น้ำผึ้ง

น้ำผึ้งไม่ได้มีแค่รสเดียว! “วีรวิชญ์ อินทร์ประยงค์” เจ้าของบำรุงสุขฟาร์ม พาเปิดโลกน้ำผึ้งไทย ผ่านการสะสมรสชาติจากผืนป่า ฤดูกาล และพันธุ์ไม้ กว่า 10 ปี จนค้นพบว่าน้ำผึ้งแต่ละพื้นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ทั้งโทนฟรุตตี้ เฮิร์บ ไปจนถึงกลิ่นเครื่องเทศจากการหมักบ่ม พร้อมไขความลับ “น้ำผึ้งแท้-ปลอม” ที่หลายคนอาจไม่เคยรู้ 🐝🌳 เบื้องหลังทุกหยด คือแนวคิดเก็บน้ำผึ้งแบบยั่งยืน ตัดเฉพาะหัวน้ำหวาน ไม่ทำลายรัง เพื่อให้ผึ้งอยู่กับป่าชุมชนและสร้างรายได้ต่อเนื่องตลอดปี พร้อมชูจุดยืนขายแต่น้ำผึ้งไทยแท้ เพราะถ้าป่าชุมชนสมบูรณ์…ผู้บริโภคก็จะได้ลิ้มรสชาติที่ดีที่สุดจากธรรมชาติเช่นกัน ✨🍯 อ่านบทความเรื่อง บำรุงสุขฟาร์ม พลิก “น้ำผึ้งป่าไทย” สู่สินค้าคราฟต์ ชูรสชาติจากฤดูกาล-ความยั่งยืน

“วิสาหกิจชุมชนผึ้งโพรงแปลงใหญ่ตำบลโคกม่วง” ตำบลโคกม่วง หมู่ที่ 4 ตำบลโคกม่วง อำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา หนึ่งในกลุ่มเกษตรกรต้นแบบที่น้อมนำองค์ความรู้จากโครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริฯ “ฟาร์มคลองหอยโข่ง” มาต่อยอดอาชีพเสริมสร้างรายได้หลักแสนต่อปี ตำบลโคกม่วง อำเภอคลองหอยโข่ง มีทรัพยากรที่อุดมสมบูรณ์ เป็นพื้นที่เกษตรกรรม ทั้งการทำนา ปลูกปาล์มน้ำมัน ไม้ผล และยางพารา โดยเกษตรกรปลูกยางพาราเป็นอาชีพหลัก หลายปีที่ผ่านมาราคาสินค้าเกษตรพืชเชิงเดี่ยวมีราคาตกต่ำในบางช่วงเวลา ทำให้เกษตรกรได้รับความเดือดร้อนเนื่องจากมีรายได้ลดลง ด้วยพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ได้พระราชทานจัดตั้งฟาร์มตัวอย่าง ในพื้นที่อำเภอคลองหอยโข่ง ทำให้เกษตรกรและประชาชนในพื้นที่มีโอกาสเข้ามาเรียนรู้ด้านการเกษตรและสามารถนำความรู้กลับไปต่อยอดในพื้นที่ของตนเองได้อย่างถูกต้อง จนเกิดผลสัมฤทธิ์ที่ดีมาก นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ วิสาหกิจชุมชนผึ้งโพรงแปลงใหญ่ตำบลโคกม่วง อำเภอคลองหอยโข่ง จังหวัดสงขลา เป็นหนึ่งในกลุ่มเกษตรกรต้นแบบที่ได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู

หลายคนยังไม่ทราบว่า ไต้หวัน เป็นประเทศที่มีพุทราสายพันธุ์ดีๆ มากมาย มีเกษตรกรไทยนำพันธุ์พุทราจากไต้หวันมาปลูกในบ้านเราจนประสบผลสำเร็จหลายราย เนื่องจากพุทราไต้หวันมีขนาดของผลใหญ่ รสชาติดี และเป็นที่ต้องการของตลาด ทำให้วงการการปลูกพุทราในประเทศไทยได้เปลี่ยนจากการปลูกพันธุ์ดั้งเดิมหันมาปลูกพุทราไต้หวันกันมากขึ้น อย่างที่เรารู้จักมักคุ้นกันดี อย่าง พุทราพันธุ์ “ซุปเปอร์จัมโบ้” และ พันธุ์ “ซื่อมี่” ที่คนไทยมักเรียกกันว่า “พุทรานมสด” ในขณะเดียวกันที่ไต้หวันเองได้มีการพัฒนาสายพันธุ์พุทราอย่างต่อเนื่อง อย่างกรณีของ พุทราพันธุ์ “มิ่งเฉา” ซึ่งเมื่อแปลเป็นภาษาไทย เรียกว่า พันธุ์ “น้ำผึ้ง” เป็นสายพันธุ์ที่มีการปลูกมากในไต้หวันในปัจจุบันนี้ด้วยคุณภาพที่เนื้อหวานและกรอบ มีกลิ่นหอมมาก มีรูปทรงยาวเป็นรูปกระสวย ขนาดของผลใหญ่ มีน้ำหนักผลเฉลี่ย 6-8 ผลต่อ 1 กิโลกรัม (ผลใหญ่สุด หนักมากกว่า 300 กรัม) แตกต่างจากพันธุ์ซุปเปอร์จัมโบ้และพันธุ์นมสดที่มีปลูกอยู่ในบ้านเราในขณะนี้ จากการที่ผู้เขียนได้ทดลองบริโภคพุทราพันธุ์ “มิ่งเฉา” พบว่า มีรสชาติหวาน กรอบ มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว และเมล็ดเล็กมาก (เมล็ดเล็กกว่าพันธุ์ซุปเ

ภิรมย์ รักเพชร คนเลี้ยงผึ้ง-ผึ้งเลี้ยงคน ณ บ้านนาสาร บ้านนาสาร ใครๆ ก็ปลูกเงาะกันทั้งนั้น แต่ คุณภิรมย์ รักเพชร นอกจากปลูกเงาะแล้ว ยังเลี้ยงผึ้งอีกด้วย เขารักและชอบผึ้ง จึงเลี้ยงผึ้ง จากนั้นผึ้งกลับมาเลี้ยงเขา ผลพลอยได้อย่างหนึ่ง หากคุณภิรมย์นำผึ้งไปปล่อยสวนเงาะของใคร เงาะสวนนั้นจะดกที่สุด ก่อนที่จะรู้เรื่องการเลี้ยงผึ้งของคุณภิรมย์ มาทำความรู้จักผึ้งกันก่อนดีไหมคะ “ผึ้ง” เป็นแมลงที่มีปากกัดแบบกัดเลีย หนวดสั้นเป็นเส้นด้าย มีปีกแบบเยื่อบาง 2 คู่ เป็นสัตว์สังคม โดยจะสร้างรังอยู่รวมกันหลายพันตัว ผึ้งสามารถแบ่งวรรณะออกได้ดังนี้ 1. ผึ้งแม่รัง หรือ นางพญา (Queen) จะมีเพียงตัวเดียวภายในรังทำหน้าที่วางไข่ มีส่วนท้องขยายยาวสำหรับอวัยวะสืบพันธุ์ที่อยู่ภายใน ผึ้งนางพญามีเหล็กใน ลักษณะคล้ายเข็มทำให้สามารถต่อยได้หลายครั้ง 2. ผึ้งตัวผู้ (Drone) มีหน้าที่ผสมพันธุ์กับผึ้งแม่รัง และหลังจากผสมพันธุ์อวัยวะสืบพันธุ์จะหลุดติดไปกับผึ้งแม่รัง ทำให้ผึ้งตัวผู้ตายหลังจากการผสมพันธุ์ ลักษณะทั่วไปผึ้งตัวผู้จะมีตารวมชิดติดกัน ไม่มีเหล็กใน อีกทั้งยังมีขนาดที่ใหญ่กว่าผึ้งงานเล็กน้อย 3. ผึ้งงาน (Worker) เป็นผึ้งเพศเม

