วันที่ 26 มิถุนายน 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดพิธีมอบรางวัล Thailand Research Expo 2026 Award ภายในงาน “มหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2569 (Thailand Research Expo 2026)” ซึ่งผลงานที่ได้รับรางวัล Platinum Award จะได้รับถ้วยรางวัลพระราชทานจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พร้อมเงินรางวัลและเกียรติบัตร โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วยคณะผู้บริหาร ผู้ทรงคุณวุฒิ วช. ผู้บริหารหน่วยงาน และผู้ได้รับรางวัลเข้าร่วม ณ เวที Highlight Stage ห้องบางกอกคอนเวนชันเซ็นเตอร์ ชั้น 22 โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ และบางกอกคอนเวนชันเซ็นเตอร์ เซ็นทรัลเวิลด์ กรุงเทพฯ
ดร.วิภารัตน์ กล่าวว่า การจัดงานมหกรรมงานวิจัยแห่งชาติครั้งนี้ สะท้อนผลสัมฤทธิ์ของการขับเคลื่อนระบบวิจัยและนวัตกรรมของประเทศ โดยมีการมอบรางวัล Thailand Research Expo 2026 Award เพื่อเชิดชูหน่วยงานที่มีความโดดเด่นด้านการจัดแสดงและนำเสนอผลงานวิจัยและนวัตกรรม อันเป็นการสร้างขวัญกำลังใจและส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพการเผยแพร่องค์ความรู้ พร้อมยกระดับมาตรฐานการสื่อสารผลงานวิจัยสู่สาธารณชนและการนำไปใช้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม
รางวัล Thailand Research Expo 2025 Award
ในงานมหกรรมวิจัยแห่งชาติ ประจำปี 2569 มีการมอบรางวัลให้กับผลงานวิจัยและนวัตกรรมที่โดดเด่น ดังนี้
รางวัล Platinum Award จำนวน 2 รางวัล ได้รับถ้วยรางวัลพระราชทานจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้แก่
– ผลงาน “การยกระดับห่วงโซ่คุณค่ากระท่อมไทยตามมาตรฐาน Thailand Kratom GACP เพื่อรองรับระบบบริการบำบัดยาเสพติดอย่างครบวงจร” และ “นวัตกรรมตำรับยาจากกระท่อมสมุนไพรเศรษฐกิจทางการแพทย์แผนไทยเพื่อบำบัดผู้มีปัญหาจากการดื่มสุราในระบบบริการสาธารณสุข” จาก กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
– ผลงาน “นวัตกรรมการสังเคราะห์เส้นใยเมลานินชีวภาพจากดินเปรี้ยวอันเนื่องมาจากพระราชดำริในที่ดินมูลนิธิชัยพัฒนาเพื่อสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์แฟชั่นส่งเสริมผู้ประกอบการเศรษฐกิจฐานราก” จาก มหาวิทยาลัยศิลปากร
รางวัล Gold Award จำนวน 4 รางวัล ได้รับถ้วยรางวัลจากนายกรัฐมนตรี ได้แก่
– ผลงาน “การยกระดับห่วงโซ่คุณค่าอุตสาหกรรมยางพาราไทยด้วยโมเดล BCG: นวัตกรรมสารจุ่มเต้านมโคฐานชีวภาพและการจัดการของเสียจากอุตสาหกรรมการผลิต ผลิตภัณฑ์จากน้ำยางพารา” จาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์
– ผลงาน “การจัดการพื้นที่วัฒนธรรมเพื่อยกระดับตลาดวัฒนธรรมชุมชน บ้านไม้ริมคลองเจดีย์บูชา (หน้าวัดพระงาม) จังหวัดนครปฐม” จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
– ผลงาน “การยกระดับและขยายผลเทคโนโลยีการแปรรูปผลิตภัณฑ์ที่ได้จากเมล็ดโกโก้ให้มีคุณภาพตามมาตรฐานและเพิ่มรายได้แก่เกษตรกรในพื้นที่ภาคใต้” จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช
– ผลงาน “ดาวเทียมคิวบ์แซท (KNACKSAT)” จาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
Silver Award จำนวน 6 รางวัล ได้รับถ้วยรางวัลจากรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ได้แก่
– ผลงาน “ย่านยาวโมเดล: นวัตกรรมสังคมยกระดับขมิ้นชันภาคใต้สร้างมูลค่าเพิ่มสู่เศรษฐกิจฐานราก BCG” จาก มหาวิทยาลัยทักษิณ
– ผลงาน “ไหมมัดหมี่ : ศาสตร์แห่งศิลป์” จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์
– ผลงาน “การเพิ่มประสิทธิภาพอิฐมอญด้วยสารเติมแต่งแบเรียมซัลเฟตและไทเทเนียมไดออกไซต์สำหรับกำแพงป้องกันรังสีงสีเอกซ์” จาก สถาบันพระบรมราชชนก
– ผลงาน “วังส้มซ่าโมเดล: การเปลี่ยนผ่านวิสาหกิจชุมชนด้วยนวัตกรรมฐานชีวภาพระดับสูง ที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ และสร้างภูมิคุ้มกันที่ยั่งยืนต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม” จาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี
– ผลงาน “ลูมอส: ชุดตรวจวัดสารกำจัดศัตรูพืชปนเปื้อนแบบพกพาเพื่ออาหารปลอดภัย” จาก สถาบันวิทยสิริเมธี
– ผลงาน “ระบบความเค็มอัจฉริยะทะเลสาบสงขลา” จาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย
Bronze Award จำนวน 8 รางวัล ได้รับถ้วยรางวัลจากปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (4 รางวัล) ได้แก่
– ผลงาน “นิเวศปัญญาชุมชนชาติพันธุ์เพื่อสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน” จาก มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
– ผลงาน “”นวัตกรรมสีเขียวสู่การผลิตข้าวคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน” ชีววิธีจัดการศัตรูข้าว ลดการเผาฟางด้วยจุลินทรีย์ และเพิ่มมูลค่าฟางสู่ผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” จาก กรมการข้าว
– ผลงาน “RakYim รักยิ้ม แพลตฟอร์มสุขภาพช่องปากดิจิทัลขับเคลื่อนด้วย AI เพื่อขยายการเข้าถึงบริการทันตกรรมในประเทศไทย” จาก กรมอนามัย
– ผลงาน “การพัฒนาและศึกษาประสิทธิผลของนวัตกรรมสื่อการเรียนรู้เรื่องการหดรัดตัวของมดลูก: การศึกษาวิจัยแบบสองระยะ” จาก สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย
ถ้วยรางวัลจากผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (4 รางวัล) ได้แก่
– ผลงาน “การปรับปรุงสมบัติทางกายภาพทองคำ 96.5% เพื่อผู้ประกอบการไทย ด้วยกระบวนการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” จาก สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
– ผลงาน “ถอดรหัสการเสื่อมสภาพจิตรกรรมฝาผนังเพื่อการอนุรักษ์มรดกโลก” จาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ
– ผลงาน “นวัตกรรมการบริหารจัดการน้ำนมโคดิบคุณภาพสูงจากฟาร์มสู่ผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่มเพื่อเศรษฐกิจยั่งยืน” จาก มหาวิทยาลัยสวนดุสิต
