เมื่อเข้าสู่ช่วงฤดูฝนหรือเกิดสถานการณ์น้ำท่วมขัง ปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยนอกจากโรคที่มากับน้ำและอาหารแล้ว ก็คือ “น้ำกัดเท้า” เป็นอีกหนึ่งปัญหาที่ไม่ควรมองข้าม เพราะการที่เท้าต้องสัมผัสน้ำหรือความชื้นเป็นเวลานาน ทำให้ผิวหนังบริเวณเท้า โดยเฉพาะตามซอกนิ้ว เกิดการเปื่อยยุ่ย ระคายเคือง และเปิดโอกาสให้เชื้อราและเชื้อแบคทีเรียเจริญเติบโตได้ง่ายขึ้น
ในทางการแพทย์ อาการที่คนทั่วไปเรียกว่า “น้ำกัดเท้า” อาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อราที่ผิวหนัง โดยเฉพาะเชื้อราในกลุ่ม Dermatophytes ซึ่งชอบสภาพแวดล้อมที่อับชื้น เช่น บริเวณเท้าที่เปียกน้ำ เหงื่อออกมาก รองเท้าเปียกชื้น รวมถึงพื้นห้องน้ำและบริเวณที่มีน้ำขัง
หากปล่อยให้ผิวหนังเปียกชื้นเป็นเวลานาน อาจทำให้เกิดอาการคัน แดง ลอก เป็นขุย หรือผิวหนังเปื่อย โดยเฉพาะบริเวณซอกนิ้วเท้า และในบางรายอาจมีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนจนเกิดอาการบวม แดง เจ็บ หรือมีหนองได้
รู้จักอาการ “น้ำกัดเท้า” ก่อนดูแล
อาการของโรคน้ำกัดเท้า ผู้ป่วยจะคันตามซอกนิ้วเท้าและผิวหนังเท้าลอกออกเป็นขุยๆ ถ้าติดเชื้อราจะมีลักษณะผื่นเป็นวงหรือหนาตัวขึ้นที่เท้า บางครั้งอาจมีอาการรุนแรง ผิวหนังที่เท้าเกิดพุพองเป็นตุ่มน้ำหรือตุ่มหนองได้ บริเวณที่พบบ่อยจะเกิดตรงซอกนิ้ว แต่ก็สามารถเกิดที่ฝ่าเท้าได้เช่นกัน ดังนั้น การดูแลเท้าในช่วงน้ำท่วมจึงไม่ควรเน้นเพียงการรักษาเมื่อเกิดอาการแล้ว แต่ควรเริ่มจากการลดความชื้น รักษาความสะอาด และดูแลผิวหนังไม่ให้เกิดการหมักหมมตั้งแต่ต้น
นอกจากนั้นผิวหนังอักเสบที่เปื่อยยุ่ยที่ซอกนิ้วเท้า อาจเป็นทางเข้าของเชื้อแบคทีเรียทำให้เกิดการติดเชื้อแบคทีเรียที่ผิวหนังได้ เช่น โรคไฟลามทุ่งหรือโรคแบคทีเรียกินเนื้อ เป็นต้น
การรักษาโรคน้ำกัดเท้า ได้แก่ การรักษาที่สำคัญคือการรักษาสุขอนามัยของเท้า โดยล้างเท้าให้สะอาดด้วยสบู่และเช็ดให้แห้ง เน้นเช็ดซอกนิ้ว ร่วมกับโรยแป้ง ใส่ถุงเท้าสะอาดไม่เปียกชื้น ถ้ารองเท้าเปียกควรเปลี่ยน ไม่ควรใส่คู่เดิมที่อับชื้นทุกวัน เลี่ยงสัมผัสน้ำบ่อยหรือเป็นระยะเวลายาวนาน หากจำเป็นควรใส่รองเท้าบู๊ต และรีบเช็ดให้แห้งทันที
การรักษาโรคเชื้อราที่เท้าส่วนใหญ่จะเป็นยาทารักษาเชื้อรา ซึ่งต้องทายานานประมาณ 4 สัปดาห์ ส่วนของยารับประทานต้านเชื้อราจะพิจารณาในผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อที่เล็บหรือติดเชื้อที่ผิวหนังส่วนอื่นเป็นบริเวณกว้างร่วมด้วย
