ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) สวทช. ร่วมกับสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสิงห์บุรี และภาคีเครือข่าย จัดงานสัมมนาเชิงปฏิบัติการ “พลิกฟื้นผืนดินสิงห์บุรี จากเศษชีวมวลสู่ทองคำดำแห่งเกษตรกรรมยั่งยืน” ระหว่างวันที่ 3–4 สิงหาคม 2569 เพื่อผลักดันจังหวัดสิงห์บุรีเป็นเมืองนำร่อง Low Carbon (Sing Buri Sandbox) โดยได้รับเกียรติจากนายชีวะภาพ ชีวะธรรม สมาชิกวุฒิสภา และประธานกรรมาธิการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พร้อมด้วยนายวราดิศร อ่อนนุช ผู้ว่าราชการจังหวัดสิงห์บุรี ร่วมเป็นประธานในพิธีเปิด โดยมีผู้สนใจในพื้นที่เข้าร่วมงานกว่า 100 คน
โครงการนี้ดำเนินการโดย ดร.ชัญชณา ธนชยานนท์ ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยด้านสิ่งแวดล้อม และคณะนักวิจัย MTEC ภายใต้โครงการรวบรวมข้อมูลปฐมภูมิการผลิตไบโอชาร์ เพื่อจัดทำมาตรฐานคุณภาพและการกักเก็บคาร์บอนอย่างถาวรในระดับอาเซียน โดยมุ่งแก้ปัญหามลพิษฝุ่นละออง PM 2.5 จากการเผาเศษวัสดุการเกษตร เช่น ฟางข้าว ใบอ้อย และผักตบชวา ควบคู่ไปกับการแก้ไขวิกฤตดินเสื่อมโทรมที่มีอินทรียวัตถุต่ำ ซึ่งเกิดขึ้นในพื้นที่เกษตรไทยกว่า 62%
ภายในงานมีการนำเสนอเทคโนโลยีและกิจกรรมฝึกอบรมหลากหลายรูปแบบ เริ่มจากการผลิตไบโอชาร์ (Biochar) ซึ่งเป็นกระบวนการสกัดคาร์บอนจากชีวมวลผ่านการเผาแบบอับอากาศ ได้ถ่านที่มีรูพรุนมหาศาลอันเป็นที่อยู่ของจุลินทรีย์ ช่วยปรับโครงสร้างดินให้อุ้มน้ำและธาตุอาหารได้อย่างถาวร นอกจากนี้ยังมีการสาธิตนวัตกรรมเตาเผาชีวมวลต้นทุนต่ำสำหรับครัวเรือน อาทิ “เตาคู่แฝด” โดยคุณประสาน สุขสุทธิ์ จากสวนไผ่โป่ยแจ่ม รวมถึงเตาเผาอีก 4 รูปแบบ ได้แก่ Aom’s kiln, TLUD ดั้งเดิม, Kontiki และเตาคอนโด ซึ่งดำเนินการสาธิตโดยคุณขวัญภิรมย์ฑร สุขศรีญ์ จากบริษัท ไบโอชาร์ ไลฟ์ จำกัด ในส่วนของการต่อยอดสูตรปุ๋ยและการลดต้นทุนการผลิต มีการสาธิตการนำไบโอชาร์ไปหมักร่วมกับจุลินทรีย์และผสมกับปุ๋ยอินทรีย์-เคมี เพื่อสร้างคุณสมบัติปุ๋ยละลายช้า โดยคุณนภัสวรรณ สุนทร จากสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย พร้อมทั้งแนะนำการนำน้ำส้มควันไม้มาใช้ไล่แมลงศัตรูพืชอีกด้วย
การจัดงานครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อสร้างเครือข่ายเกษตรกรยุคใหม่ ยกระดับจังหวัดสิงห์บุรีสู่การเป็น Smart & Green City ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และสอดรับกับโมเดลเศรษฐกิจ BCG รวมถึงยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปีอย่างยั่งยืน
