จุดเริ่มต้นและแรงบันดาลใจ
“เจ้เอ๋ – สากล วงศา” ชาวบ้าน ตำบลศรีกะอาง อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก เดิมประกอบอาชีพช่างเย็บผ้า รับผ้ามาจากโรงงาน รายได้เพียงพอเลี้ยงชีพแต่ไม่มั่นคงนัก ในช่วงนั้น อบต. มีโครงการส่งเสริมให้ชาวบ้านทดลองปลูกผักหวานบ้านเพื่อหารายได้เสริม เจ้เอ๋จึงตัดสินใจเข้าร่วม และใช้พื้นที่ 4 ไร่เป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางเกษตรกร
เมื่อผักหวานเริ่มให้ผลผลิต ตลาดกลับไม่เพียงพอรองรับ เจ้เอ๋ต้องขับรถออกไปขายเองทุกเช้า ลงทุนวันละประมาณ 1,500 บาท ขายผักจากท้ายรถและหาพ่อค้ารับซื้อเพิ่มเติม ทำให้วันหนึ่งๆ สามารถขายได้หลักร้อยกิโลกรัม ในยุคปี 2537 ที่ผักหวานกิโลละ 50 บาท รายได้เริ่มเปลี่ยนคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น ต่อมาได้ชวนญาติพี่น้องกว่า 10 ครัวเรือนมาปลูกผักร่วมกัน ทดลองผิดถูกจนชำนาญ และเพาะต้นแม่พันธุ์แจกจ่ายในกลุ่ม จุดเปลี่ยนสำคัญคือเมื่อตลาดสี่มุมเมืองปรับปรุงครั้งใหญ่ เจ้เอ๋จึงเปิดแผงค้าถาวรครั้งแรก ด้วยความพร้อมทั้งผลผลิต ฐานลูกค้า และประสบการณ์ที่สั่งสม
เครือข่ายเกษตรกรเข้มแข็ง ปลูกครบวงจร มั่นใจขายได้ทุกวัน
จากกลุ่มเล็กๆ ที่เริ่มต้นด้วยญาติพี่น้องไม่กี่ครัวเรือน ค่อยๆ ขยายเป็นเครือข่ายใหญ่กว่า 150 ครัวเรือนในปัจจุบัน “เจ้เอ๋” หัวเรือใหญ่ของกลุ่มเล่าว่า ประสบการณ์จากการทำงานร่วมโครงการ อบต. ทำให้มีสายสัมพันธ์กับสวนอื่นๆ อยู่ก่อนแล้ว เมื่อมีการรวมกลุ่มจริงจังและเริ่มสร้างรายได้ ปากต่อปากก็ทำงาน เกษตรกรรายใหม่ๆ เข้ามาร่วมเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ กฎเหล็กของเครือข่าย คือ “สัญญาใจ” ที่ทุกคนต้องรักษาเหมือนกัน ได้แก่ ส่งผลผลิตตรงเวลา ห้ามยัดไส้หรือปนของเสีย และรักษามาตรฐานคุณภาพตามชนิดพืช เช่น ก้านจองยาวเฉลี่ย 45 เซนติเมตร, ใบชะมวง 3 กำหนัก 1 กิโลกรัม, มะเฟืองบ้านต้องทรงสวยไม่บิดเบี้ยว, กล้วยตานีต้องตัดเป็นหวีอ่อนเมล็ดไม่แดง เป็นต้น
อีกหนึ่งหัวใจสำคัญคือ การกระจายการปลูก ไม่ให้ทุกคนปลูกชนิดเดียวกันมากเกินไป เพื่อป้องกันผลผลิตล้นตลาดและทำให้ราคาตก เครือข่ายจึงมีทั้งใบชะมวง ใบผักติ้ว ผักกูด มะตูมแขก ก้านจอง และพืชบ้านอื่นๆ ที่ตลาดต้องการ ทำให้มีสินค้าใหม่ๆ หมุนเวียนทุกวัน เจ้เอ๋ยังวางระบบการทำงานให้ครบวงจร ตั้งแต่การวางแผนการปลูก การเลือกชนิดพืชให้เหมาะสมกับดินและพื้นที่ ไปจนถึงการคำนวณปริมาณผลผลิตเทียบกับความต้องการตลาด จึงมั่นใจได้ว่า ปลูกแล้วขายได้แน่นอน เพราะมีการรับซื้อทุกวัน และจ่ายเงินสดทันที