– ผลงาน “นวัตกรรมเครื่องต้นแบบการเคลือบฟิล์มคาร์บอนเสมือนเพชรภายในท่อเหล็กกล้าคาร์บอน สำหรับอุตสาหกรรมปิโตรเลียม” จาก สถาบันวิจัยแสงชินโครตรอน (องค์การมหาชน)
รางวัลชมเชย จำนวน 18 รางวัล ได้แก่
– ผลงาน “Bio-EggCite Process : กระบวนการผลิตไบโอแคลเซียมจากเปลือกไข่แบบต่อเนื่องที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม” และ “Smart GeoAl-Agro Intelligence Platform เพื่อการติดตามและบริหารจัดการเกษตรอย่างยั่งยืน” จาก มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
– ผลงาน “การเพิ่มศักยภาพการผลิตผ้าทอมือด้วยนวัตกรรมเครื่องผลิตเส้นด้ายแบบไฟฟ้าของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้สูงวัยในจังหวัดภาคเหนือ” จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
– ผลงาน “นวัตกรรมเกษตรยั่งยืน: จากทรัพยากรเกษตรสู่วัสดุมูลค่าสูงและการใช้งานจริง” จาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
– ผลงาน “Storypreneur: นวัตกรรมกระบวนความคิดเพื่อยกระดับ Soft Power ไทยผ่านดิจิทัลคอนเทนต์และ Social Living Lab” จาก มหาวิทยาลัยแม่โจ้
– ผลงาน “การพัฒนาแอปพลิเคชันนิทานความเป็นจริงเสริมชุดมรดกภูมิปัญญา “โขนกรุงศรี” บนทุนทางวัฒนธรรมและสังคมของชุมชน สำหรับโรงเรียนประถมศึกษา” จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา
– ผลงาน “เรือนหมอพร: สืบสานพระราชปณิธาน สู่นวัตกรรมสุขภาวะจากสมุนไพรด้วย AI” จาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
– ผลงาน “นวัตกรรมฟื้นฟูแผลเรื้อรังในแมว: การใช้เซลล์ต้นกำเนิดร่วมกับเกล็ดเลือดเข้มข้น ในเคสที่รักษายากและดื้อยา” จาก มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
– ผลงาน “ไปต้า…หาหมอ รถรับส่งผู้ป่วย ลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ” จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
– ผลงาน “”อาชีวะ What The Health!” (ใครไม่แคร์ เฮลท์แคร์)” จาก สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
– ผลงาน “พลังเคย: อาหารพื้นถิ่น สู่การสร้างสรรค์ นวัตกรรมอาหารโลก” จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี
– ผลงาน “การยกระดับมะปี๊ดสู่เศรษฐกิจสร้างสรรค์” จาก สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์
– ผลงาน “การพัฒนาระบบบริหารจัดการฐานข้อมูลและระบบการวิเคราะห์ข้อมูล ศูนย์ปฏิบัติการฐานข้อมูลการบริหารงานยุติธรรมแห่งชาติ” จาก สำนักงานกิจการยุติธรรม
– ผลงาน “นวัตกรรมต้นแบบการเพาะเลี้ยงปลาแขยงกง (Mystus gulic) เพื่อยกระดับสู่การเลี้ยงเชิงพาณิชย์” จาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก
– ผลงาน “การจัดการทรัพยากรเพื่อยกระดับเกษตรฐานรากบางกะเจ้าด้วยเทคโนโลยีพร้อมใช้” จาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ
– ผลงาน “สมรรถภาพการให้ไข่และการสืบพันธุ์ของไก่ประดู่หางดำเชียงใหม่สายพันธุ์ใช่ดกในฟาร์มเครือข่ายปรับปรุงพันธุ์และขยายพันธุ์สัตว์” จาก กรมปศุสัตว์
