ม้าน้ำ
หลายวันก่อน เดินทอดน่องไปตามร้านหนังสือมือสอง พบหนังสือถูกใจ “ธรรมชาตินานาสัตว์ 2” ผลงานน่าเก็บรักษา ของ น.พ.บุญส่ง เลขะกุล บิดาแห่งการอนุรักษ์ธรรมชาติผู้ล่วงลับ แต่ยังทิ้งความรู้เป็นมรดกทรงค่าให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาไว้มากมาย ธรรมชาตินานาสัตว์ เป็นหนังสือที่รวบรวมบทความสั้นๆ ของหมอบุญส่งที่เคยตีพิมพ์เป็นตอนๆ ลง “สยามรัฐสัปดาหวิจารณ์” ในยุคแรก เมื่อประมาณ พ.ศ. 2497 ซึ่งได้รับความนิยมและมีผู้ติดตามอ่านเป็นจำนวนมาก ได้รับการตีพิมพ์รวมเล่มในปี พ.ศ. 2504 โดยสำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์ จนปี พ.ศ. 2537 และ 2538 สำนักพิมพ์สารคดีนำมาตีพิมพ์ใหม่เป็นหนังสือชุด 3 เล่ม (แต่ปัจจุบันมีจำหน่ายเพียงตามร้านหนังสือมือสองเท่านั้น ผู้เขียนจึงไม่รอช้ารีบคว้าเป็นเจ้าของ) เวลาผ่านไป หนังสือเล่มนี้ยังคงเสน่ห์ของธรรมชาติที่น่าอัศจรรย์ไว้ได้อย่างดี ถึงแม้ว่าจะไม่มีภาพประกอบ 4 สี สวยงาม หรือเล่าเรื่องราวด้วยภาพถ่ายจากของจริงเหมือนหนังสือยุคใหม่ แต่ตัวอักษรและภาพวาดขาวดำที่ปรากฏนั้น ก็ทำให้คนอยู่ห่างไกลธรรมชาติได้ทำความเข้าใจกับโลกของสัตว์ได้มากขึ้น และคลี่ปมความสงสัยได้อย่างแจ่มแจ้ง หนึ่งในนั้นคือ
วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2561 ที่บริเวณท่าเทียบเรือบ้านแหลมไทร ต.เขาไม้แก้ว อ.สิเกา จ.ตรัง ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งจังหวัดตรัง กรมประมง ร่วมกับ อำเภอสิเกา ประมงอำเภอสิเกา และชาวบ้านในพื้นที่บ้านแหลมไทรเพื่อทำการปล่อยพันธุ์ม้าน้ำสายพันธุ์ม้าน้ำดำและม้าน้ำหนาม จำนวน 1,900 ตัว ในโครงการปล่อยม้าน้ำสู่ธรรมชาติเพื่อการอนุรักษ์ในแหล่งหญ้าทะเลด้วยการ ลงเรือประมงของชาวบ้านจากท่าเทียบเรือไปยังกลางทะเล ซึ่งมีระยะทางห่างจากฝั่งประมาณ 500 เมตร การปล่อยม้าน้ำสู่ธรรมชาติเพื่อการอนุรักษ์ในแหล่งหญ้าทะเล สำหรับม้าน้ำดำและม้าน้ำหนาม มีอายุประมาณ 1ปี เป็นการปล่อยพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ โดยมีหลายขนาด ดังนี้ ม้าน้ำหนาม ขนาด 10-12 เซนติเมตร จำนวน 150 ตัว ม้าน้ำดำ ขนาด 15-18 เซนติเมตร จำนวน150 ตัว ม้าน้ำวัยรุ่น ม้าน้ำหนาม ขนาด 6-12 เซนติเมตร จำนวน 300 ตัว ม้าน้ำดำ ขนาด 6-12 เซนติเมตร จำนวน 500 ตัว และลูกม้าน้ำดำ ขนาด 2 เซนติเมตร จำนวน 800 ตัว ทั้งนี้ระยะการวางไข่ของม้าน้ำ ใน1 เดือนระยะเวลา 15 วันจะวางไข่ 1 รอบ นายเจษฎา ถังมณี เจ้าหน้าที่ประมงปฏิบัติงาน ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่
เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม นายธัญญา เนติธรรมกุล อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช นายอดิศร พร้อมเทพ อธิบดีกรมประมง แถลงข่าวโครงการฟื้นฟูประชากรม้าน้ำในแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ ที่ห้องประชุมชั้น 2 อาคารศูนย์ปฏิบัติการกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช โดยมีนายเกษมสันต์ จิณณวาโส ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) เป็นประธาน นายธัญญากล่าวว่า เนื่องจากสถานภาพของม้าน้ำกำลังถูกคุกคามอย่างหนัก จนมีจำนวนลดลงอย่างรวดเร็ว สาเหตุหลักมาจากการสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัยบริเวณแนวหญ้าทะเล แนวปะการัง และป่าชายเลน ที่เป็นเสมือนบ้าน และที่หลบภัย และการนำม้าน้ำมาใช้ประโยชน์อย่างมากโดยเฉพาะในแถบเอเชีย ที่มีความเชื่อว่านำมาใช้เป็นองค์ประกอบของยาในการรักษาโรคต่างๆ เช่น โรคหืด เส้นโลหิตตีบ กระดูกแตกหัก และเพิ่มสมรรถภาพทางเพศ นำมาทำเครื่องประดับ รวมถึงการนำมาเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม ทำให้มีการซื้อขายม้าน้ำกันอย่างแพร่หลาย ซึ่งล้วนแต่เป็นม้าน้ำที่ได้จากธรรมชาติเกือบทั้งหมด จึงได้มีการทำข้อตกลงระหว่างประเทศ โดยจัดม้าน้ำเข้าสู่อนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพันธุ์พืชที
