สายพันธุ์วัว
นายชยุต ดงค์ปาลีธรรม ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยทดสอบพันธุ์สัตว์พะเยา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา เปิดเผยว่า ทางศูนย์ได้เข้าไปอนุรักษ์และพัฒนาควายน้ำว้า ซึ่งเป็นควายที่มีถิ่นกำเนิดบริเวณแม่น้ำว้า จังหวัดน่าน ในพื้นที่อำเภอนาน้อย อำเภอบ่อเกลือ อำเภอสันติสุข อำเภอแม่จริม และอำเภอเวียงสา เป็นควายพื้นถิ่นที่มีลักษณะเฉพาะ สามารถปรับตัวเข้ากับการเลี้ยงบนภูเขาได้ มีโครงสร้างใหญ่ ให้เนื้อดี แต่ในระยะหลังเกษตรกรเลี้ยงเป็นฝูงเล็ก ทำให้ลูกที่ออกมามีลักษณะ “เลือดชิด” ทางศูนย์จึงได้เข้าไปให้ความรู้ในเรื่องการปรับปรุงพันธุ์ โดยมีการสลับพ่อพันธุ์ นายชยุต กล่าวว่า จำนวนควายน้ำว้าเริ่มน้อยลง อีกทั้งคุณภาพลักษณะไม่ดี จึงต้องเปลี่ยนพันธุกรรม โดยนำน้ำเชื้อควายพันธุ์ดีที่ปรับปรุงพันธุ์แล้ว น้ำหนักตัวเป็นตันจากจังหวัดพิษณุโลกและจังหวัดอุทัยธานี ไปผสม พอเกิดลูกออกมาจะต่างจากลูกควายที่เลี้ยงกันอยู่เดิม และหากได้ตัวผู้ก็จะใช้เป็นพ่อพันธุ์ในฝูงต่อไป นายชยุต กล่าวอีกว่า นอกจากนั้น ทางศูนย์ยังเข้าไปพัฒนาสายพันธุ์ของวัวที่น่าน เพราะที่น่านมีปัญหาคือ การทำลายภูเขา ทำลายป่า โดยการปลูกข้าวโพด เกษตรกรจะปลูกอะไรก็ได้หากขายแล้วได