– ผลงาน “เครื่องผลิตกราฟีนควอนตัมดอทระดับต้นแบบโรงงานอุตสาหกรรม และการประยุกต์แบตเตอรี่โซลิดสเตสกราฟีนควอนตัมดอท“ จาก สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
– ผลงาน “พลังคลื่นจิ๋ว Microwave: Power of Life Zone” จาก มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
– ผลงาน “จากเศษวัสดุสู่พลังงานชุมชนนวัตกรรมเตาเผาซุปเปอร์ ดร.บอลล์ ยกระดับเศรษฐกิจฐานรากและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน” จาก มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
ทั้งนี้ วช. ขอแสดงความยินดีกับทุกหน่วยงานและนักวิจัยที่ได้รับรางวัล Thailand Research Expo 2026 Award โดยเชื่อมั่นว่ารางวัลดังกล่าวจะเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดการสร้างสรรค์ผลงานวิจัยและนวัตกรรมที่มีคุณภาพ พร้อมต่อยอดการใช้ประโยชน์องค์ความรู้สู่การพัฒนาประเทศ เสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน
ปัญหาหมอกควันและฝุ่น PM2.5 จากการเผาเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรในภาคเหนือ กำลังถูกยกระดับจากมาตรการรณรงค์ “งดเผา” ไปสู่โมเดลเศรษฐกิจใหม่ที่ทำให้เกษตรกรเห็นผลตอบแทนเป็นรูปธรรม ผ่านการเปลี่ยนฟางข้าว ตอซัง และเศษวัสดุเหลือทิ้งให้กลายเป็นสินค้า พลังงานทดแทน และรายได้ใหม่ของชุมชน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จับมือกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม หรือ อว. เดินหน้าโครงการ “เหนือสานสร้าง เลิกเผา เป๋าตุง” ปักหมุดจังหวัดเชียงรายเป็นพื้นที่ขยายผล พร้อมทำข้อตกลงรับซื้อเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรจากภาคเอกชนแล้วกว่า 20 ล้านบาท ตั้งเป้าสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจรวมกว่า 3,000 ล้านบาทภายใน 5 ปี ขณะที่ ARDA ใช้งานวิจัยเปลี่ยนฟางข้าวเป็นชีวมวลอัดเม็ด ลดพื้นที่เผากว่า 2,000 ไร่ เพิ่มรายได้สุทธิเกษตรกรสูงสุด 49% และเชื่อมต่อสู่ตลาดอุตสาหกรรมพลังงานสะอาด “ปิยะรัฐชย์” เปิดโครงการเชียงราย เปลี่ยนเศษวัสดุเกษตรเป็นรายได้ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ลงพื้นที่ ณ โรงเรียนภาษาจีนเล่าฟู่ ตำบลป่าตึง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวั
หลายคนอาจคิดว่า การเริ่มต้นธุรกิจสักแห่งต้องอาศัยแผนงานที่รัดกุม เงินทุนจำนวนมาก หรือการมองเห็นโอกาสทางการตลาดที่แตกต่างจากคนอื่น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ธุรกิจที่เติบโตอย่างงดงามหลายแห่ง กลับมีจุดเริ่มต้นที่เรียบง่ายกว่านั้นมากเพราะบางครั้ง เมล็ดพันธุ์แห่งความสำเร็จอาจงอกงามขึ้นจาก “ความสุขเล็กๆ” ที่เกิดจากการได้ทำในสิ่งที่รัก และค่อยๆ เติบโตตามกาลเวลา วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน จะมาแชร์เรื่องราวของ “ทำสวนกับมาดาม” ที่เป็นทั้งสวนผัก คาเฟ่ และพื้นที่สีเขียวกลางย่านพระราม 2 ที่ถือกำเนิดขึ้นจากความหลงใหลในต้นไม้ของเพื่อนสนิทสองคน คุณยุ้ย อภิรดี นกสุวรรณ และ คุณแหม่ม พัฐพศิญา ทิพย์สุมณฑา จากความชอบปลูกต้นไม้ในวันว่าง