กรณีศึกษาที่เห็นภาพชัดคือ เกษตรกรรายหนึ่งเคยทำนาข้าว รายได้ปีละเพียง 60,000 บาท และขาดทุนต่อเนื่อง เจ้เอ๋จึงแนะนำให้เปลี่ยนมาปลูก “ก้านจอง” พืชอวบน้ำที่ชอบพื้นที่ริมน้ำ ผลลัพธ์คือรายได้เพิ่มขึ้นเท่าตัว เป็น 120,000 บาทต่อปี ต้นทุนต่ำ ปลูกง่าย และตลาดต้องการสูง สำหรับเกษตรกรที่มีที่ดินแต่ขาดทุนทรัพย์ ทางกลุ่มยังมีต้นพันธุ์แม่แจกให้ฟรีในช่วงเริ่มต้น เมื่อขายผลผลิตได้แล้วค่อยทยอยหักคืนภายหลัง พร้อมทั้งสอนวิธีปลูก วิธีเก็บเกี่ยว และจัดรถไปรับผลผลิตถึงแปลง
แม้จะมีสมาชิกจำนวนมาก แต่กลุ่มยังคงรักษาความยืดหยุ่น หากใครอยากลองขายให้ผู้ซื้อรายอื่นก็ทำได้ ไม่ห้าม และหากไม่ประสบความสำเร็จ ก็สามารถกลับมาส่งผลผลิตให้กลุ่มได้เสมอ ความใจกว้างและการเกื้อหนุนกันเช่นนี้ ทำให้เครือข่ายยังคงเหนียวแน่น และเป็นแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจครอบครัวในพื้นที่ให้เติบโตอย่างมั่นคง
เคล็ดลับการปลูกพืชให้ได้ผลผลิตดี
สิ่งสำคัญที่เกษตรกรทุกคนควรยึดเป็นหลัก ไม่ว่าจะปลูกพืชชนิดใดก็ตาม คือเริ่มต้นจากต้นกล้าที่แข็งแรงสมบูรณ์ เพราะต้นกล้าที่ดีจะช่วยให้การเจริญเติบโตเป็นไปอย่างสม่ำเสมอ มีภูมิต้านทานโรคและแมลงได้ดีกว่า อีกทั้งยังต้องปลูกในระยะห่างที่เหมาะสม ของพืชแต่ละชนิด เพื่อให้ต้นพืชไม่แย่งอาหารกัน และได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ ในการบำรุงดิน แนะนำให้ใช้ปุ๋ยคอกเป็นหลัก เพราะช่วยลดต้นทุนการผลิต และยังเป็นการฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดินอย่างยั่งยืน ส่วนการป้องกันและกำจัดศัตรูพืช ควรเลือกใช้วิธีธรรมชาติ เช่น น้ำหมัก EM ผสมกับสะเดา เพื่อลดการใช้สารเคมี ไม่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภคและเกษตรกรเอง เมื่อจัดการพื้นฐานเหล่านี้แล้ว การดูแลและการเก็บเกี่ยวผลผลิตจะแตกต่างไปตามชนิดของพืชที่ปลูก เช่น
ชะมวง ควรปลูกโดยเว้นระยะห่าง 1-1.5 เมตร เพื่อควบคุมไม่ให้ต้นสูงเกินไป เพราะชะมวงเก็บขายเฉพาะยอด ทำให้ได้ผลผลิตที่สดและอ่อนสม่ำเสมอ ราคาขายอยู่ที่ 15 บาทต่อกำ พ่อค้าคนกลางนำไปแบ่งขายเป็นกำเล็ก 4 กำ กำละ 10 บาท ต้นทุน-รายได้ คิดแล้วมีกำไร 100% หรือราว 25 บาทต่อกำ
ผักกูด ต้องทำแปลงขนาด 70×70 เซนติเมตร และเว้นทางเดินประมาณ 80 เซนติเมตร เพื่อให้เข้าเก็บเกี่ยวสะดวก เพราะผักกูดมีลักษณะพุ่มควรปลูกเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส จะช่วยให้ดูแลและเก็บผลผลิตง่าย ส่วนที่ขายได้ราคาคือ ยอดอ่อนยาว 30 เซนติเมตร ราคาขายส่งอยู่ที่กำละ 16 บาท ขายปลีกมักขายเป็นกำใหญ่ ราคาอยู่ที่ 25-30 บาท ทำให้ได้กำไร 50-80% ต่อกำ
ผักก้านจอง และผักคาด สองพืชพื้นบ้านที่กำลังเป็นที่นิยมสูงในตลาด เนื่องจากรสชาติถูกปากและหายาก ทำให้มีคนรอซื้อทุกวัน เหมาะกับชาวนาและเกษตรกรที่อยากหาพืชทดแทนการทำนา ชอบดินที่ชื้นหรือดินแฉะ ควรปลูกในแปลงขนาด 50×50 เซนติเมตร การใส่ปุ๋ยสามารถละลายลงในน้ำให้แปลงโดยตรง ข้อดีคือปลูกครั้งเดียวสามารถเก็บผลผลิตได้ยาวเกือบ 1 ปีเต็ม ราคาขายผักคาด ขายส่งกำละ 10 บาท พ่อค้าคนกลางสามารถแบ่งเป็นกำเล็ก 3 กำ ขายกำละ 10 บาท เท่ากับทำกำไรได้ถึง 200% หรือกำไร 20 บาทต่อกำ
