มาตรฐาน GAP

เนื่องในวันอาหารปลอดภัยโลก (World Food Safety Day 2026) ประเด็นเรื่อง “อาหารปลอดภัย” ยิ่งมีความสำคัญมากยิ่งขึ้น เพราะทุกวันนี้โลกกำลังเผชิญกับความท้าทายด้านความมั่นคงทางอาหารอย่างต่อเนื่อง ทั้งจากความเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ โรคและแมลงศัตรูพืชที่รุนแรงขึ้น ต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ไปจนถึงปริมาณผลผลิตที่ลดลงและราคาสินค้าเกษตรที่ไม่แน่นอน ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ล้วนส่งผลกระทบโดยตรงต่อเกษตรกร ซึ่งถือเป็นต้นทางสำคัญของระบบอาหารโลก และทำให้เกษตรกรยุคใหม่ต้องปรับตัวมากกว่าที่เคย ทั้งการเรียนรู้เทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ การวางแผนจัดการแปลงเพาะปลูกอย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงการปรับรูปแบบการเพาะปลูกให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และความถนัดของแต่ละคน ในขณะเดียวกัน ความตระหนักเรื่องเกษตรปลอดภัยและอาหารปลอดภัยก็เพิ่มมากขึ้น ทั้งในกลุ่มเกษตรกร ผู้บริโภค และภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่อาหาร ปัจจุบัน เกษตรกรจำนวนมากจึงเริ่มหันมาให้ความสำคัญกับการใช้ผลิตภัณฑ์สารอารักขาพืชอย่างถูกต้องและปลอดภัย ตั้งแต่การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน การปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด การใช้ในปริมาณที่เหมาะสม การเรีย

ดินลูกรัง จัดเป็นดินที่มีความสมบูรณ์ต่ำ มีส่วนของหน้าดินลึกประมาณ 50 เซนติเมตร เท่านั้น ลึกจากนั้นลงไปจะเป็นชั้นของดินลูกรัง ชั้นกรวด และดินดาน ดินประเภทนี้จะมีความสามารถในการอุ้มน้ำต่ำ เป็นที่สังเกตว่าในสภาพพื้นที่ดินลูกรังจะปลูกไม้ผลให้ประสบความสำเร็จได้ยาก แต่สำหรับพื้นที่ในเขตตำบลวังทับไทร กิ่งอำเภอสากเหล็ก จังหวัดพิจิตร พื้นที่ส่วนใหญ่มีสภาพเป็นดินลูกรัง เกษตรกรส่วนใหญ่ได้ใช้พื้นที่นี้ปลูกมะม่วงเป็นหลัก มีเกษตรกรหลายรายของที่นี่ได้มีการปรับปรุงพื้นที่และใช้เทคโนโลยีจนประสบความสำเร็จในการปลูกมะม่วงได้คุณภาพดี และสามารถส่งออกไปขายยังตลาดต่างประเทศได้ คุณจรัญ อยู่คำ อยู่บ้านเลขที่ 63 หมู่ที่ 1 ตำบลวังทับไทร กิ่งอำเภอสากเหล็ก จังหวัดพิจิตร ปลูกมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้สีทอง บนเนื้อที่ประมาณ 120 ไร่ บนดินลูกรัง คุณจรัญบอกว่า ในการเตรียมหลุมปลูกมะม่วงจึงมีความจำเป็นจะต้องขุดหลุมขนาดใหญ่กว่าปกติ คือขุดให้มีความกว้าง ยาว และลึก ประมาณ 80 เซนติเมตร โดยขุดดินทั้งหมดมากองไว้บริเวณปากหลุมและคลุกเคล้าด้วยปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกเก่า ในอัตราหลุมละ 2-3 ปุ้งกี๋ และนำดินผสมเหล่านั้นใส่ลงไปในหลุมแล้วปลูกต้น

