ผักสดไม่ได้แปลว่าปลอดภัย! จับตากระแส ‘ผักกาดขาวจีนแช่ฟอร์มาลีน’ อย. ตรวจเข้ม เตือนผู้บริโภค

ช่วงวันที่ผ่านมา ประเด็น “ผักกาดขาวจากจีนแช่ฟอร์มาลีน” กลายเป็นกระแสที่สร้างความกังวลให้กับผู้บริโภค โดยเฉพาะคนที่ซื้อผักกาดขาวมาประกอบอาหารเป็นประจำ หลังมีการเผยแพร่คลิปที่กล่าวหาว่ามีการนำสารฟอร์มาลดีไฮด์ หรือที่คนทั่วไปเรียกว่า “ฟอร์มาลิน” มาใช้กับผักกาดขาว เพื่อช่วยคงความสดระหว่างการขนส่ง เรื่องนี้ไม่เพียงสร้างคำถามว่า ผักกาดขาวที่วางขายอยู่ปลอดภัยหรือไม่ แต่ยังทำให้ผู้บริโภคกลับมาให้ความสำคัญกับเรื่อง ความปลอดภัยของอาหาร แหล่งที่มา และการตรวจสอบย้อนกลับ มากขึ้น สิ่งสำคัญคือไม่ควรเหมารวมว่าผักกาดขาวจากจีนทุกล็อตมีการใช้ฟอร์มาลิน เพราะขณะนี้ยังอยู่ระหว่างการตรวจสอบข้อเท็จจริงในแต่ละพื้นที่และแต่ละล็อตสินค้า เกิดอะไรขึ้นกับ “ผักกาดขาวแช่ฟอร์มาลีน” ประเด็นดังกล่าวเริ่มจากการเผยแพร่คลิปบนโซเชียลมีเดียของจีน ซึ่งแสดงภาพการนำผักกาดขาวไปสัมผัสกับสารละลาย ก่อนนำไปขนส่งและจำหน่าย ทำให้เกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับการใช้ฟอร์มาลดีไฮด์เพื่อช่วยรักษาความสดของผัก หลังเกิดกระแสข่าว ทางการจีนได้เร่งตรวจสอบและติดตามเส้นทางของสินค้าที่ถูกกล่าวถึง ขณะที่ประเทศที่นำเข้าผักกาดขาวจากจีนก็ยกระดับการตรวจสอบเช่นกั

ปลาหลด หรือ ปลาหลดจุด เป็นปลาน้ำจืดที่อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น ลำคลอง หนอง และบึง ปลาสายพันธุ์นี้มีถิ่นกำเนิดทั้งในประเทศไทย พม่า เวียดนาม และอินเดีย ในบ้านเราปลาหลดจะรู้จักกันดีในการนำมาประกอบอาหารเพื่อบริโภคเป็นส่วนใหญ่ เมนูที่รู้จักกันดีคือ ปลาหลดตากแห้ง หรือปลาหลดเค็ม จัดได้ว่าเป็นเมนูที่ได้รับความนิยมไม่น้อยเลยทีเดียว สมัยก่อนปลาหลดค่อนข้างที่จะหาได้ง่ายตามแหล่งน้ำธรรมชาติ เมื่อต้องการบริโภคก็สามารถที่จะไปหาซื้อได้จากตลาดนัด ต่อมาจำนวนปลาชนิดนี้เริ่มมีน้อยลง จึงทำให้การหาซื้อมาบริโภคไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภค จึงทำให้ราคาปลาหลดที่จำหน่ายก็สูงตามไปด้วย จากปริมาณที่ลดน้อยนี้เองทำให้มีผู้ที่สนใจเพาะพันธุ์เพื่อเป็นการค้า อย่างน้อยถ้าไม่มากพอสำหรับการบริโภคแต่ละฤดูกาล ก็ยังเป็นการเพาะพันธุ์เพื่อให้ผู้สนใจทั่วไปได้นำไปเลี้ยงเชิงอนุรักษ์ต่อได้ คุณต่อศักดิ์ เล็กชัยรัตน์ หรือ คุณต่อ อาศัยอยู่ที่ตำบลนิคมกระเสียว อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี ได้ศึกษาการเลี้ยงปลาหลดมากพอสมควร โดยก่อนหน้านี้เขาได้เห็นถึงปัญหาว่าปลาหลดในแหล่งน้ำธรรมชาติเริ่มลดน้อยลง จึงเป็นจุดเริ่มต้นให้เขา