คุณนายตื่นสาย มีความพิเศษในเรื่องของดอกที่มีสีสดสวยงาม ยิ่งช่วงที่มีแสงแดดส่องมายามสายจะเห็นสีของดอกที่สดเป็นอย่างมาก ถือเป็นไม้ที่ปลูกและขยายพันธุ์ได้ง่าย เพียงแต่ดินที่ปลูกควรเป็นดินที่ระบายน้ำได้ดี ไม้ไม่เกิดรากเน่าและขยายกิ่งก้านต่อไปได้เรื่อยๆ ซึ่งหลายปีที่ผ่านมา คุณนายตื่นสายได้รับความนิยมจากผู้ที่ชื่นชอบในดอกสีสดไม่น้อย มีการขายจนสามารถสร้างรายได้ดีทีเดียว โดยสายพันธุ์คุณนายตื่นมีตั้งแต่สายพันธุ์ที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ และบางส่วนมีคนไทยที่ชอบและปลูกคุณนายตื่นสายพัฒนาสายพันธุ์ขึ้น โดยมีการแลกเปลี่ยนสายพันธุ์และประสบการณ์ปลูกซึ่งกันและกันอยู่เสมอ จึงทำให้กลุ่มที่ปลูกคุณนายตื่นสายด้วยเกิดรายได้ และทำตลาดการขายได้อย่างกว้างขวางมากขึ้น การใช้ดินเพื่อปลูกคุณนายตื่นสาย ดินที่ดีต้องเป็นดินที่ระบายน้ำได้ดีพอสมควร โดยมีส่วนผสมของดินร่วน แกลบเผา ทรายหยาบ และปุ๋ยคอก ซึ่งการที่วัสดุปลูกมีการระบายน้ำที่ดีนั้นช่วยให้น้ำที่รดลงในแปลงปลูกไม้ไม่แฉะช่วยให้ดินที่ปลูกไม่เปียกชื้นอยู่ตลอดเวลา เพราะหากดินที่ปลูกมีความเปียกแฉะมากเกินไปจะทำให้ระบบรากเสียและต้นเน่าตายได้ในที่สุด การขยายพันธุ์คุณนายตื่นจ
ทุกครั้งที่เกิดวิกฤตในภาคการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ สังคมมักตั้งคำถามว่า “สาเหตุเกิดจากอะไร และใครคือผู้รับผิดชอบ” แต่คำถามที่สำคัญกว่าคือ เรากำลังเตรียมเกษตรกรให้พร้อมรับมือกับระบบการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่เปลี่ยนแปลงไปในโลกยุคใหม่แล้วหรือยัง ความจริงที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือ การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำในศตวรรษที่ 21 ไม่สามารถอาศัยธรรมชาติเพียงอย่างเดียวเหมือนในอดีตได้อีกต่อไป ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นจากโรคระบาด การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ อุณหภูมิน้ำสูงขึ้น คุณภาพน้ำที่เสื่อมโทรม การเคลื่อนย้ายของสิ่งมีชีวิตต่างถิ่น และมาตรฐานความปลอดภัยอาหารที่เข้มงวดขึ้นทั่วโลก ปัจจัยเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นแยกจากกัน แต่กำลังเปลี่ยนโครงสร้างของอุตสาหกรรมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำทั้งระบบ ในหลายประเทศที่เป็นผู้นำด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ความสามารถในการแข่งขันไม่ได้วัดจากต้นทุนการผลิตที่ต่ำที่สุดอีกต่อไป แต่ประเมินจากความสามารถในการควบคุมความเสี่ยง ผลิตอาหารที่ปลอดภัย ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และรักษาสิ่งแวดล้อมควบคู่กันไป สำหรับประเทศไทย ความจริงคือ ฟาร์มจำนวนไม่น้อยที่ใช้น้ำจากคลองหรือแหล่งน้ำธรรมชาติโดยตรง กำลังเปิดรับควา
