กล้วยหอมทอง

เมื่อเร็วๆ นี้ ที่อาคารที่ทำการ “กลุ่มเกษตรกรทำสวนทุ่งคาวัด” ต.ทุ่งคาวัด อ.ละแม จ.ชุมพร นายวิบูลย์ รัตนาภรณ์วงศ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดชุมพร ได้ลงพื้นที่ให้การต้อนรับกลุ่มผู้บริโภคกล้วยหอมทองจากประเทศญี่ปุ่นที่เดินทางมาดูขั้นตอนการผลิตกล้วยหอมทองปลอดสารเคมีของกลุ่มเกษตรกรทำสวนทุ่งคาวัด ซึ่งเป็นกลุ่มเกษตรกรที่ดำเนินการส่งออกกล้วยหอมทองคุณภาพปลอดสารเคมีไปยังประเทศญี่ปุ่นมาตั้งแต่ปี 2537 โดยนายวิบูลย์ได้กล่าวยืนยันการรักษาคุณภาพในการผลิตกล้วยหอมทองคุณภาพและปลอดสารเคมี ที่ส่งไปยังประเทศญี่ปุ่น พร้อมทั้งสร้างความเชื่อมั่นในการส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกกล้วยหอมทองคุณภาพส่งออกเพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภคชาวญี่ปุ่น ทั้งนี้ กลุ่มเกษตรกรทำสวนทุ่งคาวัด อ.ละแม จ.ชุมพร ได้จัดงาน “ครบรอบ 25 ปี สานสายใยไทย-ญี่ปุ่น” ขึ้น โดยมีกลุ่มผู้บริโภคกล้วยหอมทองจากประเทศญี่ปุ่นจำนวน 30 คน เดินทางมาศึกษาดูงาน ขั้นตอนการผลิต ตั้งแต่วิธีการปลูก การเก็บเกี่ยว การแปรรูปกล้วยหอมทอง การคัดเลือกกล้วยคุณภาพเพื่อส่งออก จนถึงวิธีการเก็บรักษา โดยกลุ่มผู้บริโภคกล้วยหอมทองจากประเทศญี่ปุ่นได้ให้ความสนใจกล้วยหอมทองคุณภาพและปลอดสา

กล้วยหอม เป็นชื่อของผลไม้เมืองร้อน ที่จัดอยู่ในกลุ่มไม้ล้มลุก มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียตอนใต้ ด้วยรสชาติหวาน กลิ่นหอม อันเป็นเอกลักษณ์ ทั้งยังมีขั้นตอนการดูแลที่ง่าย สามารถปลูกได้ในแทบทุกภาคของประเทศ ทำให้เป็นผลไม้ที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ โดยพันธุ์ที่นิยมปลูกกัน คือ “กล้วยหอมทอง” และ “กล้วยหอมเขียว” นอกจากกลิ่นและรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์แล้ว กล้วยหอมยังอุดมไปด้วยเส้นใย วิตามิน รวมถึงแร่ธาตุหลายชนิด มีส่วนช่วยลดอาการท้องผูก รักษาโรคความดันโลหิตสูง โรคโลหิตจาง ช่วยรักษาแผลในลำไส้เรื้อรัง ทั้งยังมีสารต่อต้านอนุมูลอิสระและโปรตีนที่ช่วยในการผลิตสาร Serotonin หรือฮอร์โมนความสุข ซึ่งเป็นส่วนช่วยรักษาอาการซึมเศร้าได้อีกด้วย คุณศิริลักษณ์ วงศ์แพทย์ เจ้าของสวนกล้วยหอมทองศิวิไลซ์ และ คุณเสวก ดวงแย้ม เกษตรกรผู้ดูแลสวนศิวิไล ที่บ้านเลขที่ 497 หมู่ที่ 5 บ้านปางแจ้ง ตำบลกลางดง อำเภอปากช่อง เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่ปลูกกล้วยหอมทองอย่างได้ผล โดยเน้นการปลูกและขายพันธุ์เพื่อส่งขาย ถือเป็นอาชีพที่สร้างทั้งความสุขและรายได้   สวนกล้วยหอมทองศิวิไล จากความชอบสู่อาชีพ คุณศิริลัก