นายณฤทธิ์ บุญชัย รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมด้วย นายณัฐพล แป้นนอก ผู้ตรวจราชการกรม เขตตรวจราชการที่ 9, 11 และ 13 และ นายสาธิต ปานขำ เลขานุการกรม นำคณะสื่อมวลชนและเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ติดตามการดำเนินงานของสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนเลิงฮังสามัคคี จำกัด แห่งบ้านโคกสะอาด ต.อุ่มจาน อ.กุสุมาลย์ จ.สกลนคร ถือเป็นหนึ่งในสถาบันการเงินชุมชนภาคประชาชนที่มีบทบาทอย่างมากในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเกษตรกรและคนในชุมชน โดยจุดเริ่มต้นจากความเดือดร้อนของชาวบ้านในอดีตที่ประสบปัญหาขาดแคลนทุนทรัพย์ในการทำการเกษตร แต่การเข้าถึงแหล่งทุนในระบบธนาคารเป็นไปได้ยาก เนื่องจากขาดหลักทรัพย์ค้ำประกันส่งผลให้ชาวบ้านต้องพึ่งพาหนี้นอกระบบที่มีอัตราดอกเบี้ยสูง แกนนำชุมชนและชาวบ้าน จึงร่วมศึกษาแนวคิดการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์แบบเครดิตยูเนี่ยน โดยเน้นหลักการช่วยตนเองและช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ด้วยการรณรงค์ให้สมาชิกสะสมเงินอย่างสม่ำเสมอในรูปแบบของหุ้น ส่งเสริมการออมสร้างวินัยทางการเงินให้แก่คนในชุมชนทุกวัย เน้นการออมทีละเล็กละน้อยและบริการสินเชื่อปล่อยกู้ที่เป็นธรรม เพื่อนำไปประกอบอาชีพการเกษตรทำไร่ ทำนา เลี้ยงสัตว์ และขยายกิจการร้า

คุณศุภสิทธิ์ ยอดบุตร หรือ คุณโอม หนุ่มผู้ชื่นชอบไม้ประดับจากใจจริง โดยเขาได้พลิกวิกฤตให้เป็นโอกาสจากสถานการณ์โควิด-19 ด้วยการมาจับตลาดทำไม้แปลกไม้หายาก (Exotic Plants) จากนั้นพัฒนาในเรื่องของการทำตลาดอย่างต่อเนื่อง จึงทำให้ไม้ในสวนไม่เพียงพอแต่ขายให้กับลูกค้าภายในประเทศเท่านั้น ยังมีลูกค้าจากต่างประเทศเข้ามาติดต่อซื้ออย่างสม่ำเสมอ จนเวลานี้สวนของเขาอาจเรียกได้ว่าเป็นอีกแหล่งหนึ่งที่มีไม้สวยๆ ให้ลูกค้าได้พูดถึงกัน จากหนุ่มธุรกิจบาร์ สู่เกษตรกรปลูกไม้ประดับ คุณโอม เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนนั้นทำธุรกิจเกี่ยวกับบาร์อยู่ที่จังหวัดภูเก็ต ต่อมาเมื่อเกิดสถานการณ์โควิด-19 ระบาดมากในประเทศไทย ทำให้สถานการณ์บีบบังคับต้องหาช่องทางสำหรับหารายได้เพิ่ม แต่ด้วยความที่เป็นคนชอบการปลูกต้นไม้ตั้งแต่เด็ก จึงได้มองการขายไม้ประดับใบเป็นอาชีพเสริม เพราะในช่วงนั้นไม้แปลกไม้หายากถือว่ากำลังได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก “ช่วงนั้นเอาเงินก้อนสุดท้ายที่มีอยู่ มาลงทุนเพื่อซื้อไม้แปลกไม้หายาก ถามว่ามั่นใจไหม ก็แอบกลัวอยู่นะครับ แต่คิดว่าเราอยากทำในสิ่งที่เราชอบ ก็เลยวัดดวงด้วยการซื้อไม้แปลกไม้หายากมาทำ ลงทุนซื้อต้นบอนหูช้

