถ้าความชื้นน้อย 1 ช่ออาจจะได้ 20 กรัม”
เห็ด 1 ก้อน ให้ผลผลิต 400-500 กรัม
เห็ดน้ำหนักดี เก็บผลผลิตได้คุ้ม
การเก็บเห็ดในแต่ละครั้ง คุณจุ๊บ เล่าว่า ผลผลิตของเห็ด 1 ก้อน จะให้ผลผลิตเฉลี่ยอยู่ที่ 400-500 กรัม สามารถเก็บได้นาน 6-7 ครั้ง ในช่วงระยะเวลา 3 เดือน ขึ้นอยู่กับความชื้นและการดูแลอย่างใกล้ชิด ซึ่งคุณจุ๊บเน้นย้ำว่า น้ำหนักของเห็ดแต่ละช่อจะผันแปรตามความชื้น และการควบคุมสภาพอากาศในพื้นที่โรงเรือน
ผลผลิตเห็ดที่ได้ในแต่ละรอบจำหน่ายหน้าฟาร์มในราคากิโลกรัมละ 150 บาท เป็นราคามาตรฐาน และเห็ดแต่ละชนิดก็จะมีราคาที่แตกต่างกัน เช่น เห็ดภูฐาน 150 บาทต่อกิโลกรัม เห็ดสีชมพูราคา 170 บาทต่อกิโลกรัม และแบบรวม 3 ชนิด ราคาอยู่ที่ 180 บาทต่อกิโลกรัม ซึ่งการจำหน่ายผ่านห้างสรรพสินค้าจะมีต้นทุนเพิ่มจากบรรจุภัณฑ์และค่าควบคุมคุณภาพ
“พี่พยายามจับกลุ่มลูกค้าตลาดกลางไปจนถึงระดับบน ซึ่งกลุ่มนี้ถือว่าเขามีกำลังและมีความใส่ใจในเรื่องของสุขภาพด้วย ซึ่งพี่ก็จะหาตลาดจับมือกับพันธมิตร ซึ่งพันธมิตรจะดูว่าผลผลิตในฟาร์มของเรามีความพร้อมไหม มีการควบคุมคุณภาพได้ดีหรือเปล่า หลักๆ ก็เช่น เซ็นทรัล เดอะมอลล์โกลเด้นเพลส ที่มาลงพื้นที่ตรวจสอบกระบวนการผลิตอย่างเข้มงวด เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในตลาด”
พบโพลีฟีนอลในเห็ดชมพู
สารสกัดธรรมชาติเพื่อผิวสวย
ในเรื่องของการต่อยอดและพัฒนาผลิตเห็ด คุณจุ๊บ เล่าว่า เกิดจากแรงบันดาลใจที่ไปซื้อของจากเคาน์เตอร์แบรนด์ต่างชาติที่มีน้ำตบเห็ดเป็นส่วนผสม ทำให้คุณจุ๊บตั้งคำถามว่า เห็ดของในฟาร์มทำได้ไหม จึงนำเห็ดสีชมพูเข้าโครงการ Agro Genius DIPROM ของกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม โดยความร่วมมือกับเภสัชจุฬาฯ ผลคือพบสารโพลีฟีนอลจากเห็ดสีชมพู ซึ่งมีคุณสมบัติช่วยให้ผิวกระจ่างใสตามธรรมชาติ
จากความมุ่งมั่นและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จึงเกิดเป็นผลิตภัณฑ์บำรุงผิวหน้าแบรนด์ Roselon ที่เป็นหนึ่งเดียวในประเทศไทยที่ใช้สารสกัดจากเห็ดสีชมพู และได้รับรางวัล The Best Success Case ด้านการยกระดับสินค้าการเกษตรด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี
“ถือว่าสิ่งที่อยู่ในใจเรามาตลอดทำได้แล้ววันนี้ คือการนำสารสกัดจากเห็ดสีชมพู ที่มีสารต้านอนุมูลอิสระที่สูงกว่าวิตามินซี และนำมาสู่การคิดค้นสูตรเซรั่มบำรุงผิวหน้าที่มีประสิทธิภาพ และนับว่าเป็นเซรั่มที่สกัดจากเห็ดสีชมพูเพียง 1 เดียวในไทย ซึ่งยังไม่เคยมีใครทำมาก่อนค่ะ”
ศูนย์เรียนรู้เพื่อคนทุกวัย
ผ่านมา 13 ปี แห่งการแบ่งปัน
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา 13 ปี “กระท่อมเห็ด ฟาร์ม@ไทรน้อย” ไม่ได้เป็นเพียงฟาร์มผลิตเห็ดเท่านั้น แต่เป็นศูนย์เรียนรู้ที่เปิดให้บุคคลทั่วไปเข้ามาศึกษา ตั้งแต่เด็กนักเรียนจนถึงผู้เกษียณอายุ ทั้งเรียนรู้การเพาะเห็ดเบื้องต้น การแยกเห็ดพิษออกจากเห็ดรับประทานได้ ตลอดจนการดูแลโรงเรือนแบบมืออาชีพ
คุณจุ๊บเชื่อว่าการเรียนรู้เปรียบเหมือนการฉีดวัคซีนเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้กับผู้เรียน รู้ปัญหาตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ เพื่อให้สามารถแก้ไขได้อย่างเป็นระบบ และสามารถต่อยอดเป็นอาชีพหลักได้ในอนาคต