จากประสบการณ์การรวมกลุ่มปลูกมะม่วงที่ประสบผลสำเร็จ ยกระดับขยายผลรวมเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกล้วยหอมทองหนองวัวซอ ที่มีการแบ่งปันองค์ความรู้ และสร้างเครือข่ายให้ดูแลกันเองภายในชุมชนตลอดกระบวนการได้อย่างยั่งยืน #เสียงจากแผ่นดิน #กล้วยหอมทอง #อุดรธานี #วิสาหกิจชุมชน

เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน รายงานข่าวจากสวนกล้วยหอมทองของ ”สวนสิริฟาร์ม” ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่หมู่ 1 ต.พิจิตร อ.นาหม่อม จ.สงขลา ว่า กล้วยหอมทองที่ปลูกไว้ในเนื้อที่ 4 ไร่ ประมาณ 2,000 ต้นและกำลังออกเครือเตรียมตัดขายล้มระเนระนาด มีหักกึ่งกลางและถอนรากถอนโคนและอีกบางส่วนก็เอียงใกล้ล้มเสียหายไปเกือบครึ่งหนึ่ง จากอิทธิพลของพายุ “ด็อมเร็ย” ซึ่งทำให้เกิดพายุฝนพัดกระหน่ำ นายสุกิจ วิริยะพงษ์สุกิจ อายุ 55 ปี เจ้าของสวน บอกว่า กล้วยที่สวนกำลังจะตัดขายในวันที่ 9 พฤศจิกายน แต่ก็มาถูกลมฝนพัดล้มไปเกือบครึ่งหนึ่ง ซึ่งช่วงเกิดเหตุลมแรงมากพัดมาระลอกเดียวต้นกล้วยทั้งหักและล้มถอนรากถอนโคน ขณะนี้กำลังประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบและหาแนวทางช่วยเหลือแล้ว ด้านศูนย์อุตุนิยมวิทยาภาคใต้ฝั่งตะวันออกประกาศเตือนฉบับที่ 24 หย่อมความกดอากาศต่ำกำลังแรงที่ปกคลุมบริเวณภาคใต้ตอนล่าง ส่งผลให้บริเวณภาคใต้ฝั่งตะวันออกยังคงมีฝนหนักถึงหนักมากบางแห่งต่อเนื่องไปอีกตั้งแต่วันที่ 6-8 พ.ย. ตั้งแต่ จ.ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี จ.นครศรีธรรมราช ส่วนใน จ.พัทลุง สงขลา ปัตตานี ยะลา และ จ.นราธิวาส ปริมาณฝนลดลง ยังเสี่ยงที่จะเก