สู่การสร้างพื้นที่แห่งความสุขที่เปิดโอกาสให้ผู้คนได้สัมผัสธรรมชาติ เรียนรู้เรื่องการปลูกผัก และค้นพบคุณค่าของวิถีชีวิตที่เรียบง่ายท่ามกลางเมืองใหญ่ เมื่อความคลั่งไคล้ต้นไม้ เจอกับเพื่อนที่เข้าใจ จุดเริ่มต้นของ “ทำสวนกับมาดาม” เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตโควิด-19 ช่วงเวลาที่หลายคนต้องใช้ชีวิตอยู่ภายในบ้าน และเริ่มหันกลับมาให้ความสำคัญกับสุขภาพและคุณภาพอาหารที่รับประทาน
ชันโรงตัวเล็กๆ อาจดูเป็นเพียงแมลงที่บินวนอยู่ตามสวน แต่สำหรับคนที่คลุกคลีกับมันมานาน ชันโรงกลับมีรายละเอียดมากกว่าที่คิด ตั้งแต่การเลี้ยง การขยายรัง การเก็บน้ำผึ้ง ไปจนถึงบทบาทสำคัญในการช่วยผสมเกสรให้พืชในสวน และเมื่อปัญหาเล็กๆ อย่าง “เก็บน้ำผึ้งอย่างไรไม่ให้รังเสียหาย” กลายเป็นโจทย์ที่เกิดขึ้นซ้ำๆ การทดลองจึงเริ่มต้นขึ้น ก่อนจะค่อยๆ พัฒนาไปสู่ “รังชันโรงแบบแบ่งห้อง” ที่ช่วยให้การจัดการง่ายขึ้น และลดการรบกวนชันโรงภายในรัง เบื้องหลังการพัฒนานี้มาจาก อาจารย์มีน – ผศ.ดร.นุกูล ชิ้นฟัก คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ ผู้ทำงานส่งเสริมและพัฒนาการเลี้ยงชันโรงร่วมกับชุมชนและเกษตรกรมานานกว่า 10 ปี จากการเห็นปัญหาจากการเลี้ยงจริง จึงค่อยๆ ทดลอง ปรับรูปแบบ และเรียนรู้จากการใช้งานจริง จนเกิดแนวคิด “รังชันโรงแบบแบ่งห้อง” ที่ต้องการแก้ปัญหาตั้งแต่ต้นทาง จากรังแบบเดิม สู่ “รังแบ่งห้อง” ลดปัญหาเก็บน้ำผึ้ง อาจารย์มีน เล่าให้ฟังว่า ย้อนกลับไปกว่า 10 ปี รังชันโรงที่เกษตรกรนิยมใช้ยังเป็นกล่องที่มีลักษณะยาวและสูง เมื่อถึงเวลาเก็บน้ำผึ้ง คนเลี้ยงต้องเปิดรังและใช้มือตัดหรือแยกส่วนที่เป็นน้ำผึ้งออกมา วิธีการนี
สืบเนื่องจากมีการเผยแพร่ภาพและคลิปวิดีโอผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 กรณีชาวประมงสามารถจับปลาที่ระบุว่าเป็นปลาหมอคางดำได้ จำนวน 1 ตัว บริเวณบ้านนาอวน ตำบลหนองสรวง อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยปลาดังกล่าวถูกนำไปบริโภคแล้ว เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569 เวลา 09.00 น. นายบุญธง เภาเจริญ ประมงจังหวัดกาฬสินธุ์ มอบหมายให้ นายมลากูล ฉายแสง นักวิชาการประมงชำนาญการ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สำนักงานประมงจังหวัดกาฬสินธุ์ ร่วมกับเจ้าหน้าที่ศูนย์ป้องกันและปราบปรามประมงน้ำจืดกาฬสินธุ์ รวมจำนวน 8 นาย ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงในบริเวณอ่างเก็บน้ำเขื่อนลำปาว จากการลงพื้นที่ เจ้าหน้าที่ได้ตรวจสอบรวม 6 จุด ได้แก่ บ้านดงน้อย ตำบลภูสิงห์ อำเภอสหัสขันธ์, บ้านโนนทัน ตำบลสำราญใต้ อำเภอสามชัย, บริเวณสวนภูมิพันดาว, บ้านท่าเรือภูสิงห์, บ้านหนองสรวง และบริเวณบ้านนาอวน ตำบลหนองสรวง อำเภอหนองกุงศรี โดยได้สอบถามชาวประมง ผู้รับซื้อสัตว์น้ำ รวมทั้งสุ่มใช้เครื่องมือประมง เช่น การทอดแห และตรวจสอบสัตว์น้ำที่จับได้ในพื้นที่ ผลการตรวจสอบเบื้องต้นพบว่า ในจุดสำรวจดังกล่าว ยังไม่พบปลาหมอคางดำ ทั้งจากการสอบถา