หากติดเชื้อราร่วมด้วย ควรหลีกเลี่ยงการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น เช่น ผ้าเช็ดตัว หรือเสื้อผ้า และเมื่อไปตามที่สาธารณะ ควรใส่รองเท้าแตะเพื่อป้องกันการแพร่หรือติดเชื้อรา ถ้าในครอบครัวมีอาการคล้ายกัน ควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจและรักษา
ภูมิปัญญาสมุนไพรไทย ตัวช่วยดูแลอาการน้ำกัดเท้า
นอกจากการดูแลความสะอาดแล้ว ภูมิปัญญาไทยยังมีการนำสมุนไพรหลายชนิดมาใช้ดูแลอาการทางผิวหนัง โดยเฉพาะสมุนไพรที่มีรสฝาดหรือมีสารสำคัญที่มีฤทธิ์ต้านเชื้อราและเชื้อแบคทีเรีย ทั้งนี้ การใช้สมุนไพรควรใช้กับผิวหนังที่ไม่มีบาดแผลรุนแรง และควรหยุดใช้ทันทีหากเกิดอาการระคายเคือง
1. แช่เท้าด้วยน้ำสมุนไพรรสฝาด
ภูมิปัญญาไทยนิยมใช้สมุนไพรรสฝาดมาต้มเพื่อใช้สำหรับแช่เท้า เนื่องจากสารกลุ่มแทนนินในพืชรสฝาดมีคุณสมบัติช่วยให้เนื้อเยื่อหดตัว และมีการใช้ในตำรับพื้นบ้านสำหรับดูแลผิวหนัง
วิธีใช้
นำสมุนไพรรสฝาดมาต้มเคี่ยวในน้ำจนได้น้ำสมุนไพร จากนั้นพักให้อุ่น แล้วนำเท้าลงแช่ประมาณ 5-10 นาที เสร็จแล้วเช็ดเท้าให้แห้งสนิท โดยเฉพาะบริเวณซอกนิ้ว
หัวใจสำคัญของวิธีนี้ไม่ใช่เพียงการแช่เท้า แต่คือการ ทำให้เท้าสะอาดและแห้ง หลังการแช่ทุกครั้ง เพราะความชื้นที่ตกค้างอาจยิ่งเอื้อต่อการเจริญเติบโตของเชื้อรา
2. ใบพลู
ใบพลูเป็นสมุนไพรที่อยู่คู่กับภูมิปัญญาไทยมาอย่างยาวนาน และมีการนำมาใช้ดูแลปัญหาผิวหนัง เนื่องจากมีสารสำคัญที่มีฤทธิ์ต้านจุลชีพบางชนิด
วิธีใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน
นำใบพลูแก่มาตำหรือโขลกให้ละเอียด เติมเกลือเล็กน้อย และเติมน้ำหรือแอลกอฮอล์พอให้มีความชุ่ม จากนั้นนำมาทาบริเวณที่มีอาการ เช้า-เย็น
การใช้ใบพลูอาจทำให้ผิวบริเวณที่ทามีสีคล้ำขึ้นชั่วคราว ซึ่งโดยทั่วไปสีผิวจะค่อย ๆ จางลงเมื่อหยุดใช้
3. ข่า
ข่าแก่เป็นอีกหนึ่งสมุนไพรที่มีการใช้ในตำรับพื้นบ้านสำหรับดูแลโรคผิวหนัง เช่น กลาก เกลื้อน และอาการคัน
วิธีใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน
หั่นข่าแก่เป็นชิ้นเล็ก ๆ แล้วตำหรือทุบพอแตก จากนั้นแช่ในเหล้าขาวประมาณ 40 ดีกรี ทิ้งไว้ประมาณ 15 วัน ก่อนนำสารสกัดที่ได้มาใช้ทาบริเวณที่มีอาการ
4. ชุมเห็ดเทศ
ชุมเห็ดเทศเป็นสมุนไพรที่มีการใช้ตามภูมิปัญญาไทยสำหรับดูแลโรคผิวหนัง โดยเฉพาะกลาก เกลื้อน และอาการคัน
วิธีใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน
นำใบชุมเห็ดเทศแก่มาโขลกให้ละเอียด แช่ในเหล้าขาวประมาณ 40 ดีกรี ให้ท่วมสมุนไพร ทิ้งไว้ประมาณ 7 วัน แล้วนำมาใช้ทาบริเวณที่มีอาการ
5. กระเทียม
กระเทียมมีสารสำคัญอย่างอัลลิซิน (Allicin) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อกระเทียมถูกบดหรือทุบ และมีการศึกษาถึงฤทธิ์ต้านจุลชีพของสารดังกล่าว
วิธีใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน
นำกระเทียมมาทุบให้แตกจนมีน้ำมันออกมา แล้วนำมาทาบริเวณที่มีอาการ
อย่างไรก็ตาม กระเทียมสดอาจทำให้เกิดการระคายเคืองหรือแสบผิวได้ในบางคน จึงควรทดลองในบริเวณเล็ก ๆ ก่อน และไม่ควรใช้กับผิวหนังที่มีแผลเปิด
6. ขมิ้นชัน
ขมิ้นชันเป็นสมุนไพรที่คนไทยคุ้นเคย และมีการใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้านสำหรับดูแลอาการผื่นคันและปัญหาผิวหนัง
วิธีใช้
ใช้ขมิ้นชันสดฝนกับน้ำต้มสุก หรือใช้ผงขมิ้นชันผสมน้ำเล็กน้อย คนให้เป็นเนื้อเดียวกัน แล้วนำมาทาบริเวณที่มีอาการ
7. ทองพันชั่ง
ทองพันชั่งเป็นสมุนไพรที่มีการใช้ในตำรับพื้นบ้านสำหรับโรคผิวหนัง โดยมีสารสำคัญที่ถูกศึกษาถึงฤทธิ์ต้านเชื้อราและการอักเสบ
วิธีใช้
นำใบทองพันชั่งประมาณ 1 กำมือ มาตำหรือโขลกให้ละเอียด แล้วนำมาพอกบริเวณที่มีอาการ วันละ 2-3 ครั้ง
8. ฝางเสน
ฝางเสนเป็นสมุนไพรอีกชนิดหนึ่งที่ปรากฏอยู่ในภูมิปัญญาการดูแลผิวหนังของไทย โดยมีการนำแก่นฝางมาใช้ในตำรับพื้นบ้าน
วิธีใช้
นำแก่นฝางเสนมาฝนกับน้ำปูนใสให้มีลักษณะข้น แล้วนำมาทาบริเวณที่มีอาการ
ป้องกันน้ำกัดเท้า เริ่มต้นง่าย ๆ ที่การทำให้เท้า “สะอาดและแห้ง”
แม้จะมีสมุนไพรหลายชนิดที่ถูกนำมาใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน แต่สิ่งสำคัญที่สุดในการดูแลเท้าในช่วงน้ำท่วม คือการลดความชื้นและรักษาความสะอาด เพราะเชื้อรามักเจริญเติบโตได้ดีในบริเวณที่อับชื้น จึงควรปฏิบัติดังนี้
- หลีกเลี่ยงการเดินลุยน้ำ หากจำเป็นต้องสัมผัสน้ำ ควรล้างเท้าด้วยน้ำสะอาดโดยเร็วที่สุด และเช็ดให้แห้งสนิท
- ล้างเท้าให้สะอาด โดยใช้สบู่ทำความสะอาด โดยเฉพาะบริเวณซอกนิ้ว ซึ่งเป็นจุดที่มักมีความชื้นสะสม
- ดูแลรองเท้าให้แห้ง ไม่ควรสวมรองเท้าที่เปียกหรืออับชื้นติดต่อกันเป็นเวลานาน
- เปลี่ยนถุงเท้าเมื่อเปียก และควรซักทำความสะอาดก่อนนำกลับมาใช้ ไม่ควรใส่ถุงเท้าคู่เดิมซ้ำโดยไม่ซัก
- ไม่ใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น เช่น ผ้าเช็ดตัว ถุงเท้า รองเท้า หรืออุปกรณ์ที่สัมผัสบริเวณเท้า เพื่อลดโอกาสการแพร่กระจายของเชื้อรา
ใช้สมุนไพรอย่างเข้าใจ และอย่าปล่อยให้อาการลุกลาม
สมุนไพรไทยหลายชนิดมีประวัติการใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้านเพื่อดูแลอาการทางผิวหนัง และบางชนิดมีข้อมูลการศึกษาถึงฤทธิ์ต้านเชื้อรา ต้านแบคทีเรีย หรือช่วยลดการอักเสบ แต่การใช้สมุนไพรไม่ควรทดแทนการรักษาทางการแพทย์ในกรณีที่มีการติดเชื้อรุนแรง
