สมุดข่อย
ชื่อวิทยาศาสตร์ Streblus asper Lour. ชื่อวงศ์ MORACEAE ชื่ออื่นๆ ส้มพอ กักไม้ฝอย ตองขะแหน่ (กะเหรี่ยง) สะนาย (เขมร) ชื่อสามัญ Siamese rough bush, Tooth Brush tree. ผมเป็นคนโบราณ ชอบอยู่ในวัดทุกวัด เพราะเขารู้จักในนาม “สมุดข่อย” เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางที่สูง 5-15 เมตร แม้ตัวผมคดงอ ลำต้นเป็นปุ่มปม เป็นร่องพู ดูแล้วไม่สวยงาม แต่ก็มีช่วงที่เปลือกต้นเรียบ ใครมาเฉาะหรือเจาะผิวก็จะปล่อยน้ำยางขาวออกมา ถ้าลอกเปลือกนอกสีเทาออก จะเห็นเปลือกในสีเหลืองอ่อน แต่บางครั้งผิวเปลือกผมก็แตกเป็นสะเก็ดด้วยนะ รูปทรงต้นเรือนยอดเป็นพุ่มทรงกระบอก หรือเรือนยอดเป็นรูปไข่ ใบดกเขียว ก้านใบแข็ง นูน เส้นใบขนาน ปลายใบแหลม แต่ขอบใบแก่เป็นจักรฟันเลื่อย กว้าง 2-4 เซนติเมตร ยาว 4-8 เซนติเมตร เมื่อแก่จัดสีใบจะเขียวเข้ม ผิวใบด้านบนสาก ระคายเคืองคล้ายกระดาษทราย บุคลิกภาพลักษณะนี้เองที่เป็นอุปกรณ์อาวุธของผู้คนที่พิศวาสปลาไหล เพราะสามารถจับปลาไหลด้วยใบข่อยใบเดียวได้ อย่าว่าแต่ปลาไหลใส่สเก็ตเลย ปลาไหลใส่กะละมัง ผมก็จะรูดเมือกออกให้หมดหยุดลื่นไหลคามือทั้งฝูงเชียวหละ อันนี้แหละ ปลาไหลกลัวผมนัก ผมมีดอกสีเหลืองอมเขียวเกือบขาว ก้านดอ