“ท่ามกลางภาวะต้นทุนปัจจัยการผลิตทางการเกษตรที่ยังคงผันผวน เกษตรกรและผู้เลี้ยงสัตว์ในสหราชอาณาจักรต่างเริ่มมองหาทางรอดใหม่ๆ เพื่อตัดลดภาระค่าใช้จ่ายหลัก แต่เครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดในการลดค่าใช้จ่ายรายเดือนของคุณ อาจไม่ได้อยู่ในแปลงปลูกหรือกองวัตถุดิบอาหารสัตว์…แต่มันกลับเป็นพื้นที่บน ‘หลังคา’ ของคุณเอง เพราะหลังคาอาคารในฟาร์ม โรงเก็บเมล็ดพืช และโรงเรือนห้องเย็น ถือเป็นพื้นที่เชิงยุทธศาสตร์ที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการผลิตพลังงานแสงอาทิตย์ ในขณะที่ธุรกิจเชิงพาณิชย์สมัยใหม่ต้องจ่ายค่าเช่าพื้นที่ในราคาสูงลิบ หรือต้องทุ่มงบเสริมความแข็งแรงให้หลังคาเก่าในเมือง เกษตรกรกลับครอบครองพื้นที่หลังคาขนาดใหญ่ โล่งกว้าง และไร้สิ่งกีดขวาง ซึ่งทำมุมรับพลังงานฟรีจากแสงอาทิตย์ได้อย่างลงตัว การเปลี่ยนพื้นที่หลังคาไร้ประโยชน์ให้กลายเป็น ‘โรงไฟฟ้า’ จึงช่วยให้เกษตรกรในสหราชอาณาจักรสามารถกู้อธิปไตยทางพลังงานกลับมาอยู่ในมือ สร้างเกราะป้องกันธุรกิจจากความผันผวนของราคาไฟฟ้าในระบบ และยังเป็นการสร้างแหล่งรายได้เสริมที่มั่นคงอีกทางหนึ่ง” ทำไมหลังคาฟาร์มถึงตอบโจทย์การทำ “โซลาร์เซลล์” ได้สมบูรณ์แบบที่สุด ต่างจากการติดต
ในวันที่ผู้บริโภคทั่วโลกเริ่มมองหาอาหารที่มีทั้งคุณค่าทางโภชนาการ เรื่องราว และตัวตนของแหล่งผลิต “ข้าวก่ำ” ข้าวเหนียวดำพื้นเมืองของไทย กำลังกลับมามีบทบาทอีกครั้งในฐานะมากกว่าอาหารจานหนึ่ง หากแต่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่บอกเล่าภูมิปัญญาของผู้คนจากรุ่นสู่รุ่น ทุกเมล็ดที่มีสีแดงก่ำหรือม่วงดำซ่อนคุณค่าของสารแอนโทไซยานิน ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระตามธรรมชาติ แต่เหนือกว่าคุณค่าด้านสุขภาพ คือเรื่องราวของผู้คนที่เลือกอนุรักษ์สิ่งซึ่งเกือบเลือนหาย ให้กลับมาเป็นความภาคภูมิใจของบ้านเกิดอีกครั้ง หนึ่งในคนที่ลุกขึ้นมาทำภารกิจนี้ คือ คุณต้วนยี่-ธีระนันท์ ใจคำ ประธานวิสาหกิจชุมชนไบโอแบล็ค จังหวัดพะเยา หลังตัดสินใจกลับบ้านเกิดเพื่อทำอาชีพเกษตร โดยไม่ได้มองหาพืชเศรษฐกิจที่กำลังเป็นกระแส แต่กลับเลือกเดินตามรอยภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้วยความเชื่อว่าพืชพื้นเมืองที่มีอัตลักษณ์ชัดเจน สามารถสร้างทั้งรายได้และความเข้มแข็งให้ชุมชนได้ หากได้รับการพัฒนาอย่างถูกทิศทาง “ข้าวก่ำ” มรดกภูมิปัญญา ที่ไม่ควรเลือนหาย ข้าวเหนียวดำ หรือที่ชาวล้านนาและชาวอีสานเรียกว่า “ข้าวก่ำ” เป็นชื่อที่เรียกตามสีของเมล็ดซึ่งมีลักษณะแดงเข้มหรือ
