ในยุคที่ทั่วโลกกำลังเผชิญกับวิกฤตการณ์โลกเดือด (Global Warming) ตัวการสำคัญหนีไม่พ้น ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ซึ่งส่วนหนึ่งเกิดขึ้นจากกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ ขณะเดียวกันในภาคเกษตรกรรมของจังหวัดจันทบุรี เมืองหลวงแห่งผลไม้ไทย ก็ต้องประสบกับปัญหา “เปลือกทุเรียนเหลือทิ้ง” จำนวนมหาศาลหลังจากฤดูกาลเก็บเกี่ยว ซึ่งส่วนใหญ่มักถูกกำจัดด้วยการเผาหรือปล่อยให้ย่อยสลายไปเองตามธรรมชาติ ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจกซ้ำเติมสิ่งแวดล้อมโดยไม่ได้นำมาใช้ประโยชน์
แต่ในวันนี้ ปัญหาเหล่านั้นกำลังจะเปลี่ยนไป ด้วยความร่วมมือระหว่าง “สวนจันทร์เรือง” และคณะอาจารย์จากโรงเรียนศรียานุศรณ์ ที่ได้ร่วมกันคิดค้นและวิจัย “อิฐบล็อกไบโอชาร์จากเปลือกทุเรียน” นวัตกรรมวัสดุก่อสร้างรักโลกที่อาจเป็นหนึ่งในกุญแจสำคัญที่ช่วยให้โลกของเราเย็นลงได้
ทำไมต้องเป็น “เปลือกทุเรียน”
จากการศึกษาพบว่า เปลือกทุเรียนมีองค์ประกอบของเซลลูโลส และลิกนิน สูงมาก เมื่อนำมาผ่านกระบวนการเผาไหม้แบบจำกัดอากาศ จะได้เป็น “ถ่านไบโอชาร์” (Biochar) ที่มีคุณสมบัติพิเศษคือ มีรูพรุนสูงมาก ซึ่งรูพรุนเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นตัวดักจับและกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้อย่างดีเยี่ยม
ทีมวิจัยได้นำถ่านไบโอชาร์จากเปลือกทุเรียนนี้ มาผสมผสานกับปูนซีเมนต์คาร์บอนต่ำและทรายหยาบ เพื่อขึ้นรูปเป็นอิฐปูพื้นและอิฐสำหรับสร้างบ้าน ผลลัพธ์จากการทดลองเบื้องต้นพบว่า อิฐบล็อกนวัตกรรมชิ้นนี้ สามารถดูดซับและกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้จริง ถือเป็นการเปลี่ยนขยะเหลือทิ้งทางการเกษตรให้กลายเป็นวัสดุที่มีมูลค่าตามแนวคิด เศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างแท้จริง
ความท้าทายและการพัฒนาสูตรที่สมบูรณ์
การจะนำอิฐบล็อกไบโอชาร์นี้ไปใช้งานจริง โครงการวิจัยได้กำหนด วัตถุประสงค์หลัก 4 ข้อ เพื่อทดสอบและพัฒนาให้บล็อกประสานนี้มีมาตรฐานและใช้งานได้จริงในระยะยาว ดังนี้
1. เพื่อพัฒนา บล็อกประสานปูทางเท้าคาร์บอนต่ำจากไบโอชาร์เปลือกทุเรียนที่มีประสิทธิภาพ
2. เพื่อศึกษาผลกระทบ ของสัดส่วนการใส่ไบโอชาร์ ที่มีต่อสมบัติทางกายภาพและสมบัติทางวิศวกรรมของบล็อกประสาน เช่น กำลังรับแรงอัด (Compressive Strength), อัตราการดูดซึมน้ำ และแรงเสียดทานของพื้นผิว เพื่อให้มั่นใจว่าอิฐจะมีความทนทานต่อแรงบีบอัด แรงกระตุ้น และแรงเหยียบจากการใช้งานจริง