นายนิรันดร์ มูลธิดา อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมคณะสื่อมวลชนและผู้บริหารกรมส่งเสริมสหกรณ์ ลงพื้นที่อ.ฝาง จ.เชียงใหม่เพื่อติดตามสถานการณ์ผลผลิตส้มสายน้ำผึ้งที่กำลังออกสู่ตลาดในช่วงนี้ โดยจุดแรกเยี่ยมชมการจัดการสวนส้มปลอดภัยตามมาตรฐาน GAP ของนายก๋องแก้ว เรือนใจ ประธานกลุ่มเกษตรกรทำไร่โป่งน้ำร้อน ต.โป่งน้ำร้อน พร้อมรับฟังเรื่องราวการทำสวนส้มสายน้ำผึ้งจากเจ้าของสวน การดูแลรักษา การรวบรวมผลผลิตและการจำหน่ายสู่ตลาดปลายทาง จากนั้นนายนิรันดร์ มูลธิดาและคณะได้เดินทางไปยังที่ทำการกลุ่มเกษตรกรทำไร่โป่งน้ำร้อนเพื่อเยี่ยมชมกระบวนการร่อนส้ม คัดผลผลผลิตตามขนาด กระบวนการบรรจุหีบห่อเพื่อส่งลูกค้าปลายทาง พร้อมรับฟังรายงานการใช้อุปกรณ์การตลาดที่ได้รับการสนับสนุนจากกรมส่งเสริมสหกรณ์ รวมถึงการช่วยเหลือสมาชิกของกลุ่มเกษตรทำไร่โป่งน้ำร้อนในด้านการส่งเสริมการทำสวนส้มและการผลักดันเพื่อให้ได้มาตรฐานการผลิตแบบ GAP นายก๋องแก้ว เรือนใจ ประธานกลุ่มเกษตรกรทำไร่โป่งน้ำร้อน ต.โป่งน้ำร้อน อ.ฝาง จ.เชียงใหม่ เปิดเผยว่าเริ่มต้นทำสวนส้มสายน้ำผึ้งในพื้นที่โป่งน้ำร้อนมาตั้งแต่ปี 2546 บนเนื้อที่ 60 ไร่ เนื่องจากเป็นพื้นที่มี

“ นิตยา สุวรรณสันติชัย (คุณนิด) ” และสามี “ อดิเรก สิริว่องวัฒนากิจ” เกษตรกรรุ่นใหม่ ในพื้นที่อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ ได้นำแนวคิดการตลาดมาผสมผสานกับการปลูกมะเขือเทศเชอรี่แฟนซีหลากสีสัน คุณภาพดี รสชาติหวานอร่อย ตอบโจทย์ตลาดคนรักสุขภาพ สร้างผลกำไรสูง เน้นส่งตรงถึงผู้บริโภคผ่านช่องทางออนไลน์ ปลูกมะเขือเทศ สร้างอาชีพ นิด กล่าวว่า เดิมครอบครัวปลูกสลัดเป็นอาชีพหลัก แต่ได้รับผลกระทบจากภาวะอากาศแปรปรวน และปัญหาโรคแมลงรบกวน ทำให้ได้ผลผลิตน้อยไม่คุ้มค่ากับการลงทุน เมื่อ 3-4 ปีที่แล้ว จึงหันมาปลูกมะเขือเทศเชอรี่ที่นิยมแพร่หลายในไทย คือ มะเขือเทศเชอร์รี่ลูกผสมพันธุ์ทับทิม ที่มีจุดเด่นคือ ผลเล็กรูปร่างยาวรี สีแดงสด เนื้อแน่น ติดผลดก รสชาติหวาน ทนทานต่อสภาพอากาศร้อน ทนโรคไวรัสและโรคเหี่ยวได้ดี และมะเขือเทศพันธุ์มันเดย์ ปลูกได้ตลอดปี ติดผลดก ให้ผลผลิตสูง ทนร้อนได้ดี อายุการเก็บเกี่ยว 85-90 วัน หลังหยอดเมล็ด ผลสุกผิวสีเหลืองถึงส้ม เนื้อหนา หวาน กรอบ อร่อย รสชาติดี  ราคาจำหน่ายเฉลี่ย 70-100 บาท/กก. แต่ระยะหลังมีมะเขือเชอรี่สายพันธุ์ใหม่ ที่มีรสชาติอร่อยมากขึ้น ทำให้มะเขือเทศที่ปลูกได้รับความน

เมื่อราคายางพาราตกต่ำลงต่อเนื่องในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เกษตรกรจังหวัดพัทลุงซึ่งส่วนใหญ่ทำสวนยางพารา ต้องเผชิญความท้าทายครั้งใหญ่ รายได้ลดลงจนไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายในครัวเรือน หลายครอบครัวจึงเริ่มมองหาพืชเศรษฐกิจตัวใหม่เพื่อเสริมรายได้ และหนึ่งในคำตอบที่ชัดเจนก็คือ “กล้วยหอมทอง” พืชที่สามารถปลูกแซมในสวนยางพาราได้ และที่สำคัญให้ผลตอบแทนเร็วภายใน 9 เดือน และมีตลาดรองรับ หนึ่งในตัวอย่างที่น่าสนใจคือ “แปลงใหญ่กล้วยหอมทองอำเภอบางแก้ว” ตำบลท่ามะเพื่อ อำเภอบางแก้ว จังหวัดพัทลุง ถือเป็นต้นแบบการรวมตัวกันของเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จทั้งในด้านการลดต้นทุน การเพิ่มผลผลิต และการพัฒนาคุณภาพสินค้า โดยมีการปรับเปลี่ยนวิธีการผลิตอย่างเป็นระบบ เช่น เกษตรกรที่เป็นภาพสะท้อนชัดเจนของการปรับตัว คือ คุณอาคม ดิษฐ์สุวรรณ สมาชิกแปลงใหญ่กล้วยหอมทองอำเภอบางแก้ว ที่เคยปลูกยางพารา แต่เมื่อราคาตกต่ำจึงตัดสินใจโค่นต้นยางมาปลูกกล้วยหอมทองในพื้นที่รวม 8 ไร่ จำนวน 5,500 ต้น ปัจจุบันปลูกมาแล้วประมาณ 5 ปี และได้รับการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจากสำนักงานเกษตรอำเภอบางแก้ว จนทำให้การปลูกกล้วยหอมทองประสบความสำเร็จ คุณอาคม เล่าว