สรุปเคล็ดลับเลือกต้นกล้าที่แข็งแรงปลูกในระยะห่างที่เหมาะกับชนิดพืช ใช้ปุ๋ยคอกเพื่อลดต้นทุนและเพิ่มความสมบูรณ์ของดิน
ใช้น้ำหมักและพืชสมุนไพรแทนสารเคมี เน้นการปลูกพืชที่ตลาดต้องการ เช่น ชะมวง ผักกูด ผักก้านจอง และผักคาด
ทั้งหมดนี้เป็นเทคนิคที่เกษตรกรสามารถนำไปปรับใช้ได้จริง เพื่อเพิ่มทั้งคุณภาพผลผลิตและรายได้ในระยะยาว
การวางแผนในอนาคต
เจ้เอ๋ยังคงมองหาผักชนิดใหม่ๆ อย่างต่อเนื่อง โดยวิธีการง่ายๆ คือสอบถามจากลูกค้าโดยตรงว่าต้องการผักอะไร แล้วนำข้อมูลมาศึกษาว่าเหมาะกับเกษตรกรในกลุ่มหรือไม่ ผักใหม่ที่เตรียมขยายการปลูก ได้แก่ ผักกูด และส้มป่อย ซึ่งทดลองขายแล้วได้รับการตอบรับดีมาก ผักกูดรสชาติอร่อย กินง่าย มีเท่าไหร่ก็ไม่พอขาย ส่วนส้มป่อยสามารถนำไปทำอาหารได้ทั้งภาคอีสานและภาคกลาง คาดว่าจะเป็นอีกหนึ่งพืชเศรษฐกิจของกลุ่มในเร็วๆ นี้
ปัจจุบันกลุ่มมีสมาชิกกว่า 150 ราย และเปิดกว้างให้เกษตรกรใหม่เข้าร่วม และไม่ได้ปิดกั้นเกษตรกรจากจังหวัดอื่น ใครสนใจมาดูงาน หรือสนใจส่งผักให้เจ้เอ๋ก็ยินดี ลองมาพูดคุยกันได้ เพราะหัวใจสำคัญไม่ใช่เพียงการค้าขาย แต่คือการสร้างโอกาส สร้างรายได้ที่มั่นคง และสร้างความหวังใหม่ให้กับผู้คนรอบข้าง
สนใจเข้าร่วมกลุ่มสมาชิกเกษตรกร ซื้อผักป่าผักบ้าน พิกัดร้านเจ้เอ๋ ผักป่า ช่องทางการติดต่อ โทร. 087-012-6704
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรก 03 ตุลาคม 2568
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
นนทบุรีอาจเป็นจังหวัดเล็กที่หลายคนจดจำผ่านภาพเมืองขยายตัว คอนโดมิเนียม และย่านเศรษฐกิจรอบกรุงเทพมหานคร แต่ภายใต้ภาพของเมืองใหญ่ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ยังมีอีกด้านหนึ่งที่หยั่งรากลึกอยู่กับวิถีเกษตรกรรม โดยเฉพาะสวนผลไม้ยกร่องที่หล่อเลี้ยงเป็นพื้นที่สีเขียวและสร้างอัตลักษณ์ให้จังหวัดมาอย่างยาวนาน ท่ามกลางแรงกดดันจากการขยายตัวของเมือง เกษตรกรรมนนทบุรีจึงไม่ใช่เรื่องของพื้นที่จำนวนมากอีกต่อไป แต่คือการสร้างคุณค่าและมูลค่าให้กับพื้นที่ที่เหลืออยู่ ในวันที่ที่ดินทุกตารางวากลายเป็นทรัพย์สินราคาแพง การรักษาพื้นที่เกษตรเอาไว้จึงไม่ใช่เพียงเรื่องเศรษฐกิจ แต่คือการรักษาภูมิปัญญา วิถีชีวิต และของดีประจำถิ่นที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน อย่างเช่น “ทุเรียนนนท์” ที่ไม่ได้เป็นเพียงผลไม้ราคาแพง หากแต่เป็นผลผลิตที่สะท้อนความละเอียดอ่อนของธรรมชาติ ความประณีตของชาวสวน และระบบนิเวศเฉพาะถิ่นที่หาไม่ได้จากที่อื่น คุณนิพิจ พินิจผล เกษตรจังหวัดนนทบุรี เปิดเผยว่า นนทบุรีมีพื้นที่รวมประมาณ 1,000,000 ไร่ แต่พื้นที่ที่ใช้ทำการเกษตรจริงมีเพียงราว 10% หรือประมาณ 99,901 ไร่เท่านั้น ภายในพื้นที่ดังกล่าวมีเกษตรกรประมาณ 10,0
