อาทิตย์ละต้น : กระแจะ

ทุเรียนป่าละอู เป็นทุเรียนพันธุ์หมอนทองและชะนีที่ปลูกในพื้นที่ป่าละอู ตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554  ซึ่งเป็นเครื่องหมายรับรองว่าพืชนั้นปลูกในพื้นที่เฉพาะ มีดิน น้ำ ภูมิอากาศ และภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ไม่เหมือนที่อื่น เพราะเนื้อทุเรียนมีรสชาติ  มันมากกว่าหวาน เนื้อเนียนละเอียด นุ่มลิ้น และมีกลิ่นไม่รุนแรง  เนื้อหนา แห้ง ไม่แฉะ  น้ำหนักประมาณ 1.5 – 5 กิโลกรัมต่อลูก ทรงผลรี ฐานแหลม หนามคม และร่องพูชัดเจน โดยจะมีผลผลิต ออกสู่ตลาดในช่วงเดือนพฤษภาคม – สิงหาคมของทุกปี   หลังติดทะเบียนสินค้าจีไอ  ทุเรียนป่าละอู กลายเป็นสินค้าขายดีเป็นที่นิยมของผู้บริโภคทั่วประเทศมาอย่างต่อเนื่อง ในเวลาต่อมา  “ทุเรียนพันธุ์ทองบางสะพาน” ของสวนมีตังค์ ในพื้นที่อำเภอบางสะพาน ได้รับการจดทะเบียนรับรองพันธุ์จากกรมวิชาการเกษตร เมื่อเดือนธันวาคม 2561  คุณวันชัย นิลวงศ์ ซึ่งรับตำแหน่งเกษตรจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ในขณะนั้น ได้เชิญชวนสื่อมวลชน เยี่ยมชมสวนมีตังค์ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของทุเรียนทองบางสะพาน ในช่วงเดือนพฤษาคม

คุณเดี่ยว หรือ “ว่าที่ ร.ต. พิทักษ์ พึ่งพเดช” เกษตรกรรุ่นใหม่ไฟแรงที่ประสบความสำเร็จในเส้นทางอาชีพเกษตรกรรม โดยเริ่มต้นจากนำที่ดินมรดกมาปรับปรุงเป็นสวนมะพร้าวอินทรีย์ ปลูกเอง พัฒนาตลาดเอง เน้นความสด “ปอกปุ๊บดื่มปั๊บ” เน้นขายสินค้าผ่านสื่อออนไลน์ ภายใต้แบรนด์ “เดี่ยว บ้านแพ้ว” กลายเป็นที่รู้จักจดจำของลูกค้า สินค้าเด่น คุณภาพดี ขายเป็น ก็เห็นกำไร โดยไม่ต้องพึ่งพาพ่อค้าคนกลางเหมือนในอดีต เวลาที่คุณเดี่ยวนำสินค้าออกขายงานอีเว้นต์ในแต่ละครั้ง ลูกค้าเข้าคิวยาวเหยียด ขายดิบขายดีจนสินค้าขายหมดในระยะเวลาอันรวดเร็ว จนขึ้นชื่อ “เดี่ยว บ้านแพ้ว” มะพร้าวอินทรีย์ของดีเมืองสมุทรสาครไปแล้ว ส่งผลให้ คุณเดี่ยว บ้านแพ้ว กลายเป็นเกษตรกรต้นแบบ ที่สร้างแรงจูงใจให้หนุ่มสาววัยทำงานหลายๆ คน อยากหวนคืนบ้านเกิด เพื่อไปพลิกฟื้นผืนดินให้เป็นแหล่งทำมาหากินเลี้ยงดูครอบครัวเช่นเดียวกับ “เดี่ยว บ้านแพ้ว” เกษตรกรไอดอลคนดัง สานต่ออาชีพเกษตรจากรุ่นสู่รุ่น ปัจจุบัน คุณเดี่ยว หรือ “ว่าที่ ร.ต. พิทักษ์ พึ่งพเดช” อาศัยอยู่บ้านเลขที่ 78/1 หมู่ที่ 6 ซอย 1 ถนนยกกระบัตร-หลักสี่ ตำบลยกกระบัตร อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร คุณเดี