ด้วยสถานการณ์การผลิตพืชอาหารทางการเกษตรเริ่มให้ความสำคัญไปที่การผลิตเพื่อการบริโภคในประเทศและการส่งออกเพราะปัจจุบันข้อจำกัดทางด้านการค้าระหว่างประเทศในการส่งผลผลิตทางการเกษตรไปจำหน่าย มีข้อบังคับว่าด้วยสินค้าทางการเกษตรต้องผ่านมาตรฐานการรับรองที่เป็นสากล ดังนั้น สินค้าทางการเกษตรจึงควรมีมาตรฐานการรับรองที่เป็นสากล เพื่อเพิ่มช่องทางการตลาดให้กับเกษตรกร GAP (Good Agricultural Practice) หรือการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีเป็นแนวทางในการทำการเกษตร เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพดี และปลอดภัยตามมาตรฐานที่กำหนด GAP จึงเป็นมาตรฐานที่ครอบคลุมการผลิตสินค้าเกษตรครบวงจร ตั้งแต่ ปัจจัยการผลิต การผลิต การเก็บเกี่ยว การจัดการหลังการเก็บเกี่ยว การบรรจุหีบห่อ และการขนส่งการผลิต ทั้งนี้มาตรฐาน GAP ก็จะเป็นกระบวนการผลิตหนึ่งที่ก่อให้เกิดความยั่งยืนทางการเกษตร สิ่งแวดล้อม รวมถึงเศรษฐกิจและสังคม มาตรฐาน GAP ดำเนินการออกใบรับรองโดยกรมวิชาการเกษตร แต่ในทางปฏิบัติเกษตรต้องการข้อมูล ความรู้ และความเข้าใจในการปฏิบัติ เพื่อผลิตสินค้าเกษตรให้ได้ตามข้อกำหนดมาตรฐาน GAP โดยกรมส่งเสริมการเกษตร เป็นหน่วยงานที่เป็นแกนหลักในกา

นายทวีศักดิ์ ศรีภูงา ผู้อำนวยการวิทยาลัยเทคโนโลยีอุตสาหกรรมและการจัดการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช พื้นที่ขนอม พร้อมด้วย อาจารย์เมธาพร มีเดช ในนามผู้รับผิดชอบ และคณาจารย์ บุคลากร ทีม PTT RUTS Smart Farming ให้การต้อนรับ คุณอาพร คงอิสโร นักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ ศูนย์​วิจัยและพัฒนา​การเกษตร​ นครศรี​ธรรมราช​ ในนามตัวแทน กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในโอกาสส่งมอบเอกสารการรับรอง ให้กับศูนย์การเรียนรู้เกษตรสมัยใหม่ PTT RUTS Smart Farming ซึ่งผ่านการรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตร การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืชอาหาร มกษ. 9001-2556 ชนิดพืช ไฮโดรโปนิกส์ พื้นที่ 0.5 ไร่ โดยรับรองตั้งแต่วันที่ 28 ตุลาคม 2565 ถึง วันที่ 27 ตุลาคม 2567 ณ วิทยาลัยเทคโนโลยีอุตสาหกรรมและการจัดการ ตำบลท้องเนียน อำเภอขนอม จังหวัดนครศรีธรรมราช   ศูนย์การเรียนรู้เกษตรสมัยใหม่ PTT RUTS Smart Farming เกิดจากความร่วมมือของภาคีเครือข่ายในพื้นที่อำเภอขนอม โดยโรงแยกก๊าซธรรมชาติขนอม บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เป็นผู้สนับสนุนทุนการดำเนินการ บนพื้นที่ของ มทร.ศรีวิชัย พื้นที่ขนอ

นักวิจัยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ ร่วมกับ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์เเละเทคโนโลยีเเห่งประเทศไทย (วว.) ประชุมหารือแนวทางและขั้นตอนการพัฒนาเชิงลึกให้กับเกษตรกรในเขตพื้นที่จังหวัดชัยนาท เเละจังหวัดกาญจนบุรี เพื่อร่วมส่งเสริมเกษตรกรไทยให้สามารถขอใบรับรองคุณภาพผลผลิตทางการเกษตร ตามระบบมาตรฐาน GAP เเละนำผลผลิตที่มีคุณภาพต่อยอด สร้างรายได้ขยายฐานการส่งออกไปต่างประเทศ ณ ห้องประชุมชั้น 4 อาคารถ่ายทอดเทคโนโลยี สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์เเละเทคโนโลยีเเห่งประเทศไทย (วว.) จังหวัดปทุมธานี  

ปีนี้ เป็นอีกปีทองของชาวสวนทุเรียน เนื่องจากสภาพอากาศเป็นใจ ทำให้ต้นทุเรียนติดดอกได้หลายรุ่น ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ ขายได้ราคาดี สร้างผลกำไรก้อนโต เป็นที่พอใจของชาวสวนทุเรียนทั่วประเทศ พี่เรือง ศรีนาราง เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ด้านพืชสวน ปี 2562 เป็นหนึ่งในเกษตรกรต้นแบบทุเรียนแปลงใหญ่ ที่ประสบความสำเร็จด้านผลผลิตและรายได้จากกิจการสวนทุเรียนอย่างต่อเนื่อง ในปี 2563 พี่เรือง มีพื้นที่ปลูกทุเรียน 180 ไร่ มีรายได้จากการขายผลผลิตทุเรียน 19 ล้านบาท โดยมีต้นทุนการผลิตแค่ 5 ล้านบาท หลังหักต้นทุนค่าใช้จ่ายแล้ว เหลือผลกำไรสุทธิถึง 14 ล้านบาททีเดียว พี่เรือง บอกว่า จุดเด่นของทุเรียนตราดได้เปรียบด้านทำเล ทำให้มีทุเรียนสุกเข้าตลาดในช่วงต้นฤดู (กุมภาพันธ์-มีนาคม) เป็นรายแรกในพื้นที่ภาคตะวันออก เปิดตลาดด้วยทุเรียนจากพื้นที่แหลมศอก ตำบลอ่าวใหญ่ อำเภอเมือง ตามมาด้วยทุเรียนในพื้นที่อำเภอเมืองตราดและอำเภอเขาสมิงตามลำดับ จึงค่อยมีทุเรียนจันทบุรีเข้าตลาดในเวลาต่อมา ทุเรียนตราดมีรสชาติอร่อยไม่แตกต่างจากพื้นที่อื่น แต่เก็บเกี่ยวผลผลิตในอัตราความสุกแก่ที่เหมาะสม ทำให้ได้ทุเรียนคุณภาพดีรสชาติอร่อยป้อนตลาดในประเทศแ

เพราะกล้าที่จะเปลี่ยน จึงทำให้ก้าวชีวิตของ นพดล สว่างญาติ อดีตวิศวกร ได้ก้าวมาสู่ความสำเร็จในการเป็นเกษตรกรชาวนาต้นแบบของสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรรม หรือ ส.ป.ก. พลิกฟื้นผืนนาบนแผ่นดินพระราชทาน จำนวน  19-1-49 ไร่ ตั้งอยู่เลขที่ 13 หมู่ที่ 2 บ้านข้าวใหญ่ ตำบลช้างใหญ่ อำเภอบางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โทร. 08-7519-0999 ให้เป็นแหล่งผลิตข้าวคุณภาพและปลอดภัย ภายใต้มาตรฐานรับรองการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี  หรือ Good Agricultural Practices : GAP ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พระนครศรีอยุธยา เป็น 1 ใน 5 จังหวัด อันเป็นที่ตั้งของที่ดินพระราชทานโดยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ซึ่งทรงตระหนักถึงปัญหาความเดือดร้อนของประชาชน โดยเฉพาะปัญหาเรื่องที่ดินทำกินและการพัฒนาการเกษตร จึงทรงพระราชทานที่ดินให้กับเกษตรกร โดยมี ส.ป.ก. เป็นหน่วยงานหลักในการบริหารจัดการพร้อมทั้งขับเคลื่อนกิจกรรมสู่เกษตรกรในเขตปฏิรูปที่ดินพระราชทาน ดำเนินการสืบสานพระปณิธานแผ่นดินของพ่อ เพื่อการพัฒนาศักยภาพผืนดินทำกิน เพิ่มผลผลิต สร้างรายได้ ให้ความช่วยเหลือด้านองค์ความรู้ และเข้าถึงโอกาสทางเลื