การเลี้ยงไก่นอกจากเรื่องของอาหารที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษแล้ว การป้องกันโรคต่างๆ โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ต้องใส่ใจ ซึ่งพืชสมุนไพรเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่เกษตรกรในหลายพื้นที่นำมาผสมกับอาหารให้ไก่กิน เพราะนอกจากจะหาง่ายแล้ว ยังเป็นตัวช่วยแบบประหยัดต้นทุนให้กับเกษตรกร วันนี้จะพามารู้จักกับพืชสมุนไพร 5 ชนิด ที่นิยมนำมาผสมอาหารให้กับไก่ที่เลี้ยงกิน มีดังนี้ ฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ด้วยสรรพคุณทางยาที่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีการระบาดของโรคติดเชื้อต่างๆ เช่น โควิด-19 ทำให้ฟ้าทะลายโจรกลายเป็นสมุนไพรที่ได้รับความสนใจและถูกนำมาศึกษาอย่างแพร่หลาย ลักษณะของฟ้าทะลายโจร การนำฟ้าทะลายโจรมาใช้กับไก่นั้นเป็นที่นิยมในหมู่เกษตรกรและผู้เลี้ยงไก่ เนื่องจากมีสรรพคุณทางยาที่หลากหลายและสามารถช่วยป้องกันโรคในไก่ได้หลายชนิด สรรพคุณของฟ้าทะลายโจรเมื่อใช้กับไก่ ต้านเชื้อแบคทีเรียช่วยป้องกันและรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เช่น โรคท้องเสีย ต้านการอักเสบช่วยลดอาการอักเสบในระบบทางเดินอาหารและระบบหายใจ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันช่วยให้ไก่แข็งแรงและต้า
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในพิธีเปิดงาน“7 มิถุนายน วันสหกรณ์นักเรียน ประจำปี 2569” ภายใต้แนวคิด “35 ปี สหกรณ์นักเรียน เรียนรู้ร่วมกัน สร้างสรรค์อนาคต” เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำริให้จัดการเรียน การสอนวิชาสหกรณ์และจัดตั้งสหกรณ์นักเรียนในโรงเรียน เริ่มดำเนินการครั้งแรกในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน ปัจจุบันขยายผลไปยังโรงเรียน 35,596 แห่งทั่วประเทศ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในพิธีเปิดงาน “7 มิถุนายน วันสหกรณ์นักเรียน ประจำปี 2569” ภายใต้แนวคิด “35 ปี สหกรณ์นักเรียน เรียนรู้ร่วมกัน สร้างสรรค์อนาคต” โดยมี นายนิรันดร์ มูลธิดา อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ นายวุฒิพงศ์ เนียมหอม อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ นายณฤทธิ์ บุญชัย รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ และนายภักดี จันทร์เกษ รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมด้วยคณะผู้บริหารกรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ผู้บริหารในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ คณะครู นักเรียนและผู้ปกครอง รวมถึงเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ร่วม
