“ หญ้าแฝก” เป็นพืชที่ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 พระราชทานแนวพระราชดำริในการแก้ไขปัญหาดินเสื่อมโทรม ขาดคุณภาพและอนุรักษ์น้ำ

ความพิเศษของหญ้าแฝกคือมีรากจำนวนมากประสานกัน สามารถยึดดินไม่ให้พังทลาย โดยปกติหญ้าแฝกจะมีใบมากและมีการเจริญเติบไตได้เร็ว จึงจำเป็นต้องตัดใบหญ้าแฝกอยู่เป็นประจำ ดังน้น สำนักงาน กปร. หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษาต่างๆ สนใจศึกษาวิจัยเรื่องการนำใบหญ้าแฝกมาใช้ให้เกิดประโยชน์ เพราะใบหญ้าแฝกมีลักษณะเด่นเรื่องความเหนียวและทนทาน สามารถนำมาทำเป็นผลิตภัณฑ์ศิลปหัตถกรรมเพื่อส่งเสริมให้เกษตรกรมีอาชีพและมีรายได้เสริมเพิ่มมากขึ้น
ใบหญ้าแฝกที่เหมาะสมในการนำมาเป็นผลิตภัณฑ์หัตถกรรม คือ หญ้าแฝกหอม พันธุ์ศรีลังกา พันธุ์กำแพงเพชร 2 พันธุ์สุราษฎร์ธานี และพันธุ์สงขลา 3 เป็นต้น ลักษณะของใบหญ้าแฝกหอมที่เหมาะจะนำมาใช้งานคือ ใบหญ้าแฝกที่มันและยาว เมื่อโดนน้ำใบจะนิ่ม จึงเหมาะกับการนำมามำสินค้าหัตถกรรมจากใบหญ้าแฝกหลากหลายรูปแบบ ทั้งกระเป๋าถือ ตะกร้า หมอนอิง โคมไฟ ที่รองจาน กระถางต้นไม้ รองเท้า ฯลฯ จากฝีมือการจักสานและถักทออย่างประณีตของเกษตรกรทั่วทุกภาคของประเทศ

นวัตกรรมสิ่งทอจากหญ้าแฝก
ผลงาน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศรัณย์ จันทร์แก้ว อาจารย์ประจำสาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์สิ่งทอ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร ได้ร่วมสืบสานศาสตร์พระราชาสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน โดยมุ่งเพิ่มมูลค่าให้กับหญ้าแฝก ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจที่มีศักยภาพสูงในการอนุรักษ์ทรัพยากรดินและน้ำ ทั้งมีความแข็งแรง ทนทานต่อสภาพแวดล้อม
งานวิจัยนี้จึงมุ่งนำเส้นใยหญ้าแฝก มาใช้ในงานหัตถกรรมสิ่งทอ ร่วมกับเส้นใยฝ้ายที่มีคุณสมบัตินุ่มนวลและสามารถดูดชับความชื้นได้ดี เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของตลาด ที่ใส่ใจการผลิตสินค้าที่ยั่งยืน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และลดการพึ่งพาวัสดุสังเคราะห์ในอุดสาหกรรมสิ่งทอ


ผลการทดลองพบว่า เส้นใยหญ้าแฝกมีความแข็งแรงสูงและมีความชื้นต่ำจึงมีความทนทานต่อการใช้งานและการซักล้างหลายครั้ง ไม่มีการปนเปื้อนของโลหะหนักที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ นอกจากนี้ การผสมเส้นใยหญ้าแฝกกับเส้นใยฝ้ายช่วยเพิ่มคุณสมบัติของผ้า ทำให้เนื้อผ้ามีความยืดหยุ่นและนุ่มนวลขึ้น ในขณะที่ยังคงความแข็งแรงเหมาะสมกับการใช้งานในชีวิตประจำวัน แถมเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอีกด้วย จุดเด่นของผลิตภัณฑ์เส้นใยหญ้าแฝกผสมเส้นใยฝ้าย คือ ความทนทานและความสะดวกสบาย สามารถใช้งานได้หลากหลายประเภท เช่น เสื้อผ้า กระเป๋าผ้า และของตกแต่งบ้าน เป็นต้น
การใช้วัสดุธรรมชาติในผลิตภัณฑ์สิ่งทอนี้ ช่วยลดการพึ่งพาวัสดุสังเคราะห์ และเป็นการสนับสนุนการใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นอย่างยั่งยืน ทีมวิจัยจึงได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีนี้ให้กับเภษตรกรในพื้นที่อำเภอท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับสิ่งทอพื้นถิ่น และสร้างความแตกต่างในตลาด ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาอุตสาหกรรมสิ่งทออย่างยั่งยืงยืน
ที่ผ่านมา ทางคณะอุตสาหกรรมสิ่งทอและออกแบบแฟชั่น ได้นำผลงานวิจัยดังกล่าวไปจัดแสดง ในงานมหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2568 (Thailand Research Expo 2025) ซึ่งจัดขึ้นโดยสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช) ระหว่างวันที่ 16-20 มิถุนายน 2568 ณ โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์และบางกอกคอนเวนชันเซ้นเตอร์ เซ็นทรัลเวิลด์

