ทุเรียนเทศ

เมื่อพูดถึงทุเรียน ทุกคนอาจจะนึกถึงทุเรียนที่ขายตามท้องตลาดทั่วไปอย่างทุเรียนหมอนทอง ทุเรียนชะนี แต่วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านพาทุกท่านมากันที่ สวนไร่ทรัพย์ทวี บ้านเลขที่ 16/1 หมู่ที่ 5 ตำบลคลองกระบือ อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช เล่ากันว่า ที่นี่มีทุเรียนที่ไม่เหมือนทุเรียนทั่วไป นั้นก็คือทุเรียนเทศ หรือ ทุเรียนน้ำ ซึ่งที่มาของชื่อ ทุเรียนน้ำ นั้น เพราะว่ามักจะให้ผลผลิตในช่วงฤดูฝนและฤดูน้ำท่วม ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนถึงมกราคม ทุเรียนเทศเป็นพืชตระกูลเดียวกับน้อยหน่า และยังมีโครงสร้างที่เหมือนกับน้อยหน่าเกือบทุกอย่าง ซึ่งส่วนที่ต่างจากน้อยหน่านั้นก็คือ หนามอ่อนๆ ที่เหมือนทุเรียนทั่วไป ส่วนเรื่องรสชาติของทุเรียนเทศโดยทั่วไปนั้น จะมีรสชาติเปรี้ยวอมหวานนิดๆ แต่ในทางกลับกัน การปลูกทุเรียนเทศในลุ่มน้ำปากพนังนั้น จะมีรสชาติหวานอมเปรี้ยว ถือเป็นความพิเศษที่หาที่ไหนไม่ได้ นอกจากที่นี่ที่เดียวที่ “สวนไร่ทรัพย์ทวี” กว่าจะมาเป็น ทุเรียนเทศ หรือ ทุเรียนน้ำ คุณทวี ศรีเกตุ เจ้าของสวนไร่ทรัพย์ทวี ให้ข้อมูลก่อนที่จะมาปลูกทุเรียนเทศ หรือทุเรียนน้ำ จากเดิมตนมีอาชีพทำการประมง คือการเลี้ยงกุ้งกุลาดำ การทำฟา

เมื่อเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา มีหนังสือเล่มเล็กๆ ตีพิมพ์ออกวางจำหน่ายตามโครงการ “ผักยืนต้นกับความมั่นคงทางอาหารระดับชุมชน” ของมูลนิธิชีววิถี (BioThai) คือ “50 สูตรอร่อยกับผักยืนต้น จาก 8 พื้นที่ความมั่นคงทางอาหาร” ผมเห็นว่าน่าสนใจดี จึงขอเอามาแนะนำสักเล็กน้อย และมีประเด็นที่อยากจะชวนให้ลองคิดกันต่อไปอีกหน่อยหนึ่งด้วยครับ โครงการผักยืนต้นฯ นี้ เป็นโครงการระยะยาวของ BioThai ที่รณรงค์เรื่องการเรียนรู้ เข้าใจ และรู้จัก “ผักยืนต้น” (Perennial vegetables) มีเครือข่ายย่อยอยู่หลายแห่งในภูมิภาค ซึ่งมีการจัดกิจกรรมต่างๆ ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ด้วยความเชื่อที่ว่า การเลือกกินผักที่หลากหลาย มาจากแหล่งต่างๆ ที่เชื่อถือได้ ย่อมลดความเสี่ยงที่จะบริโภคผักซึ่งมีสารเคมีพิษตกค้างจากกระบวนการปลูกและจัดการโดยไม่คำนึงถึงความปลอดภัยในชีวิตปกติประจำวัน และการรู้จักกินผักยืนต้น ทั้งจากการลงมือปลูกเอง หรือออกไปหาเก็บจากธรรมชาติ ก็เป็นทางเลือกหนึ่ง ซึ่งทั้งตอบโจทย์ยากๆ นี้เป็นการเฉพาะหน้า และยังผลักดันโดยอ้อมไปยังนโยบายการจัดการพื้นที่สาธารณะ ทั้งในและนอกชุมชนในอนาคตข้างหน้าด้วย หนังสือ “50 สูตรอร่อยกับผักยืนต้นฯ” ซึ