“กล้วย” เป็นผลไม้ที่ได้รับความนิยมในการบริโภคมากกว่าผลไม้ชนิดอื่น อาจเป็นเพราะรับประทานง่าย สะดวก มีตลอดทั้งปี แล้วที่สำคัญที่สุดคือมีประโยชน์ต่อสุขภาพมาก ถึงขนาดมีงานวิจัยออกมาว่าผลไม้อย่างแอปเปิ้ลที่ขึ้นชื่อเรื่องความมีประโยชน์ยังแพ้กล้วย เพราะกล้วยมีวิตามินและแร่ธาตุต่างๆ มากกว่าแอปเปิ้ลถึง 2 เท่า และเพียงเหตุผลเท่านี้ทำให้ผู้คนแห่กันมารับประทานกล้วยจนกลายเป็นผลไม้เศรษฐกิจที่สำคัญไปแล้ว ประเทศไทยได้ชื่อว่าเป็นแหล่งปลูกกล้วยที่ได้คุณภาพแล้วสามารถปลูกได้ทุกสายพันธุ์ทั่วประเทศ เนื่องจากมีลักษณะทางกายภาพที่เอื้อ ทั้งนี้ สายพันธุ์ที่นิยมบริโภคกันเป็นประจำ ได้แก่ กล้วยหอม กล้วยน้ำว้า กล้วยไข่ กล้วยหักมุก เป็นต้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกล้วยหอม ไม่เพียงคนไทยเท่านั้นที่ชื่นชอบ แต่ชาวต่างชาตินิยมมากที่สุด เนื่องจากมีกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์ สำหรับงานสัมมนา “กล้วยหอมทอง-กล้วยน้ำว้า” ปลูกกินเองได้ ปลูกขายทำเงิน ในช่วงสองนี้ มีสาระและประเด็นที่น่าสนใจเกี่ยวกับธุรกิจผู้ประกอบการทั้งผู้ค้าและแปรรูปรายใหญ่แถวหน้า ที่มีบทบาทต่อวงการทั้งกล้วยหอมและกล้วยน้ำว้า แต่ก่อนที่จะมารับฟังเนื้อหาการบรรยายที่ลงลึกทา

เกษตรกรทั่วประเทศแห่ปลูกกล้วยหอมทอง-น้ำว้า แทนทำนาปรัง ส่งผลปริมาณล้นตลาด ทำราคาตกจากเครือละ 180-200 บาท เหลือ 130-150 บาท คาดสารทจีน-ตรุษจีน ราคากระเตื้องขึ้น เกษตรกรปทุมฯ เผย หน่อกล้วยได้รับความนิยมสูง ภาคอีสาน-ภาคใต้-สปป.ลาว แห่ซื้อหน่อพันธุ์กล้วยหอมของปทุมธานี กว่า 1 แสนหน่อ/วัน ข้อมูลของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ระบุว่า ปี 2558 แหล่งเพาะปลูกกล้วยหอม 5 อันดับแรกของประเทศไทย ได้แก่ ปทุมธานี เพชรบุรี ชุมพร หนองคาย และสระบุรี โดยจะเก็บเกี่ยวผลผลิตมากช่วงเดือนเมษายนและธันวาคม ซึ่งตลาดที่มีศักยภาพ ได้แก่ ตลาดในประเทศและตลาดต่างประเทศ เช่น จีน ฮ่องกง สิงคโปร์ โดยมีมูลค่าการส่งออกไปตลาดญี่ปุ่น กว่า 50% ขณะที่ข้อมูลของสำนักงานเกษตรจังหวัดปทุมธานี ปี 2558 จังหวัดปทุมธานีมีพื้นที่ปลูกกล้วยหอมทอง 10,373 ไร่ มีเกษตรกร 688 ครัวเรือน โดยปลูกครอบคลุมทุกอำเภอ ซึ่งปลูกมากที่อำเภอหนองเสือ 9,404 ไร่ รองลงมาเป็นอำเภอธัญบุรี เมือง และคลองหลวง มีผลผลิตทั้งหมด 6.4 หมื่นตัน หรือเฉลี่ย 6,236 กิโลกรัม/ไร่ ขณะที่กล้วยน้ำว้า มีพื้นที่ปลูกทั้งหมด 9,754 ไร่ มีเกษตรกร 1,921 ครัวเรือน โดยปลูก

ตลาดต่างประเทศถือเป็นเป้าหมายใหญ่ที่สำคัญสำหรับผู้ปลูกกล้วยหอม ถึงแม้กล้วยหอมจะปลูกง่ายกว่าพืชหลายชนิด แต่คงไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับผู้ปลูกกล้วยหอมทุกรายที่จะประสบความสำเร็จจนสามารถนำผลผลิตส่งออกไปขายต่างประเทศได้ เนื่องจากมีเงื่อนไขและข้อจำกัดหลายประการที่ผู้ปลูกกล้วยส่งออกพึงปฏิบัติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการใช้สารเคมี แมลงและโรคพืช การตรวจคุณภาพและตกแต่ง รวมถึงทางด้านจัดการสวนเป็นพิเศษ ฯลฯ เป็นต้น งานสัมมนา “กล้วยหอมทอง-กล้วยน้ำว้า” ปลูกกินเองได้ ปลูกขายทำเงิน ครั้งนี้ได้เชิญบุคคลที่มีประสบการณ์แล้วประสบความสำเร็จในการปลูกกล้วยหอมทองจนสามารถส่งขายต่างประเทศ อย่าง คุณสมยศ คำเพ็ง ซึ่งถือว่าเป็นเกษตรกรรุ่นใหม่ที่ใช้แนวคิดแบบภูมิปัญญาชาวบ้านมาประยุกต์เพื่อปลูกกล้วยจนทำให้เป็นที่ต้องการของตลาดต่างประเทศได้อย่างง่าย ก่อนไปถึงตรงนั้น มาทำความรู้จักกับชายผู้นี้เสียก่อนว่าเป็นใครและมีประวัติเส้นทางการเข้าสู่วงการกล้วยหอมทองอย่างไร คุณสมยศ เรียนจบสายการตลาด จากมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี เคยทำงานประจำอยู่โรงแรม ขณะเดียวกัน ทางครอบครัวพ่อแม่และญาติก็เคยมีอาชีพเกษตรกรรมต่างมีอายุเพิ่มมากขึ้น ตลอดจนสุขภา

ว่าที่ร้อยตรีสมพูนทรัพย์ กล้าวิกรณ์ เลขาธิการสภาเกษตรกรแห่งชาติ เปิดเผยภายหลังเป็นประธานเปิดโครงการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องการปลูกกล้วยหอมทองอินทรีย์เพื่อการส่งออกระหว่างวันที่ 25 -26 พฤษภาคม 2560 ณ หอประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลหัวขวาง อ.โกสุมพิสัย จ.มหาสารคาม ว่า ที่มาของโครงการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องการปลูกกล้วยหอมทองอินทรีย์เพื่อการส่งออกนั้น เนื่องจากทางสภาฯมีองค์กรเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนไว้กับสภาฯมีปัญหาเรื่องการปลูกผลผลิตและประสบปัญหาพืชผลทางการเกษตร เช่น  อ้อย มันสำปะหลัง ปี 2559/2560 มีราคาตกต่ำ จึงมีแนวคิดในการปรับเปลี่ยนการเพาะปลูก พื้นที่ อ.โกสุมพิสัย เป็นพื้นที่เหมาะสมมีแหล่งน้ำคือลำน้ำชี และยังมีทางน้ำเข้ามาอีกประมาณ 11 กิโลเมตร เป็นพื้นที่ดอนและพื้นที่สูงไม่สามารถปลูกข้าวได้ เมื่อทำการทดสอบแร่ธาตุของดินในพื้นที่เพาะปลูกเห็นว่าเหมาะกับพืชเศรษฐกิจที่กำลังเป็นที่ต้องการของตลาดต่างประเทศสูง เช่น ญี่ปุ่น ฟิลิปปินส์ เอกวาดอร์ และโคลัมเบีย นั่นคือ “กล้วยหอมทอง” เนื่องจากกล้วยหอมทองที่ผลิตในประเทศไทยมีรสชาติหอมหวาน เปลือกบาง เนื้อไม่เหนียว จึงเป็นโอกาสดีที่จะส่งเสริมให้เกษตรกรที่ม