“เห็ดไม่ได้เป็นแค่เห็ด เชื่อมั่นว่ามันคืออาหารอนาคต ทำอะไรได้มากกว่าที่คิด มันเป็นยามันสามารถต่อยอดได้เยอะมาก ที่ไม่เพียงแต่สร้างรายได้ หากยังสามารถต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพ ยา หรือเครื่องสำอางได้อีกมากมาย”
จากความสำเร็จและประสบการณ์ที่สั่งสมมา คุณจุ๊บกล่าวทิ้งท้ายสำหรับผู้สนใจทำเป็นอาชีพ ทางฟาร์มพร้อมเป็นพี่เลี้ยงให้กับคนรุ่นใหม่ที่อยากเข้ามาในธุรกิจเห็ด พร้อมทั้งช่วยหาตลาดและพัฒนาผลิตภัณฑ์ โดยมีเป้าหมายเดียวกันคือการสร้างเห็ดให้กลายเป็นพืชเศรษฐกิจแนวหน้าของประเทศในอนาคต
หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมหรือสนใจกิจกรรมต่างๆ ของฟาร์ม สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ คุณจุ๊บ-นัยนา ยังเกิด ณ กระท่อมเห็ด ฟาร์ม@ไทรน้อย ตำบลคลองขวาง อำเภอไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี หมายเลขโทรศัพท์ 081-903-1331
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรก 31 พฤษภาคม 2568
ทุกวันนี้ผู้คนหันมาใส่ใจสุขภาพกันมากขึ้น โดยเฉพาะผู้ป่วยหรือผู้ที่กำลังฟื้นฟูร่างกาย นอกจากการรักษาทางการแพทย์แล้ว อาหารถือเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ช่วยเสริมสร้างคุณภาพชีวิต หลายคนจึงเริ่มตั้งคำถามกับวัตถุดิบที่อยู่บนจานว่า ปลอดภัยจริงหรือไม่? และมีคุณค่าทางโภชนาการมากเพียงพอสำหรับการดูแลสุขภาพหรือเปล่า คำถามเหล่านี้เอง กลายเป็นจุดเริ่มต้นของ คุณเต้-อัญชรี อัสววิมล เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาเกษตรอินทรีย์ ประจำปี 2569 อดีตพยาบาลที่ตัดสินใจเปลี่ยนเส้นทางชีวิตจากการดูแลผู้ป่วยในโรงพยาบาล มาเป็นผู้ผลิตอาหารคุณภาพให้ผู้คนได้บริโภค หลังจากที่สามีล้มป่วย คุณเต้จึงหันมาให้ความสำคัญกับอาหารต้นทาง และเชื่อว่าการมีวัตถุดิบที่ปลอดภัยคือหนึ่งในพื้นฐานสำคัญของการมีสุขภาพที่ดี จาก 4 ไร่ สู่ฟาร์มต้นแบบ ผลิตผักมาตรฐาน Organic Thailand คุณเต้ เล่าให้ฟังว่า เดิมประกอบอาชีพพยาบาล ก่อนจะออกจากงานมานานเป็น 10 ปี โดยจุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อสามีป่วย ทำให้เริ่มศึกษาเรื่องอาหารและการผลิตวัตถุดิบที่ปลอดภัยจากสารเคมีอย่างจริงจัง “ตอนนั้นประมาณปี 2559 ถือว่าจริงจังเลย ที่จะทำแปลงปลูกผักอินทรีย์ ก็เลยมาปรับพ
ท่ามกลางวิกฤตฝุ่น PM 2.5 ที่ปกคลุมหลายพื้นที่ของประเทศไทย และกระแสการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่กำลังส่งผลกระทบไปทั่วโลก การจัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรกลายเป็นหนึ่งในความท้าทายสำคัญที่ทั้งภาคเกษตรและภาคอุตสาหกรรมต้องเร่งหาทางออก ในขณะที่เศษซากพืชทางการเกษตรจำนวนมากยังคงถูกเผาทิ้งหรือปล่อยให้กลายเป็นของเสียไร้มูลค่า สตาร์ทอัพไทยรุ่นใหม่อย่าง “Vela Enterprise” กลับมองเห็นโอกาสซ่อนอยู่ในสิ่งที่หลายคนมองข้าม ด้วยแนวคิด “Waste to Value” ที่มุ่งเปลี่ยนวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง พร้อมสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อมและภาคธุรกิจไปพร้อมกัน