อย่างที่ทราบกันดีว่า น้ำผึ้ง คือของดีมีประโยชน์ จะนำมาประกอบอาหาร หรือทำเป็นยาคุณค่าก็สูงทั้งนั้น แต่น้ำผึ้งแท้ๆ ไม่มีส่วนผสมอื่นเจือปนในปัจจุบันหากินยากขึ้นทุกที สาเหตุหลักคือ ความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติลดน้อยลง ประกอบกับมีผู้รู้วิธีการเลี้ยงและดูแลผึ้งโพรงป่าที่ถูกต้องมีจำนวนน้อย ดังนั้น ตอนนี้หากใครกำลังมองหาอาชีพเสริมหรืออาชีพหลัก การเลี้ยงผึ้งโพรงป่า ถือว่าเป็นอาชีพที่น่าสนใจไม่น้อย วิธีการเลี้ยงดูแลไม่ยาก ลงทุนน้อยเปรียบเสมือนคนเลี้ยงเป็นเจ้าของบริษัท ตื่นเช้ามาลูกน้องตื่นออกไปทำงาน ไม่ต้องมีโบนัส สวัสดิการ เพียงดูแลเอาใจใส่เรื่องความสะอาด ผลตอบแทนที่ได้คุ้ม คุณสยาม สกุณนา หรือ อาจารย์สยาม ผู้เชี่ยวชาญการเลี้ยงผึ้งโพรงป่า เล่าว่า กว่าจะเป็นมืออาชีพอย่างทุกวันนี้ได้ ตนลองผิดลองถูกมานานกว่า 4 ปี เมื่อก่อนเคยเป็นอาจารย์สอนวิชาเกษตรกรรมอยู่ที่ กศน. จังหวัดพะเยา ต่อมาได้ลาออกไปทำงานบริษัทปุ๋ย หลังจากนั้นลาออกจากบริษัทปุ๋ยอีก ด้วยเหตุผลที่ว่าเบื่องานประจำ เพราะนิสัยส่วนตัวเป็นคนรักอิสระ ไม่ชอบเป็นลูกน้องใคร จึงกลับมาอยู่บ้านที่อำเภอภูกามยาว จังหวัดพะเยา เช่าที่ทำนาจำนวนกว่าร้อยไร่ แรกๆ

บำรุงสุขฟาร์ม เพราะ “ป่า คน ผึ้ง และธุรกิจ” ไม่สามารถแยกออกจากกันได้ “น้ำผึ้ง” เป็นอาหารที่อยู่คู่กับสังคมมนุษย์มาอย่างยาวนาน รสชาติหวานหอมของน้ำผึ้งจากผืนป่า เป็นองค์ความรู้ด้านการใช้สอยประโยชน์จากธรรมชาติที่สืบทอดต่อกันมาตั้งแต่ในอดีต ในปัจจุบันน้ำผึ้งไม่ได้เป็นเพียงผลผลิตจากธรรมชาติที่ใช้อุปโภคบริโภคภายในครัวเรือนเท่านั้น แต่น้ำผึ้งได้กลายเป็นสินค้าที่ถูกขายอย่างแพร่หลายเพื่อสร้างรายได้ให้กับผู้คนและชุมชน โดยน้ำผึ้งนั้นแบ่งได้เป็น 2 แบบ คือ “น้ำผึ้งป่า” น้ำผึ้งที่เก็บตามธรรมชาติตามป่าเขา และ “น้ำผึ้งเลี้ยง”  การเก็บน้ำผึ้งที่ได้จากการเลี้ยงผึ้งแบบฟาร์ม วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านชวนมาทำความรู้จักกับ “บำรุงสุขฟาร์ม” ฟาร์มเกษตรอินทรีย์ที่ทำมากกว่าการขายน้ำผึ้งป่าจากธรรมชาติ       “บำรุงสุขฟาร์ม” ตั้งอยู่ที่จังหวัดนครสวรรค์ อำเภอตาคลี ซึ่งดำเนินกิจการภายใต้การดูแลของ วีรวิชญ์ อินทร์ประยงค์ หรือ คุณเบนซ์ อดีตครูสอนว่ายน้ำที่ผันตัวมาเป็นเกษตรกรพร้อมทั้งบทบาทสุดท้าทายอย่างการเป็น “พ่อค้าขายน้ำผึ้ง” และ “นักสะสมน้ำผึ้งไทย”  ที่มาของบำรุงสุขฟาร์ม       คุณเบนซ์เล่าว่าภายหลังการประกอบอาชีพครูสอนว

