อาชีพการเลี้ยงกวาง เป็นอีกหนึ่งปศุสัตว์ทางเลือกที่น่าสนใจในยุคนี้ เพราะ ทุกส่วนของกวางสามารถก่อให้เกิดประโยชน์ทางเศรษฐกิจ และสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรที่ประกอบธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นการจำหน่ายเนื้อกวาง ซึ่งเป็นที่ยอมรับในเรื่องของรสชาติและคุณค่าทางโภชนาการ นอกจากนี้ยังมีหนังกวาง เขากวางอ่อน เขากวางแก่ มูลกวางและผลิตภัณฑ์แปรรูปจากกวาง ขณะเดียวกัน เกษตรกรยังสามารถเปิดฟาร์มกวางให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว ให้นักท่องเที่ยวที่สนใจได้สัมผัสประสบการณ์ใกล้ชิดกับกวาง และซื้อผลิตภัณฑ์จากฟาร์มได้อีกทางหนึ่ง
ทั้งนี้ เกษตรกรมือใหม่ที่สนใจอาชีพการเลี้ยงกวางสามารถศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมได้จากฟาร์มกวางมหาวิทยาลัยรามคำแหง ที่มุ่งมั่นสร้างองค์ความรู้ใหม่จากการวิจัยเพื่อให้กวางเป็นสัตว์เศรษฐกิจตัวใหม่ของสังคมไทย โดยเฉพาะ “นวัตกรรมเพื่อการทำฟาร์มกวางสมัยใหม่” อย่างครบวงจร ช่วยต่อยอดองค์ความรู้เดิม และเป็นฐานรากคอยให้คำปรึกษา ช่วยเหลือ สนับสนุน และต่อยอดให้เกษตรกรเครือข่าย ได้พัฒนาประสิทธิภาพการทำฟาร์มกวาง เสริมสร้างรายได้ที่ยั่งยืน
มหาวิทยาลัยรามคำแหง ได้เริ่มก่อตั้งฟาร์มกวางตั้งแต่ปี 2545 ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของสถาบันวิจัยสัตว์ในภูมิภาคเขตร้อน มีการทำงานเกี่ยวกับด้านข้อมูลการวิจัยพื้นฐานมาโดยตลอด ปัจจุบันได้ประยุกต์ข้อมูลเหล่านั้นให้กับเกษตรกร โดยส่งเสริมให้เกษตรกรเลี้ยงกวางเป็นสัตว์เศรษฐกิจมากขึ้น และได้นำนวัตกรรมที่เกิดจากงานวิจัยถ่ายทอดให้กับเกษตรกรเพื่อเพิ่มผลผลิต เพิ่มมูลค่าสินค้า และลดต้นทุนในการทำธุรกิจฟาร์มกวาง
เพิ่มมูลค่าเขากวางแก่
ในรูปแบบงานหัตถศิลป์
ล่าสุดภายใน “มหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2568 (Thailand Research Expo 2025)“ ระหว่างวันที่ 16-20 มิถุนายน จัดโดยสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) มหาวิทยาลัยรามคำแหงได้นำเสนอผลงานวิจัยเรื่องการเพิ่มมูลค่าเขากวางแก่ในรูปแบบงานหัตถศิลป์
” เขากวางแข็ง (Deer Antler)เป็นสิ่งที่ได้จากการเลี้ยงกวางเพศผู้ ในทุก ๆ ปี หากไม่มีการตัดเขากวางอ่อนเขากวางของกวางตัวผู้จะกลายเป็นเขาแข็ง ในแต่ละปีกวางเพศผู้จะสร้างเขากวางแข็ง 1 คู่ ก่อนเข้าฤดูสืบพันธุ์ เพื่อใช้เป็นสัญลักษณ์และอาวุธในการบ่งบอกถึงความเป็นเพศผู้ เขากวางแข็งนี้จะหลุดเองตามธรรมชาติทุกปี
เกษตรกรสามารถนำเขากวางแข็งไปใช้เป็นวัตถุดิบในการสร้างสรรค์งานหัตถศิลป์ ต่อยอดให้ผลผลิตทางการเกษตรมีมูลค่าเพิ่มเป็นสินค้าได้ เพราะงานหัตถศิลป์ท้องถิ่นของแต่ละจังหวัดเป็นงานที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวอยู่แล้ว เมื่อมีการบูรณาการบุคลากรช่างฝีมือประจำท้องถิ่น ที่สามารถถ่ายทอดเอกลักษณ์ของศิลปะท้องถิ่นออกมาเป็นชิ้นงานโดยการประยุกต์ร่วมกับการใช้เขากวางแข็งเป็นวัตถุดิบในการสร้างสรรค์งาน ทำให้ผลผลิตทางการเกษตรในที่นี้ คือ “เขากวางแข็ง” ถูกนำมาใช้ประโยชน์เพิ่มมลค่าอย่างเป็นรูปธรรม นอกจากนี้ ทำให้มีการพัฒนาหัตถศิลป์เข้าสู่ยุคสมัยที่จะได้รับความนิยมตามพลวัตของสังคมมากยิ่งขึ้น