3. เพื่อประเมินประสิทธิภาพ ในการดูดซับและกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) ของบล็อกประสานในพื้นที่เขตเมือง
4. เพื่อคัดเลือกสัดส่วน ของไบโอชาร์ที่เหมาะสมที่สุด (Optimal Ratio) ระหว่างความแข็งแรงทนทานและการช่วยลดโลกร้อน เพื่อนำไปผลิตและใช้งานจริงในเชิงพาณิชย์
จากการศึกษาและทดลองในครั้งนี้ สามารถสรุปได้ว่า “อิฐบล็อกไบโอชาร์จากเปลือกทุเรียน” ไม่เพียงแต่เป็นนวัตกรรมที่ช่วยลดปริมาณขยะและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากภาคเกษตรกรรมเท่านั้น แต่ยังช่วยดักจับคาร์บอนในอากาศเมื่อนำไปปูทางเท้าหรือสร้างอาคารในเมืองอีกด้วย นี่คือความสำเร็จจากความร่วมมือของชุมชนและสถาบันการศึกษาในท้องถิ่น ที่พิสูจน์ให้เห็นว่า วิถีเกษตรกรไทยก็สามารถสร้างนวัตกรรมเปลี่ยนโลกที่ทั้งทนทาน คาร์บอนต่ำ และยั่งยืนได้อย่างสง่างาม
ข้อมูลจาก : คุณณัฐวุฒิ จันทร์เรือง เจ้าของสวนจันทร์เรือง จังหวัดจันทบุรี
/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
🗓️ ปักหมุดรอเลย! เจาะลึกกับตัวจริงเรื่องไบโอชาร์ อยากรู้ลึก ทำเป็นไว และเห็นภาพชัดเจนกว่าเดิม? มาเติมองค์ความรู้และลงมือทำไปพร้อมกันได้ที่งานนี้!
📌 30 ตุลาคมนี้ เวลา 14.30-15.30 น. พบกับ คุณณัฐ-ณัฐวุฒิ จันทร์เรือง เกษตรกรรุ่นใหม่ผู้เชี่ยวชาญด้านการผลิตไบโอชาร์ ที่จะมาแชร์ประสบการณ์ตรง พร้อมบอกเทคนิคและวิธีการผลิตถ่ายไบโอชาร์ไว้ใช้เองภายในสวนแบบเข้าใจง่าย ทำได้จริง ในเสวนาหัวข้อ เปลี่ยนเศษไม้ในสวนเป็น ‘ถ่านไบโอชาร์’ สูตร ‘กู้ดินโทรม’ ปลูกพืชเงินล้านประกบคู่กับ คุณเจนนิเฟอร์ อินเนส-เทเลอร์ อินฟลูเอนเซอร์ TikTok ชื่อดังเจ้าของช่อง “น้องเจนทำฟาร์ม”
☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘☘
ในงานสัมมนา “เทคโนโลยีชาวบ้าน NEXT MOVE เกษตรไม่เหมือนเดิม” งานที่จะพลิกอนาคตเกษตรไทย เพราะยุคนี้แค่ “ปลูกเก่ง” ไม่พออีกต่อไป แต่ต้อง “คิดเป็น ขายเป็น และปรับตัวเป็น”
เวทีเสวนา • 5 Workshops • 12 Speakers กับกูรูสายเกษตรตัวจริง เปลี่ยนความรู้สร้างโอกาสใหม่
📌เปิดขายบัตรราคา 490 บาท สำรองที่นั่งได้ที่เบอร์โทร. 02-589-2222 ต่อ 1555 หรือ Inbox ที่เพจ เทคโนโลยีชาวบ้าน m.me/480010195361254 .
🌿 ลงทะเบียนเข้าร่วมงาน https://forms.gle/YmKGMSaeCTvkb1j27
📆พบกัน วันที่ 30 ตุลาคม 2569 ⏰เวลา : 10.00 – 16.00 น. (ลงทะเบียนร่วมงานได้ตั้งแต่ 09.00 น. เป็นต้นไป)
🏢ณ ห้องประชุมอาคารหนังสือพิมพ์ข่าวสด ถนนเทศบาลนิมิตใต้ หมู่บ้านประชานิเวศน์ 1 แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ Google Map : https://maps.app.goo.gl/c4ddJPHW5aiwfk468
🚟 สถานีรถไฟฟ้าสายสีแดง สถานีวัดเสมียนนารี
💻ติดตามข้อมูลและกิจกรรมดีๆ ของเทคโนโลยีชาวบ้านได้ที่ www.technologychaoban.com
#เทคโนโลยีชาวบ้านNEXTMOVEเกษตรไม่เหมือนเดิม#คาร์บอนเครดิต#ไบโอชาร์#พืชมูลค่าสูง#วานิลลา#พลิกโฉมเกษตรกรไทย#เกษตรยุคใหม่#สัมมนาการเกษตร#เทคโนโลยีชาวบ้าน#technologychaoban
ในวันที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตซ้ำซ้อน ทั้งสงครามที่ยืดเยื้อ ภาวะเศรษฐกิจที่เอาแน่เอานอนไม่ได้ ไปจนถึงภัยธรรมชาติจากปรากฏการณ์โลกเดือดที่รุนแรงขึ้นทุกปี หลายคนมักตั้งคำถามว่า “ในเมื่อปากท้องยังลำบาก เราจะปลูกต้นไม้ไปเพื่ออะไร” เรามักถูกสอนให้แยก ‘ปัญหาเศรษฐกิจ’ ออกจาก ‘ปัญหาสิ่งแวดล้อม’ โดยเชื่อว่าต้องเอาชีวิตให้รอดก่อน แล้วค่อยกลับมาดูแลธรรมชาติ แต่นั่นอาจเป็นกับดักทางความคิดที่ทำให้เรามองไม่เห็นทางออกที่แท้จริง เพราะในความเป็นจริงแล้ว ปากท้องกับสิ่งแวดล้อมคือเรื่องเดียวกัน การปลูกป่าในวันนี้จึงไม่ใช่เพียงการทำเพื่อการค้าหรือประโยชน์ส่วนตัว แต่มันคือการสร้างฐานรากให้กับทุกมิติของชีวิต เพราะเมื่อเรามีสิ่งแวดล้อมที่ดี มีต้นไม้ที่ช่วยดูดซับคาร์บอนและคืนสมดุลให้สภาพอากาศ เมื่อนั้นเราจะทำงานได้ดีขึ้น พืชผลทางการเกษตรจะงอกงามขึ้น และบรรยากาศโดยรวมของสังคมไปจนถึงเศรษฐกิจก็จะขยับดีตามไปด้วย คุณขิม-ลีนา นาคะวิโรจน์ จากพนักงานออฟฟิศผู้หลงรักการเดินป่า สู่การเป็นอินฟลูเอนเซอร์เจ้าของช่อง “สาวใต้ปลูกต้นไม้” ที่ตัดสินใจทิ้งงานประจำมาปลูก “ไม้ป่าและไม้เศรษฐกิจ” อย่างเต็มตัว “Advertiser” คุณขิมเล่าว่า
ใครจะคิดว่า พื้นที่ทะเลทรายอันแห้งแล้งที่เต็มไปด้วยผืนทรายกว้างใหญ่สุดลูกหูลูกตา จะสามารถเปลี่ยนให้กลายเป็นแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเศรษฐกิจได้ แต่วันนี้ประเทศจีนกำลังพิสูจน์ให้เห็นว่า ข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์อาจไม่ใช่อุปสรรคของการทำเกษตรกรรมอีกต่อไป เมื่อมีเทคโนโลยีและการบริหารจัดการทรัพยากรที่เหมาะสม หนึ่งในตัวอย่างที่กำลังได้รับความสนใจคือ การพัฒนาฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำกลางทะเลทรายทากลามากัน (Taklamakan Desert) ในเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ ทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศจีน ซึ่งเป็นพื้นที่ห่างไกลจากทะเลและมีสภาพอากาศแห้งแล้งอย่างรุนแรง แต่กลับสามารถเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำได้หลากหลายชนิด ตั้งแต่ปลาแซลมอน ปลาเทราต์ ปลากะพง ไปจนถึงกุ้งและปู ความน่าสนใจไม่ได้อยู่เพียงการเลี้ยงปลาในพื้นที่ที่แทบไม่มีฝนตกเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการนำน้ำใต้ดินที่มีความเค็มมาปรับคุณภาพให้เหมาะสมกับสัตว์น้ำ การใช้ระบบหมุนเวียนน้ำเพื่อลดการสูญเสีย ตลอดจนการนำเทคโนโลยีควบคุมสภาพแวดล้อมเข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ปัจจุบันเขตซินเจียงมีฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำมากกว่า 1,000 แห่ง มีกำลังการผลิตรวมมากกว่า 200,000 ตันต่อปี
เมื่อสวนปาล์มน้ำมันอายุกว่า 30 ปี เดินทางมาถึงวันที่ต้องรื้อปลูกใหม่ คำถามสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่ว่าจะปลูกปาล์มอีกครั้งหรือเปลี่ยนไปปลูกยางพารา แต่คือมีพืชอะไรที่เหมาะกับพื้นที่และสร้างมูลค่าได้มากกว่านั้นหรือไม่? คำถามนี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการทดลองปลูกพริกไทยในจังหวัดตรัง และค่อยๆ พัฒนาไปสู่การทำสวนพริกไทยดำ GI ที่ไม่ได้มองเพียงผลผลิต แต่พยายามค้นหาคุณค่าของพืชท้องถิ่นชนิดนี้ ให้ลึกไปถึงประวัติศาสตร์ การปลูก และการตลาด ผู้ที่พาเรื่องราวนี้เดินทางจากสวนทดลองหลักพันต้น มาสู่สวนพริกไทยขนาด 20 ไร่ คือ คุณทราย – กันต์หทัย จิตรไมตรีเจริญ กรรมการผู้จัดการ บริษัท แบล็คโกลด์ เทรชเชอร์ จำกัด ซึ่งเดิมกำลังศึกษาต่อด้าน Digital Marketing ที่ประเทศอังกฤษ และเหลือเวลาอีกประมาณ 6 เดือนก่อนเรียนจบ ขณะเดียวกันทางบ้านกำลังมองหาพืชเศรษฐกิจตัวใหม่ หลังตัดสินใจไม่ปลูกปาล์มน้ำมันหรือยางพารา เพราะเวลานั้นสถานการณ์ราคาผลผลิตทางการเกษตรไม่ได้เป็นใจนัก ขณะที่ต้นทุนกลับเพิ่มขึ้นทั้งค่าแรง ค่าปุ๋ย และค่าใช้จ่ายในการจัดการสวน จาก 1,000 ต้น สู่ 20 ไร่ พลิกพืชทางเลือก สู่พืชเศรษฐกิจท้องถิ่น “Advertiser” คุณทราย
กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์วิถีพอเพียงตำบลช่องสะแก หมู่ที่ 7 ตำบลช่องสะแก อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี นับเป็นกลุ่มต้นแบบความสำเร็จจากการยกระดับจากฟาร์มเกษตรจำนวน 5 ไร่ เป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรอินทรีย์ สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรในชุมชน สร้างเครือข่ายเกษตรกรรวมถึงสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตรอย่างครบวงจร และพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรได้อย่างยั่งยืน นายสุพจน์ กลิ่นพ่วง ผู้ก่อตั้งและเป็นประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์วิถีพอเพียงตำบลช่องสะแก บอกเล่าว่า กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์วิถีพอเพียงตำบลช่องสะแก มีพื้นที่ดำเนินกิจกรรมทางการเกษตรและปลูกพืชผักอินทรีย์ จำนวน 5 ไร่ เริ่มดำเนินการเมื่อปี 2559 ปัจจุบันมีสมาชิกเกษตรกร 50 ราย สมาชิกส่วนใหญ่ ร้อยละ 92 จะเพาะปลูกข้าวเป็นหลัก และบางส่วนจะปลูกพืชผักอินทรีย์ ซึ่งเกษตรกรจำนวน 4 รายที่ปลูกพืชผักอินทรีย์ได้รับการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม (Participatory Guarantee Systems: PGS) โดยกลุ่มมีเป้าหมายสำคัญคือต้องการผลิตพืชผักอินทรีย์ไว้จำหน่าย และบางส่วนเก็บไว้บริโภคในครัวเรือน กลุ่มจึงมีการส่งเสริมสมาชิ