ในรอบปีฤดูกาลที่นิยมเก็บเกี่ยวผลผลิตน้ำผึ้งจากผึ้งและชันโรง จะดำเนินการในช่วงที่มีดอกไม้บานคือตั้งแต่ปลายปีไปจนเริ่มเข้าสู่ฤดูร้อนในเดือนเมษายน ซึ่งจะได้น้ำผึ้งจากดอกไม้และผลไม้ที่ออกดอกในเดือนที่แตกต่างกัน เกิดเป็นผลิตภัณฑ์น้ำผึ้งหลากหลายชนิด ได้แก่ น้ำผึ้งจากดอกไม้ป่าหรือดอกสาบเสือ น้ำผึ้งดอกลิ้นจี่ น้ำผึ้งดอกลำไย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันสภาพอากาศมีการเปลี่ยนแปลง ส่งผลกระทบต่อการเติบโตของประชากรผึ้งและชันโรงที่สามารถเจริญเติบโตได้ดีในช่วงอุณหภูมิระหว่าง 25-30 องศาเซลเซียส แต่หากอุณหภูมิสูงกว่า 35 องศาเซลเซียส จะทำให้เกิดความเสี่ยงต่อพัฒนาของดักแด้จนไปถึงตัวเต็มวัยไม่แข็งแรงได้ ทำให้ประชากรภายในรังน้อยลง เกิดการล่มสลายของรังผึ้งและชันโรงได้ ดังนั้น ในช่วงมกราคม-มีนาคม เป็นช่วงที่อุณหภูมิเริ่มสูงขึ้น เกษตรกรจึงควรติดตามตรวจสอบสภาพอากาศ คาดการณ์การเกิดภัยในพื้นที่วางรังผึ้ง และบันทึกน้ำหนักรัง เพื่อวางแผนการตั้งรัง สถานที่ตั้ง การเคลื่อนย้ายรัง การดูแล และเก็บเกี่ยวน้ำผึ้งให้ได้ประสิทธิภาพ วิธีการดูแลผึ้งและชันโรงในช่วงฤดูแล้ง จะต้องคำนึงถึงปัจจัยหลักสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ ปัจจัยด้านก

“น้ำผึ้ง” ที่รู้จัก หลักๆ มาจากผึ้ง 3 ชนิด คือ ผึ้งชันโรง (แมงโลม) ส่วนใหญ่คนยังไม่ค่อยรู้จักอยู่ตามธรรมชาติ ตามบ้าน โรงเรียน วัด เป็นผึ้งที่ไม่มีเหล็กใน ผึ้งโพรงทำรังอยู่ตามบ้าน สวน และผึ้งพันธุ์ที่คัดสายพันธุ์ดีนำมาเลี้ยงกันแพร่หลาย ที่จังหวัดตราดมีการเลี้ยงผึ้งทั้ง 3 ชนิดมานานแล้ว แต่ไม่จริงจัง จนกระทั่ง คุณชำนาญวิทย์ เตรัตน์ ผู้ว่าราชการจังหวัดตราด ให้ความสนใจส่งเสริมการเลี้ยงตั้งแต่ปี 2565 ได้เริ่มเห็นความสนใจการเลี้ยงผึ้งกันมากขึ้น  และเมื่อเดือนกันยายน 2566 มีการรวมตัวกันในหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน จัดตั้ง “สมาคมคนเลี้ยงผึ้งภาคตะวันออก” (Eastern Beekeepers Asssociation) ส่งเสริมการเลี้ยง ผึ้งชันโรง ผึ้งโพรง ผึ้งพันธุ์ เพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรและสร้างมูลค่า เพราะสภาพแวดล้อมของจังหวัดตราดมีความเหมาะสม ทั้งแหล่งเกสร แหล่งอาหาร และความต้องการภาคเกษตรกรรมที่ต้องการใช้ผึ้งผสมเกสร และสมาคมฯ เตรียมชู น้ำผึ้งดอกเสม็ดขาว อัตลักษณ์น้ำผึ้งจังหวัดตราด เชื่อมโยงกับการท่องเที่ยวเพื่อสุขภาพ เมตตาธรรมชวนเลี้ยงผึ้งชันโรง คนต้นแบบ “มานพ ทองศรีสมบูรณ์” คนต้นแบบเลี้ยงผึ้งชันโรง คุณมานพ ทองศรีสมบูรณ

ดร.ทัศนีย์ เมืองแก้ว รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยถึงการประเมินผลโครงการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตแมลงเศรษฐกิจ ปีงบประมาณ 2565 โครงการกำหนดพื้นที่เป้าหมาย 32 จังหวัด เกษตรกร 640 ราย จากการประเมินผลการดำเนินโครงการในปีงบประมาณ 2565 สศก. พบว่า ภาพรวมสามารถพัฒนาความรู้และทักษะแก่เกษตรกรด้านการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตจำนวน 643 ราย ตามเป้าหมายที่กำหนด ประกอบด้วย เกษตรกรผู้เลี้ยงผึ้งพันธุ์ 20 ราย ผึ้งโพรง 223 ราย ชันโรง 20 ราย และจิ้งหรีด 380 ราย ตัวอย่างผลสำเร็จของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงผึ้งพันธุ์ทั้ง 20 ราย ณ ตำบลยางฮอม อำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย พบว่า มีการเลี้ยงผึ้งพันธุ์รวม 3,700 รัง (เฉลี่ยรายละ 185 รัง) สามารถผลิตน้ำผึ้งได้เฉลี่ย 28.50 กิโลกรัมต่อรังต่อปีต่อราย เพิ่มขึ้นจากเดิมก่อนเข้าร่วมโครงการซึ่งมีผลผลิตเฉลี่ย 27.55 กิโลกรัมต่อรังต่อปีต่อราย ภาพรวมเกษตรกรสามารถผลิตน้ำผึ้งได้รวมกัน 105,450 กิโลกรัมต่อปี จากเดิม 101,935 กิโลกรัมต่อปี (เพิ่มขึ้นจำนวน 3,515 กิโลกรัมต่อปี) นอกจากนี้ เกษตรกรได้นำความรู้ที่ได้รับการถ่ายทอดด้านการเพิ่มประสิทธิภาพการผ

จากการสัมภาษณ์ คุณธนะ ภัทรธำรงค์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท ภัทรธำรงค์ จำกัด ตั้งอยู่เลขที่ 408 ซอยเอกชัย 46 แขวงบางบอน เขตบางบอน กรุงเทพมหานคร 10150 โทรศัพท์ 02-417-2175 และ 086-393-0933 คุณธนะ เล่าว่า เดิมบริษัทผลิตกระเทียมดองน้ำผึ้งและผลิตน้ำผึ้ง ตราภูหลวง ส่งจำหน่ายตามร้านขายของฝากต่างๆ ทั่วประเทศเป็นเวลานานกว่า 20 ปี จดทะเบียนการค้าในนามโรงงานน้ำผึ้งภูหลวง ต่อมามีการพัฒนาการทางธุรกิจ จดทะเบียนการค้าชื่อ บริษัท ภัทรธำรงค์ จำกัด มีผลิตภัณฑ์น้ำผึ้งโดยใช้ชื่อ    น้ำผึ้ง Sun Forest และได้พูดถึงในการผลิตรวมถึงจุดเริ่มต้นในการแปรรูป จุดเริ่มต้นการขายน้ำผึ้ง คุณธนะ บอกว่า เมื่อก่อนบริษัทรับมา-ขายไป รับมาเป็นถัง เริ่มมาจากคุณพ่อคุณแม่ ทำมาประมาณ 20-30 ปี รับมาเป็นถัง 200 ลิตร เอามาบรรุจุใส่ขวดขายตามร้านขายของฝากทั่วไป โดยใช้ชื่อน้ำผึ้งภูหลวง แล้วมาเปลี่ยนเป็นซันฟอเรสท์ เลี้ยงผึ้งที่ไหน คุณธนะ อธิบายว่า บริษัทเลี้ยงผึ้งเอง แต่ไม่พอจำหน่าย จึงมีฟาร์มเลี้ยงมาส่งเลี้ยงอยู่ที่เชียงใหม่ 5-6 ฟาร์ม ส่วนใหญ่จะเลี้ยงที่อำเภอสารภี อำเภอแม่ริม‎ อำเภอเชียงดาว‎ แต่ไม่ได้เลี้ยงที่นั่นเป็นหลักจะย้ายมาจันทบุร