โรคพิษสุนัขบ้า

ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา ผู้อำนวยการศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาล (รพ.) จุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย เปิดเผยถึงการรับมือการระบาดของโรคพิษสุนัขบ้าในหลายจังหวัดของประเทศไทย ว่า เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ได้เข้าร่วมประชุมคณะกรรมการด้านวิชาการตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ.2558 ที่มี ศ.นพ.ประเสริฐ ทองเจริญ เป็นประธานการประชุมที่กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ทั้งนี้ที่ประชุมได้หารือถึงปัญหาการระบาดของโรคพิษสุนัขบ้า และพิจารณาถึงการรับมือสถานการณ์การระบาดของโรคที่ประเมินว่ารุนแรง “เนื่องจากโรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคที่แพร่จากสัตว์สู่คน มีการประเมินว่าโรคนี้ระบาดรุนแรงและกระจายหลายจังหวัด จึงเป็นห่วงเรื่องการสำรองวัคซีนและสารสกัดน้ำหลือง (เซรุ่ม) สำหรับคนที่ถูกกัดและกลุ่มเสี่ยง หากยังใช้วิธีการฉีดวัคซีนและเซรุ่มให้คนแบบเดิมๆ เกรงว่าอาจไม่เพียงพอ และหากต้องการใช้ให้เพียงพอต่อสถานการณ์การระบาดอาจต้องใช้งบประมาณสูงมาก และทำให้การควบคุมโรคไม่ได้ประสิทธิผล องค์การอนามัยโลกมีคำแนะนำสำหรับประเทศไทยให้พิจารณาถึงการปรับเปลี่ยนแผนการฉีดวัคซีนและเซรุ่มในคนมาแล้ว 2 ครั้ง คือช่วงปลายปี 2560 และต้นปี

วันที่ 7 มีนาคม ผู้สื่อข่าวรายงานว่าเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์ อ.เมือง จ.เชียงราย นำกำลังเจ้าหน้าที่และวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขไปฉีดให้กับสุนัขและแมวภายในวัดดอยพระบาท ต.รอบเวียง เขตเทศบาลนครเชียงราย ตลอดจนสุนัขและแมวของชาวบ้านในชุมชนที่มีการเลี้ยงไว้เป็นจำนวนมาก เพื่อป้องกันการระบาดของโรคพิษสุนัขบ้าในช่วงฤดูร้อน หลังพบว่าก่อนหน้านี้มีการแพร่ระบาดในพื้นที่อย่างน้อย 4 หมู่บ้าน มีสุนัขติดเชื้อสุนัขบ้าจำนวนหลายตัว ทำให้ทางกรมปศุสัตว์ประกาศให้เชียงรายเป็นหนึ่ง ใน 13 จังหวัด ที่เป็นพื้นที่สีแดงเสี่ยงต่อการระบาดของโรคพิษสุนัขบ้า ต้องควบคุมอย่างจริงจัง นายนพพร มหากันธา ปศุสัตว์จังหวัดเชียงราย ระบุว่าการฉีควัคซีนให้แก่สัตว์ทุกตัวเป็นมาตรการป้องกันการแพร่ระบาดของโรคที่ได้ผลที่สุด แต่ที่ผ่านมาประชาชนหลายพื้นที่ปล่อยปะละเลยไม่ยอมนำสัตว์เลี้ยงมาฉีดจนเกิดการแพร่ระบาด ซึ่งระยะนี้จะมีการลงพื้นที่ฉีดให้กับสัตว์เลี้ยงโดยเฉพาะสุนัขและแมวทุกตัว โดยร่วมมือกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดอาสาสมัครปศุสัตว์ไปฉีดให้บ้านทุกหลัง

เมื่อวันที่ 6 มีนาคม นพ.สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย อธิบดีกรมควบคุมโรค (คร.) กล่าวถึงปัญหาโรคพิษสุนัขบ้า ว่า แม้ตัวเลขที่พบในสัตว์ที่มีเชื้อพิษสุนัขบ้าจะเพิ่มขึ้น แต่ตัวเลขประชาชนที่มารับวัคซีนยังเฉลี่ยไม่แตกต่างจากเดิม ซึ่งปกติจะมีคนมารับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ประมาณ 300,000 คน ซึ่ง ณ ปัจจุบันตั้งแต่เดือนมกราคม-กุมภาพันธ์ เป็นเวลา 2 เดือน มีคนมาฉีดวัคซีน 39,000 คน ซึ่งหากอยู่ในจำนวนนี้ตัวเลขทั้งปีก็จะเฉลี่ยไม่เกิน 3 แสนคน อย่างไรก็ตาม กรณีสัตว์ที่มีการตรวจพบเชื้อจากหัวสุนัขนั้นกลับพบเพิ่มขึ้น ซึ่งส่วนหนึ่งอาจมาจากการชะลอการฉีดวัคซีนในสัตว์ ช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา จากการทักท้วงของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) รวมทั้งมีการค้นหาสัตว์ป่วยเพิ่มขึ้น แต่ล่าสุดก็มีการปลดล็อกข้อทักท้วงของ สตง. ที่กังวลว่า หากท้องถิ่นใช้งบฯ ซื้อวัคซีนจะซ้ำซ้อนกับกรมปศุสัตว์ รวมทั้งกังวลว่าอาจไม่ใช่หน้าที่ “เมื่อเร็วๆ นี้ ทางกระทรวงมหาดไทย ก็มีประกาศในการปลดล็อกดังกล่าว รวมทั้งมีโครงการสัตว์ปลอดโรค คนปลอดภัยจากโรคพิษสุนัขบ้าตามพระปณิธานศาสตราจารย์ ดร.สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักณ์ อัครราชกุมาร