ก่อนหน้านี้ มหาวิทยาลัยรามคำแหงได้เคยนำเสนอผลงานวิจัยเกี่ยวกับเขากวางแก่ ในชื่อ โครงการ “การพัฒนาเนื้อดินปั้นเซรามิกจากเขากวางแข็ง” โดยนำเอาส่วนตอของเขากวางที่หลุดหลังจากการตัดเขาแล้วมาเป็นส่วนผสมในการทำเซรามิก รวมทั้งมีการทำเครื่องประดับจากเขากวางแข็ง
งานวิจัยเพื่อธุรกิจฟาร์มกวาง
ที่ผ่านมา ทางฟาร์มกวางมหาวิทยาลัยรามคำแหงได้ดำเนินงานวิจัยที่เป็นประโยชน์ต่ออุตสาหกรรมการเลี้ยงกวางมาแล้วมากมาย อาทิเช่น การกำหนดต้นทุนมาตรฐานเขากวางอ่อน เพื่อให้เกษตรกรเกิดการซื้อขายเขากวางอ่อนในราคาที่ยุติธรรม โครงการ “การพัฒนาโรงเรือนจัดการกวางเคลื่อนที่” ให้บริการตัดเขากวางแก่เกษตรกรผู้เลี้ยงกวาง เพื่อช่วยลดต้นทุนในการผลิตโรงเรือนจัดการกวาง
โครงการ “พืชอาหารสัตว์สำหรับฟาร์มกวางสมัยใหม่” ส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกพืชอาหารสัตว์ เช่น หญ้าเนเปียร์ และส่งกลับมาจำหน่ายให้กับฟาร์มกวางมหาวิทยาลัยรามคำแหงทำให้เกษตรกรมีรายได้ที่แน่นอน โครงการ“นวัตกรรมจากมูลกวางภายใต้ความคิดของเสียเป็นศูนย์” เป็นการนำมูลกวางมาทดแทนดินลูกรังในการก่อบล็อกประสาน ซึ่งถือเป็นการนำของเสียเหลือใช้ในฟาร์มกวางมาใช้เป็นวัสดุก่อสร้างได้ด้วย และนำมูลกวางมาเลี้ยงไส้เดือนเพื่อผลิตปุ๋ยอินทรีย์ ในโครงการ “แปรรูปผลิตภัณฑ์จากกวาง” เพื่อให้เกษตรกรได้ทำธุรกิจฟาร์มกวางได้อย่างมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน
ผู้สนใจสามารถ ติดตามข่าวสารฟาร์มกวางมหาวิทยาลัยรามคำแหง ได้ที่ Facebook · Ramkhamhaeng University Deer Farm
………..
ขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบข่าวจาก Facebook · Ramkhamhaeng University Deer Farm
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
ในวันที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ทั้งภัยแล้ง อุณหภูมิสูง ดินเสื่อม และต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้น การทำเกษตรจึงยากกว่าที่เคย โดยเฉพาะปัญหาราคาปุ๋ยและคุณภาพดินที่ถดถอยต่อเนื่อง จนเกษตรกรจำนวนมากต้องลงทุนเพิ่ม แต่ผลผลิตกลับไม่เพิ่มตาม “ไบโอชาร์” จึงถูกมองว่าเป็นหนึ่งในทางรอดสำคัญของภาคเกษตรยุคใหม่ เพราะไม่ใช่เพียงถ่านธรรมดา แต่คือคาร์บอนจากชีวมวลพืชที่มีโครงสร้างรูพรุนสูง ช่วยฟื้นฟูดินถึงระดับโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดี ลดการสูญเสียธาตุอาหาร และช่วยให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เติบโตได้มากขึ้น และสิ่งที่น่าสนใจคือ เกษตรกรสามารถผลิตไบโอชาร์ใช้เองได้จากเศษวัสดุในไร่นา ไม่ว่าจะเป็นฟางข้าว ใบอ้อย กิ่งไม้ ซังข้าวโพด หรือเศษพืชจากสวนผลไม้ เพราะพืชทุกชนิดล้วนมีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ เมื่อนำมาเผาภายใต้สภาวะออกซิเจนจำกัด ก็จะได้ไบโอชาร์ที่สามารถนำกลับไปฟื้นดินในแปลงของตัวเองได้อีกครั้ง คุณประสาน สุขสุทธิ์ อดีตหัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดสระแก้ว และเจ้าของสวนไผ่โป๋ยแจ่ม สระแก้ว ได้ให้มุมมองในเรื่องของไบโอชาร์ไว้ว่า แม้ไบโอชาร์จะไม่ใช่ยาวิเศษที่แก้ได้ทุกปัญหาในทั