ล่าสุด เทคโนโลยีชาวบ้าน ได้มีโอกาสพูดคุยกับทีมคนรุ่นใหม่จาก บริษัท เวฬา เอ็นเตอร์ไพรส์ จำกัด นำโดย คุณฉันท์ธิดา วรรณภิระ Executive General Manager พร้อมด้วย คุณจุลพักตร์ ทนนวงค์ และ คุณบัณฑิฌา ธิโนชัย ในตำแหน่ง Brand & Growth Manager ผู้ร่วมขับเคลื่อนธุรกิจนี้ไปด้วยกัน จากเศษวัสดุที่ครั้งหนึ่งเคยถูกมองว่าเป็นเพียง “ขยะ” วันนี้กำลังถูกเปลี่ยนให้กลายเป็นนวัตกรรมที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ และอาจเป็นอีกหนึ่งคำตอบสำคัญของการพัฒนาอ
เกษตรผสมผสาน คือระบบการผลิตทางการเกษตรที่รวมเอาการปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เข้าไว้ด้วยกันในพื้นที่เดียวกันหรือใกล้เคียงกัน โดยมีการจัดการระบบนิเวศอย่างเป็นธรรมชาติ เพื่อให้เกิดความสมดุลและยั่งยืน คุณสมพรชัย องอาจ เป็นคนที่ชอบทำเกษตรมาตั้งแต่สมัยเด็ก ไม่ว่าจะเห็นอะไรก็จะทำเรื่อยๆ แบบทีละเล็กละน้อย ต่อมาเมื่อเข้าสู่ชีวิตคู่จึงได้ย้ายไปอยู่ที่จังหวัดนครปฐมกับภรรยา ก็จะประกอบอาชีพเพาะเห็ด เลี้ยงกบ และตลาดจนการปลูกไม้ผลต่างๆ ไปด้วย คุณสมพรชัย เล่าว่า “ช่วงนั้นก็ไปอยู่ที่นครปฐมก่อน เราก็จะไปปลูกพวกไม้ผลต่างๆ เอาไว้ ต่อมาก็ผลิตกิ่งพันธุ์ขาย ไม่ว่าจะเป็นมะม่วง ม่อนเบอรี่ หน่อกล้วยทำหมด คราวนี้พอช่วงที่บึงกาฬเริ่มมีการปลูกยางพารามากขึ้น ก็เลยย้ายมาอยู่ที่บ้านเกิด ซึ่งบริเวณรอบบ้านมันจะมีพื้นที่อยู่ประมาณ 1 ไร่ เราก็คิดว่า ต้องหาอะไรมาทำให้เกิดประโยชน์ และสร้างเงินให้เราให้ได้ ก็ทำแบบผสมผสานไปเลยน่าจะดี” เนื่องจากพื้นที่บ้านของเขาไม่สามารถที่จะทำบ่อสำหรับเลี้ยงปลาได้ เขาจึงได้เลือกเลี้ยงกบแทน โดยนำกบที่อยากเลี้ยงมาออกแบบให้อยู่ในกระชังบก ที่การเลี้ยงไม่มีอะไรยุ่งยากเพียงแค่ใส
นครศรีธรรมราช – สำนักงานประมงจังหวัดนครศรีธรรมราช ร่วมกับชุมชนกลุ่มผู้เลี้ยงปูขาวปลอดภัยลุ่มน้ำปากพนัง เดินหน้าขยายผลความสำเร็จของโมเดลการเลี้ยงปูขาว ผ่าน “โครงการส่งเสริมการเลี้ยงปูขาวเพื่อเพิ่มรายได้แก่เกษตรกร” โดยส่งมอบลูกปูขาวจำนวน 10,000 ตัว ให้เกษตรกร 20 ราย ในพื้นที่ตำบลขนาบนาก อำเภอปากพนัง นำไปเลี้ยงต่อด้วยแนวทางการใช้ปลาหมอคางดำเป็นอาหารปู ช่วยลดต้นทุนการผลิตและสร้างรายได้หมุนเวียนในชุมชน ณ ฟาร์มสาธิตการเลี้ยงปูขาวปลอดภัย บ้านเนินหนองหงส์ ตำบลเกาะเพชร อำเภอหัวไทร นายสมเกียรติ ขวัญเมือง ประมงจังหวัดนครศรีธรรมราช กล่าวว่า กลุ่มเลี้ยงปูขาวในปากพนังเป็นเกษตรกรมีศักยภาพผลิตสินค้าเศรษฐกิจดาวรุ่งตอบโจทย์ตลาด เพราะ “ปูขาว” เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจที่ตลาดมีความต้องการต่อเนื่อง ด้วยจุดเด่นด้านรสชาติที่หวาน นุ่ม เปลือกไม่หนาจนเกินไป แถมยังเลี้ยงง่ายและโตไว ราคาขายอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างสูง เฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 400-500 บาทต่อกิโลกรัม สร้างกำไรให้เกษตรกรได้ดี ขณะเดียวกัน ปลาหมอคางดำที่จับได้ในพื้นที่มาใช้เป็นอาหารปู ช่วยลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์ ซึ่งเป็นต้นทุนหลักของการเลี้ยง และเป็นอีกแนวทางการควบคุมก
