โรงเรียนวัดเกาะแก้ว หมู่ที่ 1 บ้านเกาะแก้ว ตำบลบางตะบูนนอก อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี ตั้งอยู่บนพื้นดินที่ยื่นออกไปในท้องน้ำ จึงเรียกว่าเกาะแก้ว จึงประสบปัญหาดินเค็มแม้กระทั่งน้ำโดยรอบก็เป็นน้ำเค็ม นับเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเพาะปลูกพืช
ครูและนักเรียนมีความพยายามใช้พื้นที่ของโรงเรียนเพียงน้อยนิด ให้เกิดประโยชน์โดยการสร้างแปลงผักสวนครัว และตั้งใจทำแปลงไม้พื้นถิ่น เพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเอาไว้
อาจารย์พจน์ และ อาจารย์อำภรรณ ใจแสน ครูที่ปรึกษาด้านเกษตร พยายามช่วยกันแก้ปัญหาเรื่องดินเค็ม รวมถึงน้ำเค็มที่มีอยู่รอบโรงเรียน ซึ่งวิธีแก้ปัญหาอย่างง่ายที่สามารถทำได้คือ การเลือกพืชที่เหมาะกับดินเค็มมาปลูก ส่วนใหญ่เป็นพืชสวนครัว เช่น ตะไคร้ กะเพรา โหระพา พริก และพืชกินใบ เช่น ผักบุ้ง กวางตุ้ง และผักกาดขาว ไม้ยืนต้นอื่นๆ ไม่สามารถปลูกได้ เพราะเมื่อรากของไม้ยืนต้นหรือไม้ผลเริ่มลงรากลึกก็พบกับน้ำเค็ม ทำให้หยุดการเจริญเติบโต
ครูและนักเรียนลองผิดลองถูกมาตลอด เคยลองปลูกแตงกวา บวบงู ตอนแรกก็งามดี พอเริ่มติดลูกก็จะแกร็น ส่วนมะม่วงเจริญเติบโตดีได้สักระยะ ใบก็เริ่มเหี่ยวแห้งตาย เมื่อเรารู้ว่าดินของเราเป็นดินเค็ม ใต้ดินก็เป็นน้ำเค็ม เราจึงแก้ปัญหาด้วยการขุดดินขึ้นมา นำไปตากแดด แล้วรดด้วยน้ำจืดสักหน้าฝนหนึ่งก็ปลูกได้ นอกจากนี้ ยังเอาเปลือกหอยมาทุบแล้วโรยกับดิน เปลือกหอยเป็นแคลเซียม ช่วยลดความเค็มของดินลงได้
ดินที่ลดความเค็มลงด้วยการตากแดด รดน้ำจืด และใส่เปลือกหอยลงไป จะนำไปใส่ไว้ในยางรถยนต์เพื่อปลูกผักชนิดอื่นนอกเหนือจากชนิดที่ชอบดินเค็มไว้ด้วย และผลผลิตทั้งหมดจะนำไปประกอบอาหารกลางวันตามโครงการอาหารกลางวันของโรงเรียน
การดูแลแปลงผักสวนครัวขึ้นอยู่กับเด็กนักเรียน ให้จัดการแบ่งกลุ่มกันเองโดยครูเฝ้าดูเป็นที่ปรึกษาอยู่ห่างๆ เด็กมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 จะเป็นหลักในการดูแลแปลงเกษตร ส่วนเด็กชั้นประถมศึกษา จะเข้าเรือนเพาะชำ ทำหน้าที่เพาะกล้าให้พี่ๆ นำไปปลูก การเพาะชำในแปลงเป็นลักษณะของพี่สอนน้อง โดยใช้วัสดุปลูกเป็นดินและขี้วัวที่ซื้อมา เมื่อต้นกล้าเริ่มเจริญเติบโตส่วนหนึ่งก็นำไปปลูกยังแปลงผักสวนครัว อีกส่วนหนึ่งก็ให้น้องๆ ชั้นประถมศึกษาที่ลงมือเพาะด้วยตนเอง นำกลับไปปลูกที่บ้าน
ส่วนน้ำที่ใช้รดต้นไม้ ก็ใช้น้ำประปาต่อสายยางมารด นอกจากนี้ ในฤดูฝน เก็บน้ำไว้ในโอ่ง เพื่อตักมารดต้นไม้ได้ ถึงแม้จะมีน้ำล้อมรอบพื้นที่โรงเรียน แต่ไม่สามารถนำน้ำมาใช้ประโยชน์ได้เลย
โรงเรียนมีแนวความคิดอนุรักษ์พืชพื้นถิ่นไว้ โดยเฉพาะต้นลำแพน ที่เป็นพืชเฉพาะถิ่น และเป็นพืชสมุนไพร เหมาะแก่การปลูกชายเลน ซึ่งปัจจุบันกำลังจะหมดไป จึงตั้งใจ ทำเป็นแปลงพืชสมุนไพรพื้นถิ่น และพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้ของเด็กนักเรียนและชุมชน และหากเป็นไปได้จะพัฒนาให้ได้รับความสนใจจากประชาชนภายนอกเข้ามาชมเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรอีกทาง
………..