หากอาการไม่ดีขึ้น มีอาการบวม แดง ร้อน ปวด มีหนอง แผลลุกลาม หรือเป็นซ้ำบ่อย ควรหยุดการรักษาด้วยตนเองและพบแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อประเมินอาการ เพราะอาจไม่ใช่เพียงปัญหา “น้ำกัดเท้า” ทั่วไป และอาจจำเป็นต้องใช้ยาที่เหมาะสมกับชนิดของเชื้อ
ในช่วงน้ำท่วม การดูแลสุขภาพอาจเริ่มต้นจากเรื่องใกล้ตัวอย่าง “เท้า” เพียงแค่รักษาความสะอาด ลดความอับชื้น และรีบดูแลเมื่อเริ่มมีอาการ ก็ช่วยลดโอกาสที่ปัญหาเล็ก ๆ จะพัฒนาไปสู่การติดเชื้อที่รุนแรงขึ้นได้
อ้างอิง
เกษตรกรรมเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่ผู้คนหลากหลายอาชีพให้ความสนใจ เพราะนอกจากได้ทำสืบต่อครอบครัวแล้ว ยังเป็นอีกหนึ่งช่องทางที่ได้ทำกินอยู่บนที่ดินของตนเอง จึงทำให้คนรุ่นใหม่ในหลายพื้นที่ให้ความสนใจ ในเรื่องของการทำเกษตรในแบบที่ตั้งใจ และยังสร้างระบบการทำตลาดที่เข้มแข็งแบบระบบออนไลน์เข้ามาช่วย เพราะสามารถเข้าถึงกลุ่มลูกค้าและส่งสินค้าได้ทั่วประเทศ คุณนุชา บุญมา หรือ คุณนุ วิศวกรหนุ่มที่สนใจในเรื่องของการทำเกษตร โดยศึกษาทดลองการปลูกมะเดื่อฝรั่ง (Fige) และนำความรู้ที่ได้เรียนมาทางด้านวิศวะ มาต่อยอดการจัดการระบบต่างๆ ของการปลูกมะเดื่อฝรั่ง ซึ่งคุณนุมองว่าไม้ผลชนิดนี้จะเป็นสิ่งที่สร้างรายได้ไม่เพียงขายผลเท่านั้น ยังสามารถต่อยอดขายกิ่งพันธุ์ได้ด้วยเช่นกัน หลังจบการศึกษา กลับมาทำเกษตรเต็มตัว คุณนุ เล่าให้ฟังว่า หลังจบการศึกษาทางด้านวิศวะไม่ได้ไปทำงานตามสาขาที่ร่ำเรียนมา แต่กลับมาอยู่ที่บ้านเกิดและใช้ที่ดินว่างเปล่าของครอบครัวให้เกิดประโยชน์ โดยมาทดลองทำการเกษตรในแบบที่สนใจ โดยครั้งแรกปลูกเมล่อน แต่ก็มักเจอปัญหาค่อนข้างมาก ต่อมาจึงได้ปรับเปลี่ยนมาปลูกมะเดื่อฝรั่งที่มองว่าเป็นพืชที่น่าสนใจ ซึ่งหลั
จำได้ว่าสมัยก่อน ผักหวานป่า หากินยากมาก เพราะจะมีอยู่แต่ในป่าและได้กินเฉพาะช่วงหน้าร้อน-หน้าฝน เท่านั้น แต่หลายปีมานี้มีการนำเมล็ดพันธุ์ผักหวานป่ามาปลูกกันอย่างแพร่หลาย ทำให้ผู้ที่ชื่นชอบผักชนิดนี้มีกินได้ตลอดทั้งปี ในราคาที่จับต้องได้ สวนผักหวานป่า อมรฟาร์ม ตั้งอยู่เลขที่ 5 หมู่ที่ 2 ตำบลโพนสุง อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี เป็นอีกแห่งที่ปลูกผักหวานป่าขายทั้งปี ไม่ว่าจะเป็นฤดูไหนก็ตาม โดยมี คุณพิมพ์พกานต์ ซ้ายกาละคำ อดีตพยาบาลสาว เป็นเจ้าของ ซึ่งในสวนนี้มีเนื้อที่ 23 ไร่ นอกจากจะปลูกผักหวานป่า 6.5 ไร่ ยังแบ่งปลูกพืชผักผลไม้อื่นๆ อีก อาทิ ไผ่บงหวาน 6.5 ไร่ ปลูกข้าว รวมถึงมะม่วง มะขามเทศ หม่อน ฝรั่งไส้แดง มะเดื่อฝรั่ง สมุนไพรหลากหลาย