จังหวัดสมุทรสงคราม

หากเอ่ยถึงจังหวัดสมุทรสงคราม สิ่งที่ทุกคนนึกถึงน่าจะเป็นตลาดน้ำอัมพวาที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวแบบตลาดน้ำ ที่มีแหล่งสินค้าและอาหารหลากหลายรูปแบบได้ให้ชิมกันในช่วงวันหยุดยาวๆ ของผู้ที่รักการกินอาหารหลากหลายเมนู ตลอดจนกิจกรรมต่างๆ ที่ได้ทำกับครอบครัว เมื่อชุมชนเมืองได้รุกคืบเข้ามามากขึ้น วิถีชีวิตของคนในชุมชนก็ต้องมีการปรับเปลี่ยนไปด้วย จึงทำให้คนหนุ่มสาวสมัยใหม่ เลือกที่จะไปประกอบอาชีพอื่นๆ ที่ไม่ใช่อาชีพทางการเกษตร จึงทำให้ภูมิปัญญาบางอย่างในจังหวัดสมุทรสงครามค่อยๆ เลือนหายไป อย่างเช่น การทำน้ำตาลมะพร้าวของคนในชุมชน ที่ทำกันแบบธุรกิจครอบครัว คุณปรีชา เจี๊ยบหยู อยู่บ้านเลขที่ 62/1 หมู่ที่ 8 ตำบลบ้านปรก อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม ให้ข้อมูลว่า เริ่มแรกเดิมทีการทำน้ำตาลมะพร้าวในจังหวัดสมุทรสงครามมีทำกันเป็นจำนวนมาก ต่อมาเมื่อสังคมเมืองมีการขยายตัว ทุกคนมีทางเลือกมากขึ้น จึงได้ตัดสินใจไปทำอาชีพอื่นแทน จึงส่งผลให้การทำน้ำตาลมะพร้าวค่อยๆ สูญหายไป เขาจึงได้ทำการฟื้นฟูขึ้นมาอีกครั้ง โดยนำชาวบ้านที่มีองค์ความรู้มารวมกลุ่ม จนทำให้ทุกวันนี้การทำน้ำตาลมะพร้าวของกลุ่มสามารถทำรายได้เลี้ยงสมาชิกได้ถึง

วศ. ร่วมกับจังหวัดสมุทรสงคราม สนง. สภาเกษตรกรแห่งชาติ แก้ปัญหาการปล่อยน้ำเสีย ผู้ประกอบการแปรรูปมะพร้าวเป็นมะพร้าวขาวผลิตมะพร้าวขาวทำลายแหล่งน้ำธรรมชาติ เปิดเทคโนโลยีระบบบำบัดน้ำเสียต้นทุนต่ำเป็นระบบต้นแบบ สำหรับผู้แปรรูปมะพร้าวขาวช่วยลดมลพิษสิ่งแวดล้อม นำร่องที่จังหวัดสมุทรสงคราม ใน 3 โมเดล ผลงานวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีการบำบัดน้ำเสียจากกระบวนการแปรรูปมะพร้าวเป็นมะพร้าวขาว 3 แบบ แบบดัดแปลงจากร่องสวน แบบบ่อซีเมนต์ แบบถังสำเร็จรูป ได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีผู้ประกอบการแล้ว 7 สถานประกอบการ มีผู้ได้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยี 150 คน ปี 2564 จะเพิ่มอีก 3 สถานประกอบการ นายแพทย์ปฐม สวรรค์ปัญญาเลิศ อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ กระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม เปิดเผยว่า มะพร้าว เป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของไทย สร้างรายได้มีเงินหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจปีกว่า 20,000 ล้านบาท มีการส่งออกกะทิ ในปี 2562 มากกว่า 1.2 ล้านบาท และไทยได้ขึ้นชื่อว่าเป็นประเทศที่มีปริมาณผลิตมะพร้าวมากเป็น อันดับ 6 ของโลก โดยอันดับ 1 เป็นประเทศอินโดนีเซีย ประเทศไทย มีพื้นที่ปลูกมะพร้าวทั้งหมดจำนวน 1,299,799 ไร่ ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ป

หากกล่าวถึง จังหวัดสมุทรสงคราม สิ่งที่หลายคนนึกถึงน่าจะเป็นวิถีชีวิตคนริมคลอง บรรยากาศสวนผลไม้ โดยเฉพาะสวนมะพร้าว ส้มโอ และลิ้นจี่ อีกมุมหนึ่งของจังหวัดสมุทรสงครามคือ การเป็นเมืองปากอ่าว มีดอนหอยหลอด ที่เป็น Unseen Thailand จังหวัดนี้จึงได้ชื่อว่า เป็นเมือง 3 น้ำ คือมีครบทั้งน้ำจืด น้ำเค็ม น้ำกร่อย และด้วยสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน ทำให้วิถีชีวิตของคนในพื้นที่ก็แตกต่างกันไปด้วย ในวันนี้จะขอเล่าถึงบรรยากาศของชุมชนชาวสวนมะพร้าวของจังหวัดสมุทรสงคราม หนึ่งพืชเศรษฐกิจที่ขึ้นชื่อของจังหวัด จังหวัดสมุทรสงครามมีพื้นที่ปลูกมะพร้าวทั้งหมด ประมาณ 67,749 ไร่ แบ่งมะพร้าวออกเป็น 3 ชนิด ได้แก่ มะพร้าวผลแก่ มะพร้าวผลอ่อน และมะพร้าวตาล ที่สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรเป็นอย่างดี โดยเฉพาะเกษตรกรที่มีอายุมากก็ยังสามารถทำได้ เพราะเป็นพืชที่ไม่ต้องบำรุงดูแลมาก และสามารถให้ผลผลิตได้ตามธรรมชาติ แต่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ชาวสวนมะพร้าวประสบกับปัญหาการระบาดของศัตรูพืช 2 ชนิด ที่สำคัญคือ แมลงดำหนาม และหนอนหัวดำ ซึ่งสร้างความเสียหายให้แก่ต้นมะพร้าว ไม่แค่เฉพาะจังหวัดสมุทรสงคราม แต่เกษตรกรจังหวัดอื่นๆ ก็ได้รับผลกระทบเช่นก

ตำบลบางสะแก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม นับเป็นแหล่งผลิตส้มโอ ที่มีชื่อเสียงของไทย สร้างรายได้เข้าสู่ท้องถิ่นอย่างมหาศาลในแต่ละปี เพื่อให้เกิดความยั่งยืนต่ออาชีพการทำสวนส้มโอ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้เดินหน้าพัฒนาให้ส้มโอขาวใหญ่เป็นสินค้าเกรดพรีเมี่ยม และพัฒนาการผลิตส้มโอแบบครบวงจร   ที่ผ่านมา กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ส่งเสริมให้จัดตั้งศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) ส้มโอขาวใหญ่ ตำบลบางสะแก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม เพื่อเปิดโอกาสให้เกษตรกรในท้องถิ่นและผู้สนใจทั่วไปได้เข้ามาแลกเปลี่ยนเรียนรู้แนวทางการปลูกดูแลส้มโออย่างถูกต้องเหมาะสม การผลิตส้มโอของจังหวัดสมุทรสงคราม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้สำรวจการผลิตส้มโอของจังหวัดสมุทรสงคราม ในปี 2560 พบว่า มีพื้นที่ปลูกส้มโอ 12,995 ไร่ ซึ่งพื้นที่ทั้งหมดอยู่ในพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับการปลูกส้มโอ (S1) มีพื้นที่ให้ผลผลิตแล้ว จำนวน 12,495 ไร่ ปริมาณผลผลิต 19,367.25 ตัน ผลผลิตเฉลี่ย 1,033 ผล ต่อไร่ ต่อปี หรือ 1,550 กิโลกรัม ต่อไร่ ต่อปี (ขนาดผล น้ำหนักประมาณ 1.5 กิโลกรัม ต่อผล) โดยส้มโอที่นิยมปลูกมากที่สุดคือ พั

เครื่องเบญจรงค์เป็นเครื่องปั้นดินเผาเคลือบที่เขียนลายลงสี 5 สี เป็นงานศิลปะที่ละเอียด ประณีต สวยงามด้วยลวดลายไทยโบราณ ถือเป็นภูมิปัญญาของคนไทยที่สืบทอดกันมายาวนาน นับวันยิ่งมีราคาสูงขึ้น เนื่องจากหลงเหลือผู้สืบทอดเพียงไม่กี่ราย โดยเฉพาะที่ จังหวัดสมุทรสงคราม แหล่งผลิตเครื่องเบญจรงค์ พบการรวมกลุ่มสืบทอดและอนุรักษ์ภูมิปัญญาการผลิตเบญจรงค์ที่ ตำบลบางช้าง อำเภออัมพวา “ธนวรรธน์ ชยุทวาณิชกุล” ผู้ก่อตั้งกลุ่มบ้านเบญจรงค์บางช้างเครื่องเคลือบศิลาดล เล่าว่า มีความผูกพันกับเบญจรงค์ เนื่องจากคลุกคลีกับกิจการเบญจรงค์ของครอบครัวมาตั้งแต่อายุ 9 ขวบ จึงมีโอกาสฝึกเขียนลายเบญจรงค์เพื่อหารายได้หลังเลิกเรียนตั้งแต่วัยเด็ก กระทั่งเรียนจบการศึกษาจากวิทยาลัยเทคนิคสมุทรสงคราม ได้เข้าศึกษาต่อที่วิทยาลัยอาชีวศึกษาไทยวิจิตรศิลป์เชียงใหม่ สาขาออกแบบผลิตภัณฑ์ จึงมีโอกาสสัมผัสการทำเครื่องเคลือบศิลาดล หรือเครื่องเคลือบสีเขียวแตกลายงา ที่มีความงดงามในแบบที่แตกต่างจากเครื่องเคลือบสีขาวในภาคกลาง จึงขอเข้าไปศึกษาที่โรงปั้้นในจังหวัดสุโขทัย กระทั่งจบการศึกษาในปี 2540 ซึ่งตรงกับภาวะเศรษฐกิจฟองสบู่แตก นักศึกษาจบใหม่ต่างประ