เผยแพร่ในระบบออนไลน์เป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2017
Rewrite 20 /6/2025
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
ในวันที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ทั้งภัยแล้ง อุณหภูมิสูง ดินเสื่อม และต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้น การทำเกษตรจึงยากกว่าที่เคย โดยเฉพาะปัญหาราคาปุ๋ยและคุณภาพดินที่ถดถอยต่อเนื่อง จนเกษตรกรจำนวนมากต้องลงทุนเพิ่ม แต่ผลผลิตกลับไม่เพิ่มตาม “ไบโอชาร์” จึงถูกมองว่าเป็นหนึ่งในทางรอดสำคัญของภาคเกษตรยุคใหม่ เพราะไม่ใช่เพียงถ่านธรรมดา แต่คือคาร์บอนจากชีวมวลพืชที่มีโครงสร้างรูพรุนสูง ช่วยฟื้นฟูดินถึงระดับโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดี ลดการสูญเสียธาตุอาหาร และช่วยให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เติบโตได้มากขึ้น และสิ่งที่น่าสนใจคือ เกษตรกรสามารถผลิตไบโอชาร์ใช้เองได้จากเศษวัสดุในไร่นา ไม่ว่าจะเป็นฟางข้าว ใบอ้อย กิ่งไม้ ซังข้าวโพด หรือเศษพืชจากสวนผลไม้ เพราะพืชทุกชนิดล้วนมีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ เมื่อนำมาเผาภายใต้สภาวะออกซิเจนจำกัด ก็จะได้ไบโอชาร์ที่สามารถนำกลับไปฟื้นดินในแปลงของตัวเองได้อีกครั้ง คุณประสาน สุขสุทธิ์ อดีตหัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดสระแก้ว และเจ้าของสวนไผ่โป๋ยแจ่ม สระแก้ว ได้ให้มุมมองในเรื่องของไบโอชาร์ไว้ว่า แม้ไบโอชาร์จะไม่ใช่ยาวิเศษที่แก้ได้ทุกปัญหาในทั
“ถั่วแระญี่ปุ่น” คือถั่วเหลืองฝักสด เป็นพืชล้มลุก มีทรงพุ่ม ผลเป็นฝัก มีลักษณะทรงแบน ยาวรี โค้งงอเล็กน้อย มีขนอ่อนๆ ฝักมีสีเขียว ฝักจะนูนขึ้น มีเมล็ดโตเรียงกันอยู่ข้างใน เมล็ดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เมล็ดสีเขียว มีรสชาติหวานมันกว่าเมล็ดใหญ่กว่า นุ่มกว่า มีถิ่นกำเนิดในประเทศญี่ปุ่น ต่อมาได้มีปลูกกันมากในหลายประเทศทั่วโลก ญี่ปุ่น จีน และเกาหลี มีประวัติการบริโภคถั่วเหลืองในระยะฝักไม่อ่อนและไม่แก่เกินไป ชาวญี่ปุ่นนิยมรับประทานถั่วแระเป็นกับแกล้มเบียร์ หรืออาหารว่างเกือบทุกครัวเรือน จึงมีการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองให้มีฝักและเมล็ดใหญ่กว่าถั่วเหลืองธรรมดา 2 เท่า เมล็ดนุ่ม รสชาติหวานมัน ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์สำหรับบริโภคฝักสดเพียงอย่างเดียว และมีความพยายามปลูกถั่วแระส่งตลาดตลอดทั้งปี ซึ่งความต้องการบริโภคถั่วแระญี่ปุ่น หรือถั่วเหลืองฝักสด (Vegetable Soybean) ของชาวญี่ปุ่น ประมาณปีละ 150,000 ตัน แต่สามารถผลิตภายในประเทศได้เพียง 100,000-110,000 ตัน จึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ถั่วแระญี่ปุ่นเป็นพืชโปรตีนสูง (ถั่วแระญี่ปุ่น มีโปรตีน 12.7% ถั่วฝักยาว มีโปรตีน 2.4%) รสชาติอร่อย สามารถนำไปประกอบอาหา
ข้อมูลหน่วยงาน สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร เลขที่ 50 ถนนพหลโยธิน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900 โทรศัพท์ 02-940-6578 อีเมล : [email protected]
