การประกาศใช้หลักเกณฑ์ใหม่ของโครงการอาหารเสริม (นม) โรงเรียน ปี 2569 กำลังกลายเป็นประเด็นที่ถูกจับตาในวงกว้าง หลังมีการปรับเงื่อนไขครั้งสำคัญ โดยเฉพาะการ “ไม่ระบุสัดส่วนโควตา 70:30” ไว้โดยตรงเหมือนในแนวปฏิบัติเดิม
หลักเกณฑ์ใหม่เน้นการยกระดับมาตรฐานทั้งระบบ ตั้งแต่แหล่งที่มาของน้ำนมดิบ กระบวนการผลิต การขนส่ง ไปจนถึงการส่งมอบถึงโรงเรียน โดยกำหนดให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ตลอดห่วงโซ่อุปทาน
เพิ่มความเข้ม คัดผู้ประกอบการ
สาระสำคัญของมาตรการใหม่นี้ คือการกำหนดเงื่อนไขที่เข้มงวดขึ้นในหลายด้าน ทั้งคุณภาพนมและความพร้อมของผู้ประกอบการ โดยหากไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไข เช่น ส่งนมไม่ครบตามสัญญา นมไม่ได้มาตรฐาน ปนเปื้อนเชื้อ ไม่สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาได้ จะมีบทลงโทษตั้งแต่ตักเตือน ปรับเงิน ไปจนถึง “ตัดสิทธิ์เข้าร่วมโครงการ” และอาจถูกระงับสิทธิ์ในระยะยาว มาตรการดังกล่าวสะท้อนแนวทางการ “คัดกรองผู้เล่นในระบบ” ให้เหลือเฉพาะผู้ที่สามารถรักษามาตรฐานได้
ไม่ระบุ 70:30 แต่เงื่อนไขชี้ไปสู่ผลเดิม
แม้จะไม่มีการกำหนดสัดส่วนโควตา 70:30 ไว้อย่างชัดเจนในหลักเกณฑ์ใหม่ แต่เงื่อนไขสำคัญ เช่น การต้องมีแหล่งน้ำนมดิบในระบบ การเชื่อมโยงกับฟาร์มหรือสหกรณ์ การมีระบบตรวจสอบย้อนกลับครบถ้วน ทำให้เกิดข้อสังเกตว่า โครงสร้างการจัดสรรสิทธิ์อาจยังคงมีลักษณะใกล้เคียงเดิมในทางปฏิบัติ
โฟกัสคุณภาพ แต่โครงสร้างยังเป็นคำถาม
แม้มาตรการใหม่น่าจะช่วยยกระดับคุณภาพนมโรงเรียน และลดปัญหาที่เคยเกิดขึ้นในอดีต แต่ในอีกด้านหนึ่ง ยังไม่มีความชัดเจนเกี่ยวกับการปรับโครงสร้างโควตา ประเด็นที่เคยถูกตั้งข้อสังเกต เช่น การกระจายโควตาไม่สอดคล้องกับศักยภาพ การกระจุกตัวของผู้ประกอบการในบางพื้นที่ ความไม่สมดุลของปริมาณน้ำนมดิบ ยังคงเป็นโจทย์ที่ต้องติดตาม
แนวโน้มคัดผู้เล่น กระทบสมดุลระบบ
มาตรฐานที่เข้มงวดขึ้น อาจทำให้ผู้ประกอบการบางส่วนต้องปรับตัวอย่างมาก หรืออาจหลุดออกจากระบบ ขณะที่ผู้ประกอบการที่มีโครงสร้างครบถ้วนมีแนวโน้มได้เปรียบมากขึ้น สถานการณ์ดังกล่าวอาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างตลาดในระยะยาว
เป้าหมายปลายทาง: คุณภาพนมของเด็ก
เป้าหมายหลักของนโยบายยังคงอยู่ที่การทำให้เด็กนักเรียนได้รับนมที่มีคุณภาพและปลอดภัย แต่ผลลัพธ์จะเป็นไปตามเป้าหมายหรือไม่ ยังคงขึ้นอยู่กับการบังคับใช้ในทางปฏิบัติ
จับตาทิศทางนโยบาย
การไม่ระบุสัดส่วนโควตา 70:30 อาจสะท้อนความพยายามในการเพิ่มความยืดหยุ่นให้ระบบ อย่างไรก็ตาม ยังมีคำถามสำคัญว่า เป็นการ “ปรับโครงสร้าง” อย่างแท้จริง หรือเป็นเพียงการ “เปลี่ยนรูปแบบการควบคุม” ภายใต้กรอบเดิม
ประเด็นดังกล่าวจึงยังคงต้องติดตามต่อไปอย่างใกล้ชิด
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
การเลี้ยงไก่นอกจากเรื่องของอาหารที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษแล้ว การป้องกันโรคต่างๆ โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ต้องใส่ใจ ซึ่งพืชสมุนไพรเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่เกษตรกรในหลายพื้นที่นำมาผสมกับอาหารให้ไก่กิน เพราะนอกจากจะหาง่ายแล้ว ยังเป็นตัวช่วยแบบประหยัดต้นทุนให้กับเกษตรกร วันนี้จะพามารู้จักกับพืชสมุนไพร 5 ชนิด ที่นิยมนำมาผสมอาหารให้กับไก่ที่เลี้ยงกิน มีดังนี้ ฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ด้วยสรรพคุณทางยาที่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีการระบาดของโรคติดเชื้อต่างๆ เช่น โควิด-19 ทำให้ฟ้าทะลายโจรกลายเป็นสมุนไพรที่ได้รับความสนใจและถูกนำมาศึกษาอย่างแพร่หลาย ลักษณะของฟ้าทะลายโจร การนำฟ้าทะลายโจรมาใช้กับไก่นั้นเป็นที่นิยมในหมู่เกษตรกรและผู้เลี้ยงไก่ เนื่องจากมีสรรพคุณทางยาที่หลากหลายและสามารถช่วยป้องกันโรคในไก่ได้หลายชนิด สรรพคุณของฟ้าทะลายโจรเมื่อใช้กับไก่ ต้านเชื้อแบคทีเรียช่วยป้องกันและรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เช่น โรคท้องเสีย ต้านการอักเสบช่วยลดอาการอักเสบในระบบทางเดินอาหารและระบบหายใจ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันช่วยให้ไก่แข็งแรงและต้า
“ถั่วแระญี่ปุ่น” คือถั่วเหลืองฝักสด เป็นพืชล้มลุก มีทรงพุ่ม ผลเป็นฝัก มีลักษณะทรงแบน ยาวรี โค้งงอเล็กน้อย มีขนอ่อนๆ ฝักมีสีเขียว ฝักจะนูนขึ้น มีเมล็ดโตเรียงกันอยู่ข้างใน เมล็ดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เมล็ดสีเขียว มีรสชาติหวานมันกว่าเมล็ดใหญ่กว่า นุ่มกว่า มีถิ่นกำเนิดในประเทศญี่ปุ่น ต่อมาได้มีปลูกกันมากในหลายประเทศทั่วโลก ญี่ปุ่น จีน และเกาหลี มีประวัติการบริโภคถั่วเหลืองในระยะฝักไม่อ่อนและไม่แก่เกินไป ชาวญี่ปุ่นนิยมรับประทานถั่วแระเป็นกับแกล้มเบียร์ หรืออาหารว่างเกือบทุกครัวเรือน จึงมีการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองให้มีฝักและเมล็ดใหญ่กว่าถั่วเหลืองธรรมดา 2 เท่า เมล็ดนุ่ม รสชาติหวานมัน ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์สำหรับบริโภคฝักสดเพียงอย่างเดียว และมีความพยายามปลูกถั่วแระส่งตลาดตลอดทั้งปี ซึ่งความต้องการบริโภคถั่วแระญี่ปุ่น หรือถั่วเหลืองฝักสด (Vegetable Soybean) ของชาวญี่ปุ่น ประมาณปีละ 150,000 ตัน แต่สามารถผลิตภายในประเทศได้เพียง 100,000-110,000 ตัน จึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ถั่วแระญี่ปุ่นเป็นพืชโปรตีนสูง (ถั่วแระญี่ปุ่น มีโปรตีน 12.7% ถั่วฝักยาว มีโปรตีน 2.4%) รสชาติอร่อย สามารถนำไปประกอบอาหา
หลายคนมีความฝันอยากเป็นนายตัวเอง ที่ไม่ต้องทำงานประจำไปจนถึงวัยเกษียณ ไม่ต้องเป็นลูกจ้างใคร มีเวลาอิสระ หนึ่งในนั้นเขาประสบความสำเร็จจาก ‘ธุรกิจการเกษตร’ ที่ เริ่มต้นจากศูนย์ โดยอดีตเขาเป็นหนุ่มวิศวะที่กลับมาพลิกโฉมพื้นที่ 2 ไร่ของตัวเอง ด้วยแนวคิด ‘ผู้ประกอบการในการทำเกษตร’ ที่จะสร้างรายได้จากพื้นที่ตรงนี้ยังไงให้คุ้มค่าที่สุด คุณพันธ์-คำพันธ์ แก้วมา เจ้าของ สองไร่ สโลว์ไลฟ์ ฟาร์ม จุดเริ่มต้นมาจากอยากมีธุรกิจที่เป็นของตัวเอง คุณพันธ์มีความคิดแรกเริ่มว่า ตนเองมีที่ดินแต่เป็นต้นทุนพื้นฐาน แต่จะทำอย่างไงให้ก่อเกิดรายได้ จึงกลายเป็นจุดเริ่มต้นที่กลับไปพัฒนาที่ดินและผันตัวทำเกษตรตามแนวคิดเกษตรทฤษฎีใหม่ ที่มีการจัดสรรพื้นที่แบ่งเป็น 4 ส่วน โดยส่วนที่หนึ่งเป็นบ่อกักเก็บน้ำ 30 เปอร์เซ็นต์ ปลูกข้าว 30 เปอร์เซ็นต์ ปลูกพืชเลี้ยงสัตว์ 30 เปอร์เซ็นต์ และที่อยู่อาศัย 10 เปอร์เซ็นต์ ใน 1 พื้นที่ จุดเริ่มต้นของ “สองไร่ สโลว์ไลฟ์ ฟาร์ม” คุณพันธ์ เล่าว่า “ผมมองตัวผมเป็นผู้ประกอบการ โดยเอาแนวคิดของผู้ประกอบการมาใช้ ผมไม่ได้เป็นเกษตรกรแต่อาชีพที่ทำอิงมาจากเกษตรกร โดยผมคิดเหมือนคนญี่ปุ่นเวลาที่ทำเกษตร ป
