ส้มโอ GI
กรมทรัพย์สินทางปัญญา ประกาศขึ้นทะเบียน “ส้มโอเวียงแก่น” เป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เพื่อคุ้มครองชื่อเสียง คุณภาพ และอัตลักษณ์เฉพาะถิ่นของผลไม้เศรษฐกิจสำคัญในพื้นที่อำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย พร้อมยกระดับมูลค่าทางการตลาด เสริมสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภค และสนับสนุนการสร้างรายได้แก่เกษตรกรและชุมชนท้องถิ่นอย่างยั่งยืน นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยว่า การส่งเสริมการคุ้มครอง GI เป็นหนึ่งในภารกิจสำคัญตามนโยบาย Quick Big Win ของกระทรวงพาณิชย์ ที่มุ่งเสริมแกร่งผู้ประกอบการไทยด้วยทรัพย์สินทางปัญญา การขึ้นทะเบียนสินค้า GI จะเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าเกษตรอัตลักษณ์ของไทยอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีระบบควบคุมคุณภาพและการตรวจสอบย้อนกลับที่น่าเชื่อถือ พร้อมเชื่อมโยงสินค้าสู่ตลาดสมัยใหม่ เพื่อยกระดับศักยภาพการแข่งขันให้กับสินค้าชุมชนท้องถิ่นของไทยให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน ล่าสุด กรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ประกาศขึ้นทะเบียน “ส้มโอเวียงแก่น” ผลไม้เด่นแห่งลุ่มน้ำงาว เป็นสินค้า GI ลำดับที่ 9 ของจังหวัดเชียงราย ต่อจากกาแฟดอยตุง กาแฟดอยช้าง สับปะรดนา
อำเภอลอง เป็นเขตปกครองของจังหวัดแพร่ ในอดีตเป็นเมืองหนึ่งที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาที่ยาวนาน เรียกชื่อว่า เมืองลอง ที่ตั้งของเมืองลอง มีลักษณะเป็นแอ่งที่ราบทั้งขนาดใหญ่และเล็ก ล้อมรอบด้วยเทือกเขาสูง “แอ่งลอง-วังชิ้น” เป็นแอ่งขนาดเล็กตั้งอยู่บริเวณเทือกเขาผีปันน้ำ มีแม่น้ำยมเป็นแม่น้ำสายหลัก ไหลผ่านตอนกลางและตอนใต้ของแอ่ง และมีลำห้วยสาขาไหลรวมกันลงสู่แม่น้ำยม แต่ละปีๆ จะมีตะกอนดินที่ถูกพัดมาทับถมกองกันอยู่บริเวณริมสองฝั่งแม่น้ำ จนเป็นที่ราบชายฝั่ง เรียกตะกอนดินนี้ว่า ดินน้ำไหลทรายมูล เป็นดินร่วนที่มีการระบายน้ำดี น้ำไม่ท่วมขัง มีอินทรียวัตถุ จึงเหมาะแก่การเพาะปลูก และต่อมาเกิดเป็นสวนส้มโอจำนวนมาก มีการปลูกส้มโอพันธุ์ขาวน้ำผึ้ง มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2508 ปลูกลักษณะไร่ ไม่ยกร่องเหมือนภาคกลาง จากปีนั้นจวบจนถึงปัจจุบัน “ส้มโอขาวน้ำผึ้งเมืองลอง” ได้รับการส่งเสริมและสนับสนุนจากภาครัฐที่จะให้เป็นผลไม้เศรษฐกิจที่สำคัญของจังหวัดแพร่ มี 2 โครงการ แต่ละโครงการมีหลายกิจกรรมและมีงบประมาณช่วยในการขับเคลื่อน ได้แก่ โครงการส่งเสริมอาชีพด้านการเกษตรตามอัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่น ดำเนินการส่งเสริมโดยสำนัก
จังหวัดแพร่ แม้จะมีพื้นที่เหมาะแก่การปลูกผลไม้ได้หลากหลายชนิด แต่ก็ยังไม่มีผลไม้ชนิดใด ที่ยื่นขอจดทะเบียนเป็นสินค้า สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ (GI : Geographical Indications) ทั้งส้มเขียวหวาน ลำไย ลางสาด ลองกอง ทุเรียน แก้วมังกร ส้มโอ หรือแม้แต่กาแฟแพร่ ถ้าหากผลไม้ชนิดใดชนิดหนึ่งของจังหวัดแพร่ ได้รับการจดทะเบียนสิทธิบัตรเป็นผลไม้ GI ย่อมส่งผลต่อการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และพัฒนาคุณภาพไม้ผลของจังหวัดให้มีมาตรฐาน เกิดการเพิ่มมูลค่าให้กับผลไม้อย่างแน่นอน ผู้เขียนได้ติดต่อขอข้อมูลกับเกษตรจังหวัดแพร่ เกี่ยวกับแนวความคิด แนวทางที่จะผลักดันการส่งเสริมให้ผลไม้จังหวัดแพร่ ให้ได้รับการจดทะเบียนดังกล่าว แนวความคิดและความเป็นมา ของการผลักดันผลไม้จังหวัดแพร่เป็นผลไม้บ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI คุณประภาส สานอูป เกษตรจังหวัดแพร่ ได้กล่าวว่า เป็นที่ทราบกันดีว่าสินค้าเกษตรในกลุ่มไม้ผลซึ่งเป็นพืชสวนที่สร้างมูลค่าให้ประเทศไทยได้มาก โดยผลไม้ในกลุ่มเศรษฐกิจหลักที่มีการส่งออกมากที่สุด คือ ทุเรียน (คิดเป็นร้อยละ 46.06) รองลงมา ได้แก่ ลำไย (คิดเป็นร้อยละ 37.49) มังคุด (คิดเป็นร้อยละ 9.50) มะม่วง (คิดเป็นร
