ส้มโอนครชัยศรี

ส้มโอ ของจังหวัดนครปฐม ปลูกในหลายอำเภอ คือ อำเภอเมืองนครปฐม สามพราน พุทธมณฑล นครชัยศรี แต่คนทั่วไปจะรู้จักส้มโอของจังหวัดนครปฐม ในนาม “ส้มโอนครชัยศรี” ทั้งนี้ เป็นเพราะเมื่อก่อนการปกครองส่วนท้องถิ่นบริเวณนี้ มีมณฑลนครชัยศรี ชาวบ้านปลูกส้มโอกระจายในหลายพื้นที่ หลังๆ นครชัยศรีมีฐานะเป็นอำเภอ ผู้คนก็ยังติดใจและฝังใจกับส้มโอนครชัยศรีอยู่ ทั้งๆ ที่พื้นที่ปลูกส้มโอเลิศรส กระจายไปหลายอำเภอ เป็นที่ยอมรับกันว่า ที่ราบลุ่มดินตะกอน อย่าง กรุงเทพฯ นนทบุรี ปทุมธานี นครปฐม สมุทรสาคร สมุทรสงคราม ผืนดินเกิดจากการทับถมมานาน เนื้อดินมีคุณสมบัติพิเศษ ปลูกผลไม้ได้คุณภาพเยี่ยม ตัวอย่าง ทุเรียนจังหวัดนนทบุรี พืชอื่นๆ ก็อร่อยอย่างมีนัยยะ เช่น กล้วย มะพร้าว ส้มโอ พื้นที่จังหวัดนนทบุรี อยู่ใกล้กรุงเทพฯ แหล่งเกษตรจึงลดน้อยถอยลงตามลำดับ จังหวัดนครปฐม ถึงแม้อยู่ติดกรุงเทพฯ แต่การรุกคืบทางด้านวัตถุไม่รวดเร็วนัก ดังนั้น จึงมีงานเกษตรหลากหลาย พืชหนึ่งที่สร้างชื่อเสียงให้กับจังหวัด อย่าง ส้มโอ ก็ยังมีปลูกกันอยู่ ถึงแม้จะล้มตายลงเป็นจำนวนมากเมื่อครั้งน้ำท่วมใหญ่ปลายปี 2554 แรกเริ่มเดิมที ส้มโอนครปฐมปลูกกันหลายพันธุ์ ต

ปัจจุบัน แหล่งปลูกส้มโอไทย มีการปลูกไปทั่วทุกรายภาค มีชื่อเสียงตามบางท้องที่ และมีข้อดีข้อเสียบ้าง ส่วนใหญ่ล้วนเป็นแหล่งปลูกทำรายได้แก่อาชีพปลูกส้มโอของเกษตรกรเป็นล่ำเป็นสัน ด้วยรสชาติที่ดี เป็นที่ถูกใจคนบริโภค ทั้งในและต่างประเทศ ขออนุญาตเอ่ยชื่อของแหล่งผลิตส้มโอที่คนไทยรู้จักกันดีกันมาช้านาน หลายท้องที่ว่างั้นเถอะ ก่อนที่จะลำดับความสำคัญของส้มโอ ที่มณฑลนครชัยศรี ที่เคยมีนักร้องรุ่นเก่าเคยนำอำเภอนครชัยศรี มาร้องเป็นเนื้อเพลงแล้ว ว่าสาวนครชัยศรี ดั่งเนื้อเพลงท่อนหนึ่งว่า ส้มโอหวาน ข้าวสารขาว ลูกสาวสวย จนเป็นที่นิยมของคนชอบฟังเนื้อเพลงร้อง เมื่อ 50 ปีที่แล้ว นักร้องเจ้าของเพลงก็ยังอยู่ดี คือ คุณชรินทร์ นันทนาคร ขวัญใจนักร้องทุกยุคทุกสมัย ที่หลงใหลเสียงเพลงรุ่นเก๋า ขอนำร่องแหล่งปลูกส้มโอที่มีมานาน ได้แก่ พันธุ์ขาวใหญ่ มีถิ่นกำเนิดอยู่ที่จังหวัดสมุทรสงคราม จนลามถึงสมุทรสาคร มีผลใหญ่ เนื้อกุ้ง กรอบ หวาน คงได้อิทธิพลจากน้ำกร่อยที่มีน้ำทะเลพัดพาเข้ามาปะปนกับแม่น้ำ ทำให้เกิดส้มโอมีรสชาติดี ถึงฤดูเก็บส้มโอจะออกมาจำหน่ายขายผู้นิยมจากย่านใกล้เคียงถึงกรุงเทพมหานคร ในวันหยุด หรือวันส้มโอขาวใหญ่ ต่