กล้วยเป็นพืชที่ใช้ต้นทุนการผลิตต่ำ อีกทั้งปลูกแล้วยังดูแลรักษาง่าย สามารถให้ผลผลิตเร็ว พร้อมกับเจริญเติบโตได้ดีในทุกภาคของประเทศไทย รวมทั้งตลาดค้าขายยังมีความคล่องตัวสูงทั้งภายในประเทศและส่งออก ฉะนั้น กล้วยจึงเป็นไม้ผลที่เกษตรกรควรพิจารณาปลูกเป็นการค้าในลักษณะพืชหลักหรือแซมพืชอื่นเป็นการเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรได้อีกทางหนึ่ง ทางด้านเศรษฐกิจกล้วยที่มีความสำคัญแล้วสร้างรายได้เข้าประเทศเป็นหลักคือกล้วยน้ำว้าและกล้วยหอม จึงทำให้ชาวบ้านหลายพื้นที่ของประเทศนิยมปลูกกล้วยทั้งสองชนิดกันอย่างแพร่หลาย ทั้งนี้ คุณภาพกล้วยจะต่างกันตามสภาพภูมิประเทศ แต่หากพื้นที่ใดพบข้อจำกัดการปลูกก็จะมีการปรับปรุงแก้ไขพัฒนาสายพันธุ์เพื่อให้เหมาะสมและสอดคล้องกับภูมิประเทศ แม้จะพบกับปัญหา/อุปสรรคนานัปการก็ตาม ขณะเดียวกัน ชาวบ้านยังพัฒนาแนวคิดในเชิงการตลาดด้วยการรวมตัวกันเพื่อสร้างความเข้มแข็งทางด้านการปลูกเพื่อให้ได้คุณภาพตามความต้องการของตลาดทั้งในและต่างประเทศ นำมาสู่รายได้จำนวนมาก การสัมมนา “กล้วยหอมทอง-กล้วยน้ำว้า” ปลูกกินเองได้ ปลูกขายทำเงิน ช่วงแรกเป็นเนื้อหาการบรรยายในประเด็น “ผลิตกล้วยหอมทอง กล้วยน้ำว้า ให้ได้ผล

ต้องยอมรับความจริงอย่างหนึ่งว่า ปัจจุบันกล้วยหอมทองของประเทศไทยได้รับความนิยมจากผู้บริโภคชาวญี่ปุ่นเป็นอย่างมาก เหตุเพราะกล้วยหอมทองของประเทศไทยรสชาติอร่อย หอมหวาน ทั้งยังมีสีเหลืองทอง จนทำให้ใครๆ ต่างอยากที่จะบริโภค เพียงแต่ช่วงผ่านมา อาจไม่ค่อยมีใครทราบเท่าไรนักว่าแหล่งผลิตกล้วยหอมทองอยู่บริเวณไหนของประเทศไทย เพราะสภาพพื้นที่โดยรวมสามารถเพาะปลูกกล้วยต่างๆ ได้ทั้งนั้น ไม่ว่าจะเป็นกล้วยน้ำว้า กล้วยไข่ และกล้วยหอม แต่สำหรับกล้วยหอมทองที่ส่งออกไปประเทศญี่ปุ่น แหล่งเพาะปลูกสำคัญกลับอยู่ที่ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ซึ่งเกิดขึ้นจากการรวมกลุ่มของเกษตรกรในอำเภอบ้านลาด ที่ในอดีตต่างประกอบอาชีพทำนา และทำการเกษตรอื่นๆ แต่ไม่ประสบความสำเร็จ เนื่องจากถูกพ่อค้าคนกลางเอาเปรียบ เกษตรกรเหล่านี้จึงรวมตัวกันจัดตั้งสหกรณ์การเกษตรบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ขึ้นครั้งแรกในปี 2483 เพียงแต่ตอนนั้น การจัดตั้งสหกรณ์ยังไม่มีการจดทะเบียน และยังมีอุปสรรคในการดำเนินงานหาทุนหลายอย่าง จึงทำให้มีความคืบหน้าน้อยมาก กระทั่งในปี 2518 มีการจดทะเบียนจัดตั้งสหกรณ์การเกษตรบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ขึ้นอย่างเป็นทางการ ในปีเดีย