“ถั่วแระญี่ปุ่น” คือถั่วเหลืองฝักสด เป็นพืชล้มลุก มีทรงพุ่ม ผลเป็นฝัก มีลักษณะทรงแบน ยาวรี โค้งงอเล็กน้อย มีขนอ่อนๆ ฝักมีสีเขียว ฝักจะนูนขึ้น มีเมล็ดโตเรียงกันอยู่ข้างใน เมล็ดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เมล็ดสีเขียว มีรสชาติหวานมันกว่าเมล็ดใหญ่กว่า นุ่มกว่า มีถิ่นกำเนิดในประเทศญี่ปุ่น ต่อมาได้มีปลูกกันมากในหลายประเทศทั่วโลก ญี่ปุ่น จีน และเกาหลี มีประวัติการบริโภคถั่วเหลืองในระยะฝักไม่อ่อนและไม่แก่เกินไป ชาวญี่ปุ่นนิยมรับประทานถั่วแระเป็นกับแกล้มเบียร์ หรืออาหารว่างเกือบทุกครัวเรือน จึงมีการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองให้มีฝักและเมล็ดใหญ่กว่าถั่วเหลืองธรรมดา 2 เท่า เมล็ดนุ่ม รสชาติหวานมัน ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์สำหรับบริโภคฝักสดเพียงอย่างเดียว และมีความพยายามปลูกถั่วแระส่งตลาดตลอดทั้งปี ซึ่งความต้องการบริโภคถั่วแระญี่ปุ่น หรือถั่วเหลืองฝักสด (Vegetable Soybean) ของชาวญี่ปุ่น ประมาณปีละ 150,000 ตัน แต่สามารถผลิตภายในประเทศได้เพียง 100,000-110,000 ตัน จึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ถั่วแระญี่ปุ่นเป็นพืชโปรตีนสูง (ถั่วแระญี่ปุ่น มีโปรตีน 12.7% ถั่วฝักยาว มีโปรตีน 2.4%) รสชาติอร่อย สามารถนำไปประกอบอาหา
กรมส่งเสริมการเกษตร ส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถลดต้นทุนและเพิ่มรายได้ในการทำการเกษตรมาอย่างต่อเนื่อง รวมถึงประสิทธิภาพการพ่นสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมที่ต้องคำนึงถึงหลายปัจจัย ได้แก่ ทิศทางและความเร็วลม อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ และโอกาสการเกิดฝนตกในขณะพ่นสาร ซึ่งปัจจัยต่างๆ ล้วนส่งผลโดยตรงต่อการตกค้างของละอองสารในพื้นที่เป้าหมายและการป้องกันกำจัดศัตรูพืชได้อย่างมีประสิทธิภาพ ก่อนพ่นสารเคมีฯ ควรใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชตามหลัก 3 ถูก เพื่อประสิทธิภาพสูงสุดในการควบคุมศัตรูพืช คือ 1. ถูกเวลา โดยพ่นในตอนเช้าหรือเย็นซึ่งมีอุณหภูมิต่ำและความชื้นสัมพัทธ์สูงกว่า 70% เพื่อให้พืชดูดซึมสารได้ดีที่สุด ควรตรวจสอบสภาพอากาศ และหลีกเลี่ยงการพ่นสารเมื่อมีแนวโน้มว่าฝนจะตกภายใน 1-4 ชั่วโมงข้างหน้า เพื่อป้องกันการชะล้างสารไปโดยไร้ประโยชน์ 2. ถูกชนิด หากจำเป็นต้องพ่นสารในฤดูฝนหรือช่วงที่ฝนตกบ่อย ควรเลือกสารประเภทดูดซึม (Systemic) ซึ่งพืชจะดูดซึมเข้าไปในเนื้อเยื่อได้ภายใน 1-4 ชั่วโมง ทำให้ป้องกันกำจัดศัตรูพืชได้ดีกว่าสารประเภทสัมผัสตาย ที่สารอาจถูกฝนชะล้างไปก่อนจะสัมผัสและ