คุณทิม ไทยทวี อายุ 74 ปี เกษตรกรผู้ประสบความสำเร็จจากการปลูกส้มโอมานานกว่า 47 ปี เป็นเจ้าของสวนส้มโอไทยทวี ที่อำเภอสามพราน จำนวน 10 ไร่ และที่อำเภอนครชัยศรีอีก 30 ไร่ ในจังหวัดนครปฐม ผู้ได้รับรางวัลและมีชื่อเสียงจากการปลูกส้มโอโดยอย่างแท้จริง มารู้จัก ส้มโอนครชัยศรี คุณทิม ไทยทวี ได้บอกเล่าถึงที่มาที่ไปของชื่อ ส้มโอนครชัยศรี ว่า “ส้มโอนครชัยศรี จริงๆ แล้วหาที่มาที่ชัดเจนยังไม่ได้ ตนจำความได้ว่าส้มโอแรกเริ่มเดิมทีนั้น ปลูกกันที่ ตำบลอ้อมใหญ่ อำเภอสามพราน ทำกันเรื่อยมา จนกระทั่ง ปี 2526 เริ่มเก็บผลผลิตเพื่อการส่งออก เกษตรกรที่อ้อมใหญ่เริ่มต้นปลูกส้มโอเป็นธุรกิจ คือพันธุ์ขาวพวง ทองดี นิยมส่งออกไปยังประเทศจีน ฮ่องกง และแคนาดา เป็นต้น เนื่องจากผลส้มโอพันธุ์ขาวพวงมีลักษณะคล้ายกับน้ำเต้า ซึ่งคนจีนมีความเชื่อว่าจะทำให้เงินทองพอกพูน จึงนิยมนำไปไหว้เจ้าในเทศกาลต่างๆ ส่วนพันธุ์ขาวแป้น นิยมปลูกเพื่อขายผลผลิตในประเทศ นำไปสู่การขยายพื้นที่ปลูก จนมาถึงนครชัยศรี ทีนี้ คำว่า “ส้มโอนครชัยศรี” จากการสันนิษฐานน่าจะเกิดจากตอนที่ส้มโอเริ่มขยายมาปลูกในเขตนครชัยศรี ตอนนั้นยังเป็นมณฑลนครชัยศรี ส้มโอ จึงถูกเรีย

ถึงแม้ว่าผลไม้ไทยที่มีกระแสบดบังส้มโออยู่ในขณะนี้ ได้แก่ ทุเรียนไทย ที่ชาวจีนแห่แหนมาเหมาสวนทุเรียนไปขายชนิดถล่มทลาย จนทำให้ราคาทุเรียนสูงขึ้นมาในช่วงระยะนี้ แพงหูฉี่ว่างั้นเถอะ บรรดาคอทุเรียนคนไทยต่างบ่นว่า หายาก และราคารับไม่ได้ นี่คือปรากฏการณ์ครั้งแรกที่เจ้าของสวนทุเรียนทุกภาคที่มีการปลูกทุเรียนขาย ต่างเปลี่ยนสภาพฐานะจากรถมอเตอร์ไซค์ มาเป็นรถปิกอัพ ตลาดรถยนต์คึกคัก ไม่ต่างกับราคายางพาราเมื่อสิบปีที่ผ่านมา แต่วันนี้ ชาวสวนยางปักษ์ใต้ต้องมานั่งโศกเศร้าอาดูรยางราคาถูกลงอย่างน่าใจหายมาช้านาน เมื่อสินค้าผลไม้ทุเรียนแซงหน้าผลไม้อื่นๆ ไปไกลโข จนมีการขยายพื้นที่ออกมาปลูกเพิ่ม และล้มต้นยางพาราทิ้งกันเป็นแถวจนราบ เหตุการณ์อีกสิบปีเกิดอะไรขึ้นกับสวนทุเรียนในอนาคตข้างหน้า โปรดติดตาม หันมาดูผลไม้ตัวถัดมาที่ไม่กระทบกับราคาซื้อขายมาช้านาน ได้แก่ ส้มโอ ที่มีปลูกกันมานาน ส่งออกขายไปตลาดฮ่องกง ในฤดูเทศกาลไหว้เจ้าของชาวจีน ที่ตรงกับฤดูส้มโอออกมาทันกันพอดี…ส้มโอที่ส่งออกได้ชื่อเสียงคือ ส้มโอทองดี สวนส้มโอพันธุ์ขาวน้ำผึ้ง นิยมบริโภคภายในประเทศ รู้จักพันธุ์ส้มโอที่ผลิตภายในประเทศ มีแหล่งผลิตที่ไหน

อยากรู้เรื่อง ส้มโอนครชัยศรี ต้องไปพูดคุยกับปราชญ์ชาวบ้าน ด้านส้มโอ คือ คุณทิม ไทยทวี เจ้าของสวนส้มโอไทยทวี ที่สะสมประสบการณ์ในการปลูกส้มโอมาเกือบ 50 ปี ปัจจุบัน คุณทิม มีพื้นที่ปลูกส้มโอ 2 แห่ง คือ อำเภอสามพราน จำนวน 10 ไร่ และอำเภอนครชัยศรีอีก 30 ไร่ ในจังหวัดนครปฐม มารู้จัก ส้มโอนครชัยศรี คุณทิม บอกเล่าถึงที่มาของชื่อ ส้มโอนครชัยศรี ว่า ไม่ทราบที่มาชัดเจน ตนจำความได้ว่าส้มโอแรกเริ่มเดิมทีนั้น ปลูกกันที่ ตำบลอ้อมใหญ่ อำเภอสามพราน ทำกันเรื่อยมา จนกระทั่ง ปี 2526 เริ่มเก็บผลผลิตเพื่อการส่งออก เกษตรกรที่อ้อมใหญ่เริ่มต้นปลูกส้มโอเป็นธุรกิจ คือพันธุ์ขาวพวง ทองดี นิยมส่งออกไปยังประเทศจีน ฮ่องกง และแคนาดา เป็นต้น เนื่องจากผลส้มโอพันธุ์ขาวพวงมีลักษณะคล้ายกับน้ำเต้า ซึ่งคนจีนมีความเชื่อว่าจะทำให้เงินทองพอกพูน จึงนิยมนำไปไหว้เจ้าในเทศกาลต่างๆ ส้มโอพันธุ์ขาวแป้น นิยมปลูกเพื่อขายผลผลิตในประเทศ นำไปสู่การขยายพื้นที่ปลูกกันไปทั่ว รวมทั้งพื้นที่นครชัยศรี สำหรับ คำว่า “ส้มโอนครชัยศรี” นั้น คุณทิม สันนิษฐานว่า น่าจะเกิดจากตอนที่ส้มโอเริ่มขยายมาปลูกในเขตนครชัยศรี ตอนนั้นยังเป็นมณฑลนครชัยศรี ส้มโอ จึงถ