น้อยหน่า (sugar apple) คำว่าน้อยหน่าใครๆ ก็รู้จัก เป็นผลไม้ที่ราคาไม่ตก คนไทยนิยมบริโภคกันอยู่แล้ว แต่การพัฒนาพันธุ์ก็มีมาตลอดเวลา ต้องยอมรับนักพัฒนาสายพันธุ์ที่ทำให้สีสันและรสชาติที่หวานกลมกล่อม บางสายพันธุ์หวานอมเปรี้ยว บางสายพันธุ์กลิ่นเหมือนสับปะรดก็มี น้อยหน้าที่น่าพูดถึงที่สวนของ คุณสุพัฒนา นิรังกูล คือน้อยหน่าสายพันธุ์เรดอิสราเอล ที่รวมเอาข้อดีของน้อยหน่า คือหลากสีสัน เช่น ม่วง แดง เปลือกแดงในขาว นอกจากนี้ ยังมีจุดเด่นคือ ต้นเตี้ย กลิ่นหอมเฉพาะตัว เนื้อนุ่มไม่เหนียว เนื้อเยอะ รสชาติดี โดยเฉพาะสีสัน เปลือกม่วงแดง กำลังเป็นที่ต้องการของตลาด ขนาดของลูกไม่ใหญ่จนเกินไป ลักษณะผลสวย มีปุ่มเรียงสวยงาม จุดเด่นของสายพันธุ์เรดอิสราเอล เรดอิสราเอล เป็นลูกผสมชั้นยอดของน้อยหน่า ชื่อสามัญ เรียกว่า แอนโนน่าอะเตโมญ่า เป็นลูกผสมของแอนโนน่า สคัวโมซ่า และแอนโนน่า เชอริโมล่า (Annona atemoya, or Annona squamosa x Annona cherimola) จากวิกิพีเดีย เรื่องกินเป็นเรื่องใหญ่เสมอ สหประชาชาติ หรือยูเอ็น ได้คาดการณ์เอาไว้ว่าในอนาคตข้างหน้า เราอาจจะเกิดภาวะขาดแคลนอาหารเพราะคนมากขึ้น และยังมีการเปลี่ยนแปลงทางภูม

ในวันที่ตลาดเกษตรไม่ได้วัดความสำเร็จกันเพียงว่า “ปลูกได้มากแค่ไหน” กระวานจันทบุรีกำลังสะท้อนให้เห็นอีกมุมของการพัฒนาสินค้าเกษตร เมื่อพืชท้องถิ่นที่เติบโตอยู่กับพื้นที่และระบบนิเวศของเขาสอยดาว กำลังถูกนำกลับมามองใหม่ผ่านงานวิจัย วิทยาศาสตร์ และแนวคิดการสร้างมูลค่าเพิ่ม เพื่อให้จากเดิมที่ขายเป็นวัตถุดิบ กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ตลาดสุขภาพ ซึ่งเป็นตลาดที่ผู้บริโภคทั่วโลกให้ความสำคัญมากขึ้น  อาจารย์กิ๊ก – ผศ.ศิริภา วิทยาพรพิพัฒน์ อาจารย์ประจำสาขาวิชาการจัดการเพื่อผู้ประกอบการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก พร้อมทีมวิจัย ลงพื้นที่ศึกษากระวานในจังหวัดจันทบุรี และพบว่าพืชชนิดนี้กำลังเผชิญกับโจทย์สำคัญทั้งเรื่องราคา ผลผลิตที่ลดลง สภาพภูมิอากาศ และการส่งต่ออาชีพจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง อาจารย์กิ๊ก เล่าให้ฟังว่า กระวานถือเป็นพืชอัตลักษณ์ท้องถิ่นของจังหวัดจันทบุรี โดยเฉพาะกระวานที่ให้ผลเป็นเมล็ด ซึ่งการผลิตค่อยๆ ลดลงตามแรงจูงใจของเกษตรกรที่เปลี่ยนไป หนึ่งในปัจจัยสำคัญคือราคาที่ลดลง จากในอดีตที่เคยอยู่ประมาณ 700-800 บาทต่อกิโลกรัม เหลือเพียง 400-500 บาทต่อกิโลกรัม ทำให้การขึ้นไปดูแล