พืชผักสวนครัวนานาชนิด และเห็ดขอนขาว เดิมคุณพิมพ์พกานต์ทำงานเป็นพยาบาล อยู่ที่โรงพยาบาลกรุงเทพฯ และเป็นพยาบาลอิสระ รวมระยะเวลากว่า 10 ปี กระทั่งเริ่มสนใจการทำเกษตรอย่างจริงจัง เนื่องจากเจ้าตัวมองแล้วว่าคนต้องกินอาหารทุกวัน การทำธุรกิจอาหารและการเกษตรน่าจะเหมาะกับยุคปัจจุบันที่พืชผักอาหารราคาแพงขึ้น ในส่วนของราคาผักหวานป่าก็แพง ตกกิโลกรัมละ 300-500 บาท ถือว่าส
“เมื่อก่อนป้าก็ไม่เชื่อ ว่าสมุนไพรจะรักษาโรคได้ และก็ช้าด้วยกว่าจะหาย แต่พอได้ลองใช้ เอาตัวเองเป็นหนูทดลอง ปรับพฤติกรรม หันมาพึ่งพาธรรมชาติ ร่างกายมันฟื้นเองได้จริงๆ” ป้าจันทร์ (สวนศิลป์หนองมน) สื่อสารวิถีสมุนไพรและเกษตรอินทรีย์แบบพื้ยั่งยืน จากประสบการณ์จริงที่ใช้ตัวเองและคนในครอบครัวเป็นตัวทดลอง เปลี่ยนวิถีชีวิตจนกลับมาแข็งแรง มีเรี่ยวมีแรงอีกครั้ง วันนี้ป้าจันทร์พร้อมส่งต่อเรื่องราวจากครัวในบ้าน สู่ “อโรคยาเคลื่อนที่” แบ่งปันมหาชน ชวนทุกคนหันกลับมารู้วิธีดูแลตัวเอง ฟื้นฟูดิน ปลูกผักปลอดภัย และสร้างทางรอดด้านอาหารไปด้วยกัน #ป้าจันทร์ #สวนศิลป์หนองมน #สมุนไพรไทย #กินอย่างมีสติ #ความมั่นคงทางอาหาร #เทคโนโลยีชาวบ้าน #technologychaoban
สถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัส โควิด-19 ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตมนุษย์ในด้านต่างๆ ทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ การเงิน การตลาด การใช้ชีวิต และอาชีพการงาน เพื่อให้ชีวิตดำเนินต่อไปได้ พวกเราทุกคนต้องปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์วิถีใหม่ (New Normal) สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA หน่วยงานหลักด้านการส่งเสริมระบบนวัตกรรมแห่งชาติ ได้มีการพัฒนานวัตกรรมใหม่ เพื่อช่วยยกระดับการพัฒนาสินค้าเกษตรให้ก้าวเข้าสู่ระบบสมาร์ทฟาร์มอัจฉริยะ ช่วยให้การบริหารจัดการฟาร์มกลายเป็นเรื่องง่าย ลดต้นทุน เพิ่มคุณภาพผลผลิต รวมทั้งแก้ปัญหาการตลาดไปพร้อมกัน ตอบโจทย์ การเกษตรยุคใหม่ (Smart Farmer) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ การให้น้ำใต้ดินผ่านเซรามิกรูพรุนสำหรับทุเรียนนอกฤดู การควบคุมระบบการให้น้ำ เป็นหนึ่งในเทคนิคสำคัญของการจัดการทุเรียนนอกฤดู ที่ผ่านมา เกษตรกรส่วนใหญ่นิยมให้น้ำต้นทุเรียนบนดินผ่านระบบสปริงเกลอร์ ระบบพ่นฝอย ระบบน้ำหยด ซึ่งมักเกิดปัญหาการสูญเสียน้ำบนผิวดินในปริมาณมาก ทำให้ดินมีความหนาแน่นสูง แถมเกิดปัญหาท่อแตก ท่ออุดตัน ทำให้มีค่าใช้จ่ายการบริหารจัดการน้ำค่อนข้างสูง กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกและแปรรูป
