ปลากัด

ปลากัด จัดว่าเป็นปลาที่มีความทนทานต่อทุกสภาพแวดล้อมอย่างดีเยี่ยม เลี้ยงง่าย ตายยาก หากใครคิดจะเลี้ยงปลาแบบไม่มีเวลาดูแลมากนัก มักจะนึกถึงปลากัด แท้จริงแล้ว จากการพูดคุยกับนักเลี้ยงปลากัดหลายต่อหลายท่านที่ผ่านมา เอ่ยเป็นเสียงเดียวกันว่า เลี้ยงง่าย ตายยาก จริง แต่ต้องอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมด้วย หากสภาพแวดล้อมไม่เอื้ออำนวย โอกาสที่ปลากัดจะเลี้ยงยากและตายเร็วก็มีเหมือนกัน คุณราเชนทร์ มะแม้น หนุ่มวัยสร้างครอบครัว จบการศึกษาทางด้านรัฐศาสตร์ มีโอกาสทำงานในสายงานที่เรียนมา 7-8 ปี กระทั่งความคิดอยากทำงานอิสระที่ไม่ต้องเป็นลูกจ้างใครเกิดขึ้น จึงมองพื้นฐานความชอบของตนเองก่อนเป็นอันดับแรก และเขาก็คิดถูก เพราะเมื่อรู้ว่าความชอบของตนเองคืออะไร ก็เริ่มศึกษาและเริ่มทดลอง เพื่อก่อร่างสร้างฝันให้เป็นจริง “ผมชอบปลาสวยงาม คิดง่ายๆ ว่าเลี้ยงแล้วเพาะขาย แต่พอทำจริงๆ มันไม่ใช่ เพราะปลาเป็นสิ่งมีชีวิต ต้องใส่ใจ” คุณราเชนทร์ เริ่มต้นจากปลาหางนกยูง แต่เมื่อศึกษาจริงจังแล้วพบว่า ข้อจำกัดในการเพาะปลาหางนกยูงมีมาก โดยเฉพาะคุณภาพน้ำที่ใช้ เมื่อหันกลับมามองแหล่งกำเนิดของน้ำที่บ้าน แน่นอนว่า ไม่มีโอกาสเลี้ยงปลาหา

ปลากัด เป็นปลาสวยงามที่นับว่าสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรไทยได้อย่างดี จะเห็นได้จากสื่อโซเชียลต่างๆ ที่ปลาชนิดนี้มีการพัฒนาสายพันธุ์อยู่เสมอ จึงทำให้ปลากัดเป็นปลาที่มีสีสันสวยงามและสีสดสวย โดยการตลาดสามารถจำหน่ายได้เป็นหลายช่องทาง ทั้งตลาดในประเทศที่สร้างเป็นปลาที่มีราคาหลักสิบให้กับเด็กๆ ที่สนใจ รวมไปถึงราคาหลักร้อยและหลักพันบาทสำหรับผู้ที่มีความชำนาญต้องการนำไปพัฒนาสายพันธุ์ต่อไป   คุณวิศิษฎ์ นิ่มดิษฐ์ เกษตรกรตำบลงิ้วราย อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี ได้เห็นถึงความพิเศษของปลากัดว่าน่าจะสร้างรายได้ให้กับเขาได้เป็นอย่างดี จึงได้นำปลากัดมาผสมพันธุ์อย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดลูกพันธุ์ใหม่ๆ ที่มีสีสันสวยงาม โดยสร้างตลาดที่หลากหลาย ทั้งเป็นตลาดที่ส่งจำหน่ายยังตลาดนัดจตุจักร และมีลูกค้าเข้ามารับซื้อถึงหน้าฟาร์มเพื่อไปจำหน่ายต่อ คุณวิศิษฎ์ เล่าให้ฟังว่า ก่อนที่จะเริ่มมาเพาะพันธุ์ปลากัดเหมือนเช่นทุกวันนี้ สมัยก่อนได้เพาะพันธุ์และเลี้ยงปลาเศรษฐกิจชนิดอื่นๆ ก่อน อย่างเช่น ปลาดุก ต่อมาประมาณ ปี 2559 ตลาดปลากัดเริ่มสร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง จึงได้เปลี่ยนมาเพาะพันธุ์ปลากัดจำหน่าย โดยเน้นให้การเพาะพันธุ์ม

มีโอกาสได้พบและรับฟังข้อคิดเห็น รวมถึงความรู้เรื่อง “ปลากัด” จาก คุณชานนทร์ โควสุภัทร หรือน้องนนทร์ แฟนพันธุ์แท้ปลากัด ซุปเปอร์แฟน ปี 2560 แล้ว สร้างความอัศจรรย์ใจเกี่ยวกับ “ปลากัด” ได้มากโข น้องนนทร์ บอกว่า ปลากัด เป็นปลาที่กลุ่มนักเลี้ยงปลาวงกว้างไม่ได้ให้ความสำคัญในเรื่องของการเก็บข้อมูลหรือการวิจัย เมื่อค้นงานวิจัยเก่าๆ จะพบว่า มีผลการศึกษาว่าปลากัดเป็นปลาไทยแท้ แต่คนไทยหลงลืมและมีการเก็บข้อมูลเพื่อวิจัยน้อยมาก สำหรับน้องนนทร์ แม้อายุยังน้อย จึงนึกสงสัยว่าเพราะเหตุใดจึงหลงใหลปลากัด ถึงขั้นทำงานวิจัยเกี่ยวกับปลากัด ก็ทราบได้ว่า น้องนนทร์ เป็นนักศึกษาปริญญาเอก สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล โดยมี รศ.ดร.ภิญโญ พานิชพันธ์ อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และ รศ.ดร.พิณทิพ รื่นวงษา อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งทั้งหมดเป็นทีมวิจัยปลากัด มหาวิทยาลัยมหิดล (Thailand BETTA Project : TBP) ปลากัด เป็น ปลาไทยแท้ ปลากัด เป็น ปลาน้ำจืด ปลากัด ที่พบในต่างประเทศ จะพบในทุกประเทศของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยกเว้น ฟิลิปปินส์ ปลากัดโดยทั่วไป แบ่งเป็นกลุ่มก่อหวอดและกลุ

อ่างทอง ได้ชื่อว่าเป็นจังหวัดที่มีการเพาะเลี้ยงปลากัดและทำเป็นฟาร์มปลากัดมากที่สุดจังหวัดหนึ่ง คุณชัยพร ลองซุม หนุ่มอ่างทองโดยกำเนิด ด้วยหน้าตาและบุคลิกมีความเป็นไทยสูง ทำให้ได้รับการทาบทามให้แสดงละครและถ่ายแบบเชิงย้อนยุคอยู่เสมอ จนยึดเป็นอาชีพหลัก และด้วยพื้นฐานที่เกิดและเติบโตมาเป็นเด็กต่างจังหวัด เล่นช้อนปลากัดแถวบ้านอยู่เสมอ ทำให้ชอบและรักในปลากัด ทำให้ราว 9 ปีก่อน เมื่อมีงานประจำทำ จึงขวนขวายหาปลากัดมาเลี้ยง โดยไม่ได้จำเพาะเจาะจงว่าเป็นปลากัดชนิดใด หากเห็นว่าสวย และอยากเลี้ยงก็ซื้อหรือช้อนตามแหล่งน้ำธรรมชาติ นำมาเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงสวยงามของบ้าน หลังเลี้ยงเล่นได้เพียงปีเศษ ก็มีรายได้จากการเพาะปลากัดขายผ่านช่องทางอินเตอร์เน็ตเท่าที่มี พอเป็นรายได้เสริมจากอาชีพรับจ้างแสดงและถ่ายแบบเชิงย้อนยุคที่ทำอยู่ คุณชัยพร เริ่มมองเห็นรายได้ที่มีทุกวัน ไม่ต้องมานั่งรองานตามระยะเวลา จึงเริ่มตั้งใจทำฟาร์มปลากัดอย่างจริงจัง โดยเน้นไปที่ปลากัดป่า ซึ่งมีความแตกต่างและโดดเด่นไม่เหมือนปลากัดสวยงามทั่วไป คุณชัยพร ให้ข้อมูลว่า ปลากัดป่าหรือปลากัดลูกทุ่งแต่ละภาคของประเทศไทย มีลักษณะที่แตกต่างและโดดเด่นที

จากประสบการณ์เมื่อครั้งเป็นนักศึกษาฝึกงาน ต้องทำงานในบริษัทหรือโรงงาน ทำให้ คุณพุฒิพงศ์ คชาศักดิ์ ตอบกับตัวเองได้ว่า หากจบการศึกษาวิศวอุตสาหการจากเมืองหลวงแล้ว คงไม่กลับไปทำงานเป็นลูกจ้างในโรงงานหรือบริษัทอีกแน่นอน เพราะเข้าใจจิตใจตนเองดีว่า รักงานอิสระ ไม่ชอบตกเป็นผู้ใต้บังคับบัญชาของใคร ก่อนเรียนจบ จึงมองอาชีพไว้แต่เนิ่นๆ เพราะอย่างไรก็คงเลือกประกอบอาชีพอิสระ แล้วกลับมามุ่งมั่นทำที่บ้านเกิด ในอำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง คุณพุฒิพงศ์ ก็ไม่ได้หยิบจับงานเกษตรในมุมของพืช แต่กลับพุ่งตรงไปที่สัตว์ แรกเริ่มลองศึกษาเรื่องของการทำประมงและปศุสัตว์ ก็พบว่า ต้องใช้พื้นที่และต้นทุนสูงในการผลิต จึงหันมาเลือกเลี้ยงปลาสวยงาม โดยเฉพาะปลากัด เพราะเป็นปลาที่มีต้นทุนต่ำ แต่จำนวนผลผลิตสูง จึงเริ่มศึกษาการเพาะเลี้ยงจากเว็บไซต์ ลงทุนซื้อพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ 1 คู่ ขยายพันธุ์ในตู้กระจก ได้ลูกปลากัด 300-400 ตัว แต่ด้วยประสบการณ์การเลี้ยงไม่มี ทำให้มีลูกปลากัดรอดมาให้เลี้ยงจริงกว่า 10 ตัวเท่านั้น จึงกลับไปหาสาเหตุเพื่อป้องกันและแก้ไข ก็พบว่า ปัญหาเรื่องอาหารลูกปลาและขนาดของภาชนะที่ใช้เพาะปลา มีผลทำให้ลูกปลากั

คุณสุวรรณีย์ แสงดี หรือ “คุณแอน” เจ้าของธุรกิจ เจ๊แอนปลากัด ร้านดังในตลาดนัดจตุจักร เปิดมายาวนาน 11 ปี ร่วมแสดงความคิดเห็นเรื่อง ปลากัดไทยเป็นสัตว์น้ำประจำชาติ ว่า “ปัจจุบัน ปลากัด ในท้องตลาดมีไม่เพียงพอต่อความต้องการของลูกค้าอยู่แล้ว ยิ่งเมื่อ ครม. มีมติให้ปลากัดไทยเป็นสัตว์น้ำประจำชาติ คาดว่าสัตว์น้ำชนิดนี้จะขายดียิ่งขึ้นไปอีก อีกทั้งไปรษณีย์ไทยอำนวยความสะดวกมีบริการส่งปลากัดภายในประเทศ เชื่อว่าจะส่งผลให้ธุรกิจปลากัดขยายตัวมากขึ้น ตลาดปลากัดจะกว้างขึ้น” คุณสุวรรณีย์ แสงดี เมื่อปลากัดกลายเป็นสัตว์น้ำประจำชาติและส่งผลดีต่อผู้ประกอบการไทย คุณสุวรรณีย์  มีแผนสร้างรายได้เพิ่ม คือ บุกลูกค้าออนไลน์หวังเจาะกลุ่มลูกค้ารุ่นใหม่ “เรามีฟาร์มปลา มีหน้าร้าน รับขุนปลากัดสายพันธุ์ประกวด และส่งออกปลากัดไปต่างประเทศ อาทิ มาเลเซีย สิงคโปร์ ไต้หวัน จีน แคนาดา อเมริกา  มีเว็บไซต์ เฟซบุ๊ก แต่ที่ผ่านมายังไม่จริงจังกับช่องทางออนไลน์เท่าที่ควร หลังจากนี้ต่อไปจะเน้นช่องทางนี้มากขึ้น” สำหรับเทคนิคการเพาะพันธุ์ปลากัด หญิงสาวแนะนำบรรดามือใหม่ว่า หากเพิ่งเริ่มเพาะพันธุ์ปลา ให้เริ่มจากสายพันธุ์ที่ชอบก่อน เพราะจะมี

ปกติ ปลากัด เป็นปลาที่อาศัยอยู่ตามแหล่งน้ำธรรมชาติของไทยอยู่แล้ว แต่ด้วยสีสันที่แปลกแตกต่างไม่เหมือนกันในแต่ละตัว ทำให้ปลากัดกลายเป็นปลาที่ได้รับความนิยม นำขึ้นมาเลี้ยงตู้ โหล ขวด แล้วแต่ภาชนะที่ผู้เลี้ยงสะดวก และเป็นที่เข้าใจกันว่า ปลากัด เลี้ยงง่าย ตายยาก แต่ผู้เลี้ยงหลายรายประสบปัญหาเดียวกัน คือ ซื้อมาแล้วเลี้ยงไม่นานก็ตาย คุณมนตรี สายศรี หรือคุณตั้ม หนุ่มวัยทำงาน ผู้ศึกษาการเพาะเลี้ยงปลากัดด้วยตนเอง กระทั่งก่อตั้งฟาร์มเล็กๆ เป็นที่ค้าปลีกและค้าส่งปลากัดที่รู้จักกันดีของจังหวัดอ่างทอง และเพาะเลี้ยงปลากัดเพื่อจำหน่ายเป็นอาชีพเสริม ซึ่งคุณมนตรีเองบอกว่า รายได้มากเทียบเท่ารายได้หลักทีเดียว “ผมทำงานประจำอยู่ครับ เพาะเลี้ยงปลากัดขายนี่เป็นอาชีพเสริม แต่รายได้เกือบเท่ารายได้หลักของผมเลยทีเดียว ด้วยความชอบเลี้ยงปลาตั้งแต่เด็ก และเลือกปลากัด เพราะเป็นปลาที่เลี้ยงง่าย เป็นปลาที่เจริญเติบโตจากแหล่งน้ำธรรมชาติ ฉะนั้นการเลี้ยงปลาให้ใกล้เคียงกับธรรมชาติมากที่สุด ก็จะทำให้ปลากัดไม่ตายง่ายเหมือนที่หลายคนประสบปัญหา” เริ่มต้นเลี้ยงปลากัด เมื่อราว 2 ปีที่ผ่านมา คุณมนตรี อาศัยความชอบในการเลี้ยงปลา เลื

นายสุรศักดิ์ ยิ้มย่อง อายุ 27 ปี อยู่บ้านเลขที่ 88/4 หมู่ที่ 8 ต.หาดสำราญ อ.หาดสำราญ จ.ตรัง ซึ่งประกอบอาชีพช่างตัดผม แต่หารายได้เสริมด้วยการเพาะเลี้ยงปลากัดสวยงามกว่า 30 บ่อ หรือกว่า 10,000 ตัว จนปัจจุบันกลายเป็นรายหลักที่เลี้ยงครอบครัวได้อย่างสบาย ทั้งที่เพิ่งจะเพาะปลากัดขายได้ประมาณ 1 ปี ที่ผ่านมา เนื่องจากหลงใหลในสีสันความสวยงาม ทำให้ลงทุนเพาะขยายพันธุ์ด้วยตัวเองและเรียนรู้วิธีการเลี้ยง การให้อาหาร การดูแลรักษาผ่านทางยูทูบ โดยได้ทดลองผสมพันธุ์ปลากัดแบบธรรมชาติ จนได้สีสันที่สวยงาม แปลกตา ซึ่งสามารถขายได้เดือนละประมาณ 30-50 ตัว ราคาตั้งแต่ตัวละ 200-10,000 บาท เลยทีเดียว โดยหลัง ครม. มีมติเห็นชอบให้ปลากัดเป็นสัตว์น้ำประจำชาติ ก็ยิ่งทำให้กระแสตอบรับดีมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีลูกค้าสนใจสั่งจองผ่านเฟซบุ๊กของตนจำนวนหลายสิบราย ส่วนใหญ่ชอบโทนสีขาว สีธงชาติไทย ในตระกูลนีโม่และสีเหลืองส้ม ซึ่งมีสีสันที่สวยงาม นิยมนำไปเลี้ยงในตู้ปลาเพื่อความสวยงาม ทั้งยังเพาะขยายพันธุ์ได้ง่าย ทนทานต่อโรค และให้ความเพลิดเพลินหลังเหน็ดเหนื่อยจากการทำงาน ซึ่งตนได้สร้างตู้ไฟขึ้นมาเพื่อใช้ส่องดูสีของปลากัดโดยเฉพาะ

มีโอกาสได้พบและรับฟังข้อคิดเห็น รวมถึงความรู้เรื่อง “ปลากัด” จาก คุณชานนทร์ โควสุภัทร หรือ น้องนนทร์ แฟนพันธุ์ปลากัด ซุปเปอร์แฟน ปี 2560 แล้ว สร้างความอัศจรรย์ใจเกี่ยวกับ “ปลากัด” ได้มากโข น้องนนทร์ บอกว่า ปลากัด เป็นปลาที่กลุ่มนักเลี้ยงปลาวงกว้างไม่ได้ให้ความสำคัญในเรื่องของการเก็บข้อมูลหรือการวิจัย เมื่อค้นงานวิจัยเก่าๆ จะพบว่า มีผลการศึกษาว่าปลากัดเป็นปลาไทยแท้ แต่คนไทยหลงลืมและมีการเก็บข้อมูลเพื่อวิจัยน้อยมาก สำหรับน้องนนทร์ แม้อายุยังน้อย จึงนึกสงสัยว่าเพราะเหตุใดจึงหลงใหลปลากัด ถึงขั้นทำงานวิจัยเกี่ยวกับปลากัด ก็ทราบได้ว่า น้องนนทร์ เป็นนักศึกษาปริญญาเอก สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล โดยมี รศ.ดร.ภิญโญ พานิชพันธ์ อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และ รศ.ดร.พิณทิพ รื่นวงษา อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งทั้งหมดเป็นทีมวิจัยปลากัด มหาวิทยาลัยมหิดล (Thailand BETTA Project : TBP) ปลากัด เป็น ปลาไทยแท้ ปลากัด เป็น ปลาน้ำจืด ปลากัด ที่พบในต่างประเทศ จะพบในทุกประเทศของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยกเว้น ฟิลิปปินส์ ปลากัดโดยทั่วไป แบ่งเป็นกลุ่มก่อหวอดและกลุ่ม

ปกติปลากัดเป็นปลาที่อาศัยอยู่ตามแหล่งน้ำธรรมชาติของไทยอยู่แล้ว แต่ด้วยสีสันที่แปลกแตกต่างไม่เหมือนกันในแต่ละตัว ทำให้ปลากัดกลายเป็นปลาที่ได้รับความนิยม นำขึ้นมาเลี้ยงตู้ โหล ขวด แล้วแต่ภาชนะที่ผู้เลี้ยงสะดวก และเป็นที่เข้าใจกันว่า ปลากัด เลี้ยงง่าย ตายยาก แต่ผู้เลี้ยงหลายรายประสบปัญหาเดียวกันคือ ซื้อมาแล้วเลี้ยงไม่นานก็ตาย คุณมนตรี สายศรี หรือ คุณตั้ม หนุ่มวัยทำงาน ผู้ศึกษาการเพาะเลี้ยงปลากัดด้วยตนเอง กระทั่งก่อตั้งฟาร์มเล็กๆ เป็นที่ค้าปลีกและค้าส่งปลากัดที่รู้จักกันดีของจังหวัดอ่างทอง และเพาะเลี้ยงปลากัดเพื่อจำหน่ายเป็นอาชีพเสริม ซึ่งคุณมนตรีเองบอกว่า รายได้มากเทียบเท่ารายได้หลักทีเดียว “ผมทำงานประจำอยู่ครับ เพาะเลี้ยงปลากัดขายนี่เป็นอาชีพเสริม แต่รายได้เกือบเท่ารายได้หลักของผมเลยทีเดียว ด้วยความชอบเลี้ยงปลาตั้งแต่เด็ก และเลือกปลากัด เพราะเป็นปลาที่เลี้ยงง่าย เป็นปลาที่เจริญเติบโตจากแหล่งน้ำธรรมชาติ ฉะนั้น การเลี้ยงปลาให้ใกล้เคียงกับธรรมชาติมากที่สุด ก็จะทำให้ปลากัดไม่ตายง่ายเหมือนที่หลายคนประสบปัญหา” เริ่มต้นเลี้ยงปลากัด เมื่อราว 2 ปีที่ผ่านมา คุณมนตรีอาศัยความชอบในการเลี้ยงปลา เลือก