จากกรณีพบผู้ป่วยเสียชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้าแล้ว จำนวน 2 คน ที่จังหวัดสุรินทร์ และสงขลา โดยทั้ง 2 คน ถูกลูกสุนัขกัด เป็นแผลเล็กน้อย แต่ไม่ได้พบแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ทำให้ป่วยและเสียชีวิตในเวลาต่อมา สำหรับในจังหวัดสงขลานั้น พบว่าผู้เสียชีวิตนั้น อยู่ในชุมชนบ้านคลองหวะ ประกอบกับก่อนหน้านั้นวัวชนในชุมชนแห่งนี้ได้ถูกสุนัขกัดแล้วตาย ตรวจพบว่า ตายด้วยโรคพิษสุนัขบ้าเช่นกัน ดังนั้น พื้นที่ตำบลคอหงส์จึงเป็นพื้นที่เสี่ยงต่อโรคพิษสุนัขบ้าทั้งในชุมชนบ้านคลองหวะและชุมชนใกล้เคียง ทั้งนี้เทศบาลเมืองคอหงส์ได้เร่งปูพรมฉีดวัคซีนให้สุนัข แมว และสัตว์เลี้ยงอื่นๆ ในรัศมี 5 กิโลเมตร ให้ครบทั้งหมด นายแพทย์อุทิศศักดิ์ หริรัตนกุล นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดสงขลา กล่าวว่า ข้อควรปฏิบัติของประชาชนนั้น หากถูกสุนัข แมว หรือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่นกัด หรือข่วนหรือกระทำด้วยประการใดให้เกิดบาดแผล ไม่ว่าสัตว์นั้นจะได้รับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้ามาแล้วก็ตาม ต้องล้างแผลฟอกสบู่อย่างน้อย 15 นาที เช็ดแผลให้แห้งใส่เบต้าดินแล้วรีบไปพบแพทย์ทันที โดยปัจจุบันยังไม่สามารถรักษาโรคพิษสุนัขบ้าได้ ดังนั้นการล้างแ

เมื่อวันที่ 6 พ.ย. นพ.เจษฎา โชคดำรงสุข ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวถึงสถานการณ์การติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้าในปี 2558 ว่า มีแนวโน้มพบมากขึ้น จากปัญหาการฉีดวัคซีนในสัตว์ครอบคลุมต่ำกว่าร้อยละ 80 ทำให้จำนวนผู้เสียชีวิตด้วยโรคพิษสุนัขบ้าเพิ่มขึ้นเป็น 14 ราย ดังนั้นในปี 2559 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมกันแก้ไข ทำให้ในปี 2560 ตั้งแต่มกราคม-พฤศจิกายน จำนวนผู้เสียชีวิตลดลงเหลือ 8 ราย ทั้งนี้ เพื่อให้การแก้ปัญหาเป็นไปอย่างยั่งยืน เตรียมนำเรื่องการป้องกันควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าบูรณาการการทำงาน ในคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสุขภาพระดับอำเภอ (District Health Board : DHB) ด้าน นพ.สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย อธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวถึงความเชื่อของประชาชนบางกลุ่มในจังหวัดร้อยเอ็ดว่า หากถูกสุนัขกัดแล้วทำพิธีกรรมเผาหลอก จะไม่เสียชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้านั้น กรมควบคุมโรคขอให้ข้อมูลว่าเรื่องนี้เป็นความเชื่อที่ไม่ถูกต้อง เพราะโรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคติดต่อระหว่างสัตว์และคนที่มีความรุนแรง หากปฏิบัติตนไม่ถูกวิธีอาจได้รับเชื้อและเสียชีวิตได้โดยจากการสำรวจพบว่าประชาชนยังมีความรู้และความเชื่อเกี่ยวกับโรคพิษสุนัขบ้าที่ผิดๆ