      จุดเริ่มต้นและแรงบันดาลใจ “เจ้เอ๋ – สากล วงศา” ชาวบ้าน ตำบลศรีกะอาง อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก เดิมประกอบอาชีพช่างเย็บผ้า รับผ้ามาจากโรงงาน รายได้เพียงพอเลี้ยงชีพแต่ไม่มั่นคงนัก ในช่วงนั้น อบต. มีโครงการส่งเสริมให้ชาวบ้านทดลองปลูกผักหวานบ้านเพื่อหารายได้เสริม เจ้เอ๋จึงตัดสินใจเข้าร่วม และใช้พื้นที่ 4 ไร่เป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางเกษตรกร เมื่อผักหวานเริ่มให้ผลผลิต ตลาดกลับไม่เพียงพอรองรับ เจ้เอ๋ต้องขับรถออกไปขายเองทุกเช้า ลงทุนวันละประมาณ 1,500 บาท ขายผักจากท้ายรถและหาพ่อค้ารับซื้อเพิ่มเติม ทำให้วันหนึ่งๆ สามารถขายได้หลักร้อยกิโลกรัม ในยุคปี 2537 ที่ผักหวานกิโลละ 50 บาท รายได้เริ่มเปลี่ยนคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น ต่อมาได้ชวนญาติพี่น้องกว่า 10 ครัวเรือนมาปลูกผักร่วมกัน ทดลองผิดถูกจนชำนาญ และเพาะต้นแม่พันธุ์แจกจ่ายในกลุ่ม จุดเปลี่ยนสำคัญคือเมื่อตลาดสี่มุมเมืองปรับปรุงครั้งใหญ่ เจ้เอ๋จึงเปิดแผงค้าถาวรครั้งแรก ด้วยความพร้อมทั้งผลผลิต ฐานลูกค้า และประสบการณ์ที่สั่งสม เครือข่ายเกษตรกรเข้มแข็ง ปลูกครบวงจร มั่นใจขายได้ทุกวัน จากกลุ่มเล็กๆ ที่เริ่มต้นด้วยญาติพี่น้องไม่กี่ครัวเรือน ค่อยๆ ขยายเป็น

ในวันที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตซ้ำซ้อน ทั้งสงครามที่ยืดเยื้อ ภาวะเศรษฐกิจที่เอาแน่เอานอนไม่ได้ ไปจนถึงภัยธรรมชาติจากปรากฏการณ์โลกเดือดที่รุนแรงขึ้นทุกปี หลายคนมักตั้งคำถามว่า “ในเมื่อปากท้องยังลำบาก เราจะปลูกต้นไม้ไปเพื่ออะไร” เรามักถูกสอนให้แยก ‘ปัญหาเศรษฐกิจ’ ออกจาก ‘ปัญหาสิ่งแวดล้อม’ โดยเชื่อว่าต้องเอาชีวิตให้รอดก่อน แล้วค่อยกลับมาดูแลธรรมชาติ แต่นั่นอาจเป็นกับดักทางความคิดที่ทำให้เรามองไม่เห็นทางออกที่แท้จริง เพราะในความเป็นจริงแล้ว ปากท้องกับสิ่งแวดล้อมคือเรื่องเดียวกัน การปลูกป่าในวันนี้จึงไม่ใช่เพียงการทำเพื่อการค้าหรือประโยชน์ส่วนตัว แต่มันคือการสร้างฐานรากให้กับทุกมิติของชีวิต เพราะเมื่อเรามีสิ่งแวดล้อมที่ดี มีต้นไม้ที่ช่วยดูดซับคาร์บอนและคืนสมดุลให้สภาพอากาศ เมื่อนั้นเราจะทำงานได้ดีขึ้น พืชผลทางการเกษตรจะงอกงามขึ้น และบรรยากาศโดยรวมของสังคมไปจนถึงเศรษฐกิจก็จะขยับดีตามไปด้วย คุณขิม-ลีนา นาคะวิโรจน์ จากพนักงานออฟฟิศผู้หลงรักการเดินป่า สู่การเป็นอินฟลูเอนเซอร์เจ้าของช่อง “สาวใต้ปลูกต้นไม้” ที่ตัดสินใจทิ้งงานประจำมาปลูก “ไม้ป่าและไม้เศรษฐกิจ” อย่างเต็มตัว คุณขิมเล่าว่า ก่อนจะก้าวเข

“พริกไทย” เป็นต้นไม้อายุยืน จัดอยู่ในประเภทไม้เลื้อย ลักษณะลำต้นจะเป็นข้อๆ ลักษณะใบจะมีสีเขียวสด มีใบที่ใหญ่คล้ายใบโพ ดอกของพริกไทยจะมีดอกที่เล็ก และออกดอกเป็นช่อตรงข้อของลำต้น มีลักษณะเป็นพวง จะมีเมล็ดกลมๆ ติดกันอยู่เป็นพวง สำหรับบ้านเราพริกไทยถือเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญชนิดหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นการใช้ในการประกอบอาหาร เป็นยารักษาโรค และในปัจจุบัน พริกไทยยังพบมากในส่วนผสมของผลิตภัณฑ์อาหารเสริมเพื่อสุขภาพ หรือแม้กระทั่งผลิตภัณฑ์ความงามบางชนิด หากพูดถึงสรรพคุณทางยาพื้นบ้าน ส่วนมากใช้รักษาและบรรเทาอาการเกี่ยวกับระบบย่อยอาหาร ขับพยาธิ แก้ลมจุกเสียดแน่น ท้องอืดเฟ้อ ขับลม ขับเสมหะ ขับเหงื่อ ขับปัสสาวะ บำรุงธาตุแก้อาการอาหารไม่ย่อย ระงับอาการอาเจียน ผ่อนคลายอาการไม่สบายจากอาหารเป็นพิษ นี่ถือเป็นส่วนหนึ่งของประโยชน์จากพริกไทยเท่านั้น แท้จริงแล้ว พริกไทยเป็นพืชที่สามารถใช้รักษาในโรคต่างๆ ได้ทุกส่วน เช่น ราก ช่วยแก้อาการวิงเวียนศีรษะ, เถาพริกไทย ช่วยรักษาอาการท้องร่วงอย่างรุนแรง, ดอก ช่วยทำให้ระบบการย่อยอาหารทำงานได้ดีขึ้น, เมล็ด ช่วยแก้หวัดและลดไข้, ใบและราก ช่วยแก้อาการปวดมวนท้อง เป็นต้น คุณชัยยศ ว

กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์วิถีพอเพียงตำบลช่องสะแก หมู่ที่ 7 ตำบลช่องสะแก อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี นับเป็นกลุ่มต้นแบบความสำเร็จจากการยกระดับจากฟาร์มเกษตรจำนวน 5 ไร่ เป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรอินทรีย์ สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรในชุมชน สร้างเครือข่ายเกษตรกรรวมถึงสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตรอย่างครบวงจร และพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรได้อย่างยั่งยืน นายสุพจน์ กลิ่นพ่วง ผู้ก่อตั้งและเป็นประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์วิถีพอเพียงตำบลช่องสะแก บอกเล่าว่า กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์วิถีพอเพียงตำบลช่องสะแก มีพื้นที่ดำเนินกิจกรรมทางการเกษตรและปลูกพืชผักอินทรีย์ จำนวน 5 ไร่ เริ่มดำเนินการเมื่อปี 2559 ปัจจุบันมีสมาชิกเกษตรกร 50 ราย สมาชิกส่วนใหญ่ ร้อยละ 92 จะเพาะปลูกข้าวเป็นหลัก และบางส่วนจะปลูกพืชผักอินทรีย์ ซึ่งเกษตรกรจำนวน 4 รายที่ปลูกพืชผักอินทรีย์ได้รับการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม (Participatory Guarantee Systems: PGS) โดยกลุ่มมีเป้าหมายสำคัญคือต้องการผลิตพืชผักอินทรีย์ไว้จำหน่าย และบางส่วนเก็บไว้บริโภคในครัวเรือน กลุ่มจึงมีการส่งเสริมสมาชิ