ช่วงหลายปีที่ผ่านมานี้ ถือเป็นยุคเฟื่องฟูของวงการเกษตรของไทย ผู้คนรุ่นใหม่หันมาให้ความสนใจ ยอมที่จะลาออกจากงานประจำเพื่อมาทำเกษตรเป็นจำนวนมากซึ่งถือเป็นสัญญาณที่ดี แต่ถ้าคิดในอีกแง่มุมหนึ่ง คือยิ่งมีผู้ผลิตมากขึ้นเท่าไร อัตราสินค้าล้นตลาดก็มีเพิ่มขึ้นเท่านั้น หากเกษตรกรวางแผนกระจายสินค้าได้ไม่ดี จะส่งผลไปถึงรายได้ที่ลดลง ผลผลิตเน่าเสียโดยเปล่าประโยชน์ จะดีกว่าหรือไม่หากเกษตรกรไทยหันมาใส่ใจในด้านของการแปรรูปผลิตภัณฑ์กันมากขึ้น ถือเป็นการสร้างมูลค่าให้กับสินค้า และเพิ่มช่องทางการตลาดได้อีกหนึ่งช่องทาง และนับเป็นเรื่องที่ดีอย่างยิ่ง เพราะในปัจจุบันเทคโนโลยีการแปรรูปก้าวล้ำทันสมัย เกษตรกรจับต้องได้ง่ายกว่าเมื่อก่อน รวมถึงทางหน่วยงานราชการ หรือศูนย์วิจัยของมหาวิทยาลัยต่างๆ ก็มีบทบาทเข้ามาช่วยในด้านการวิจัย ออกแบบแพ็กเกจจิ้ง รวมถึงช่วยเรื่องการตลาด รอเพียงเกษตรกรเดินเข้าไปหาเท่านั้น คุณทวี ศรีเกตุ อดีตนักการเมืองท้องถิ่น ผันตัวเป็นเกษตรกร อยู่บ้านเลขที่ 16/1 หมู่ที่ 5 ตำบลคลองกระบือ อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช เล่าว่า ก่อนที่จะผันตัวมาเป็นเกษตรกร เคยเป็นนักการเมืองท้องถิ่น ของอำเภอปากพ

ทุเรียนเทศ อยู่คนละวงศ์กับทุเรียนไทย เรียนคุณหมอเกษตร ทองกวาว ที่นับถือ ผมมีคำถามขอเรียนถามว่า ทุเรียนเทศ กับทุเรียนหมอนทอง หรือทุเรียนไทย เป็นพรรณพืชชนิดเดียวกันหรือไม่ครับ ผมจะรอติดตามอ่านในคอลัมน์หมอเกษตรนะครับ ขอแสดงความนับถือ สุรชัย วงศ์วนิชย์พันธุ์ เชียงใหม่ ตอบ คุณสุรชัย วงศ์วนิชย์พันธุ์ ทุเรียนเทศ มีชื่อเรียกหลายชื่อแตกต่างกันไปตามภูมิภาคของประเทศ ภาคกลาง เรียก ทุเรียนแขก ภาคเหนือ เรียก มะทุเรียน ภาคใต้ เรียก ทุเรียนน้ำ ทุเรียนเทศจัดอยู่ในวงศ์เดียวกับน้อยหน่า จำปี นมแมว กระดังงา ทุเรียนเทศมีถิ่นกำเนิดอยู่ในอเมริกากลาง เริ่มแพร่เข้ามาในเขตร้อนชื้น เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อเกือบ 400 ปี ที่ประเทศฟิลิปปินส์ ต่อมาแพร่กระจายไปยังประเทศอาณานิคมอื่นๆ ได้แก่ พม่า เวียดนาม มาเลเซีย และอินโดนีเซีย ในเวลาไล่เลี่ยกัน ทุเรียนเทศมีชื่อสามัญว่า soursop จัดอยู่ในวงศ์ Anonaceae ส่วนทุเรียนบ้านเรา เป็นพืชท้องถิ่นของอินโดนีเซีย และมาเลเซีย จัดอยู่ในวงศ์ Bombacaceae ลาลูแบร์ บันทึกไว้ว่า พบเห็นทุเรียนชนิดนี้มาตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชในอดีตนานมาแล้ว

พื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ครอบคลุมพื้นที่ 13 อำเภอ ของจังหวัดนครศรีธรรมราช จังหวัดพัทลุง และจังหวัดสงขลา รวมพื้นที่กว่า 1.9 ล้านไร่ ซึ่งลุ่มน้ำปากพนัง จัดเป็นพื้นที่มีความอุดมสมบูรณ์มากแหล่งหนึ่งของภาคใต้ คุณทวี ศรีเกตุ เกษตรกรรุ่นใหม่ ผู้มีดีกรีในระดับปริญญาโท สาขารัฐประศาสนศาสตร์ ชาวตำบลคลองกระบือ อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช และทำการเกษตรในรูปแบบของการเกษตรผสมผสาน รวมถึงการเพาะพันธุ์ปลานิล ปลาทับทิมและปลาดุก มาตลอดชีวิตของการเป็นเกษตรกร ซึ่งเมื่อถูกจุดประกายด้วยพืชพื้นถิ่นของปากพนัง คือ “ทุเรียนน้ำ หรือ ทุเรียนเทศ” ก็เริ่มศึกษาค้นคว้าอย่างจริงจัง “ผมเห็นคนซื้อทุเรียนเทศมา ในราคาลูกละ 60 บาท ผมรู้สึกว่ามันแพงมาก เพราะบริเวณชุมชนที่ผมอยู่อาศัยมีหลายต้น เป็นพืชพื้นถิ่น ผลก็หล่นแตกเละเยอะมาก แต่พอได้คุยกับคนแก่ก็ทราบว่า เนื้อทุเรียนเทศมีสรรพคุณช่วยรักษาโรครำมะนาด เพราะเนื้อมีวิตามินซีสูงมาก ช่วยเรียกน้ำนมในผู้หญิงหลังคลอด ใบใช้รักษาเหาและอาการไอเรื้อรัง หลังจากนั้นไม่นาน ผมไปเจอที่ตลาดอตก. ราคาทุเรียนเทศ กิโลกรัมละ 300 บาท หลังจากนั้นผมตั้งใจว่า จะทำสวนทุเรียนเทศจร