ข้าวกล้อง (brown rice) คือเมล็ดข้าวที่กะเทาะเปลือกออกโดยไม่ได้มีการขัด มีจมูกข้าวหรือคัพภะ (embryo) และเยื่อรำติดอยู่ ซึ่งเป็นส่วนที่มีประโยชน์ต่อร่างกายโดยคัพภะอุดมไปด้วย โปรตีน วิตามิน ไขมัน แร่ธาตุและกรดอะมิโนที่สำคัญ รวมทั้งมีเยื่อหุ้มเมล็ดที่มีเส้นใยอาหารสูง
มหัศจรรย์แห่งข้าวสี
ข้าวกล้องจะมีสีสันแตกต่างกันตั้งแต่ ครีม แดง น้ำตาลเข้ม และม่วงเข้มถึงเกือบดำ สีของข้าวกล้องที่ปรากฏในเมล็ดข้าวจะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับสารเม็ดสีที่อยู่ในชั้นเยื่อหุ้มผล และเยื่อหุ้มเมล็ดของเมล็ดข้าว ถึงแม้ว่าข้าวจะมีสีสันตามลักษณะของพันธุ์ข้าว แต่ส่วนใหญ่สีของแป้งที่อยู่ภายในจะมีสีขาวเกือบทั้งหมด ด้วยคุณลักษณะดังกล่าวจึงส่งผลให้ข้าวกล้องมีคุณค่าสารอาหารทางโภชนาการแตกต่างกันตามสีที่ปรากฏบนเมล็ดข้าวในแต่ละพันธุ์

คุณค่าทางโภชนาการ
คุณค่าสารอาหารทางโภชนาการในข้าวสีต่างๆ
1. กลุ่มข้าวสีดำ/ม่วงเข้ม
พันธุ์ข้าว : ข้าวเหนียวดำพันธุ์ลืมผัว ข้าวเหนียวดำซ่อไม้ไผ่ 49 ข้าวเหนียวดำหอมภูเขียว ข้าวเหนียวดำหม้อ ข้าวไรซ์เบอรี่ ข้าวเจ้าก่ำ ข้าวสีนิล ข้าวหอมนิล ข้าวเหนียวกัญญา เป็นต้น
ลักษณะเด่น : มีรงควัตถุ แกมมา-ไทโคโตรอีนอล และแกมมา-ออรีซานอลที่อุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ ที่ละลายในน้ำมันและสารต้านอนุมูลอิสระ ที่ละลายในน้ำ ได้แก่ “สารแอนโทไชยานิน” และ “สารโปรแอนไซยานิน”
ประโยชน์ : ช่วยลดไขมันชนิดไม่ดีในร่างกาย ป้องกันการตีบตันของหลอดเลือด เพิ่มการไหลเวียนของโลหิต ลดความเสี่ยงต่อการเป็นโรคหัวใจ และความเครียดในอวัยวะต่างๆ ช่วยลดการอักเสบของเนื้อเยื่อ ลดไขมันอุดตันในเส้นเลือด บรรเทาโรคเบาหวาน บำรุงสายตา ยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งเต้านม-ปอด-กระเพาะอาหาร เม็ดเลือดขาว เป็นยาบำรุงโลหิต นอกจากนี้ยังมีสารป้องกันแสงยูวีอีกด้วย

2. กลุ่มข้าวสีแดง
พันธุ์ข้าว : ข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุง ข้าวหอมแดง ข้าวหอมมะลิแดง ข้าวหอมกระดังงา ข้าวหอมกุหลาบแดง ข้าวมันปู ข้าวประดู่แดง ข้าวจิ๊บ ข้าวดอกมะขาม เป็นต้น
ลักษณะเด่น : มีสารต้านอนุมูลอิสระ แอนโทไซยานินในกลุ่มฟลาโวนอยด์ และสารโพลีฟินอล
ประโยชน์ : ช่วยในการต้านการเกิดปฏิกิริยาออกชิเดชั่น ต้านอนุมูลอิสระ ชะลอการเสื่อมของเซลล์ ช่วยการหมุนเวียนของกระแสโลหิต ลดอัตราเสี่ยงของการเป็นมะเร็ง และระงับการเจริญเติบโดและการกลับมาใหม่ของเนื้องอกในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมได้ ป้องกันโรคหัวใจ บางชนิดมีดัชนีน้ำตาลปานกลางและต่ำ ทำให้ไม่เสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวาน และต้านโรคอ้วน ป้องกันโรคอัลไซเมอร์ มีกากใยอาหารสูง ชะลอความแก่ ลดการอักเสบในโรคต่างๆ

3. กลุ่มข้าวสีครีม/น้ำตาล
พันธุ์ข้าว : ข้าวหอมมะลิ ข้าวหอมปทุมธานี ข้าวเจ๊กเชยเสาไห้ ข้าวเหนียวกข.6 ข้าวเข็มทอง ข้าวเหนียวพญาลืมแกง ข้าวเหนียวสันป่าตอง ข้าวขาวกอเดียว 35 ข้าวเหนียวเขาวงกาฬสินธุ์ ข้าวสินเหล็ก ข้าวปิ่นเกษตร เป็นต้น
ลักษณะเด่น : มีสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายสูง เช่น วิตามินบี1 วิตามินบี2 ไนอาซิน วิตามินอี แร่ธาตุ ฟอสฟอรัส แคลเซียม เหล็ก ทองแดง สังกะสี เป็นต้น
ประโยชน์ : ช่วยป้องกันโรคเหน็บชา โรคปากนกกระจอก มีใยอาหารสูง ลดอาการท้องผูกและช่วยป้องกันมะเร็งในลำไส้ ช่วยสมานแผล บางชนิดมีธาตุเหล็กสูงและมีสารขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็กน้อย ช่วยลดความดันโลหิตสูง บรรเทาโรคปวดหัวไมเกรน ไขข้ออักเสบ มีน้ำตาลต่ำ บรรเทาโรคเบาหวาน ลดภาวะการดื้อของอินซูลิน เพิ่มขบวนการทำงานของตับอ่อน และเพิ่มปริมาณฮีโมโกลบินในเลือด

