สวนแสนไชย ลำพูนแนะเทคนิคจัดการน้ำอย่างประหยัดและคุ้มค่า รับมือซูเปอร์เอลนีโญ

ลำไยเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างงานสร้างเงิน สร้างรายได้ให้กับเกษตรเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะพื้นที่ปลูกลำไยในภาคเหนือ ในช่วงปลายเดือนกรกฎาคมนี้เกษตรกรกำลังเก็บเกี่ยวผลผลิตลำไยในฤดูอยู่ เป็นช่วงที่ลำไยติดผลและเจริญเติบโตตามธรรมชาติ ให้ผลผลิตปริมาณมากที่สุดในรอบปี

เปิดตลาดพรีออเดอร์ลำไยลำพูน

จังหวัดลำพูน เป็นแหล่งปลูกลำไยสำคัญของภาคเหนือ ซึ่งปี 2569 มีจำนวนเกษตรกรผู้ปลูกลำไย จำนวน 53,386 ราย ผ่านการรับรองมาตรฐาน GAP 16,110 ราย ด้านพื้นที่ปลูก เนื้อที่ยืนต้น 361,227 ไร่ ให้ผลผลิต 356, 687 ไร่ แบ่งเป็นลำไยในฤดู 258,404 ไร่ และลำไยนอกฤดู 98,283 ไร่ มีการรวมกลุ่มแปลงใหญ่ลำไยจังหวัดลำพูน จำนวน 60 แปลง มีเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ 3,131 ราย พื้นที่ 19,088.75 ไร่

สำนักงานเกษตรจังหวัดลำพูนสำรวจผลผลิตลำไยของจังหวัดลำพูน ในปี 2569 คาดว่ามีปริมาณลำไยทั้งสิ้น 227,871 ตันสด แปรรูปอยู่ที่ 18,019 ตันสด คิดเป็นร้อยละ 79 แยกเป็นน้ำสกัดลำไยเข้มข้น ลำไยกระป๋อง ลำไยคว้านเมล็ด และแปรรูปอบแห้ง ส่วนการบริโภคสดอยู่ที่ 47,852 ตันสด คิดเป็นร้อยละ 21 แยกเป็นตลาดในประเทศปริมาณ ร้อยละ 6 และตลาดส่งออกร้อยละ 15

สำหรับลำไยสด ในปี 2569 สำนักงานเกษตรจังหวัดลำพูนมุ่งทำตลาดล่วงหน้า ( Pre – Order) ผ่านช่องทางแพลตฟอร์ม All Online เปิดรับจองสินค้า รวบรวมออร์เดอร์ แจ้งไปยังวิสาหกิจแปลงใหญ่ลำไยตำบลป่าซาง จังหวัดลำพูน  จัดเตรียมสินค้าและจัดส่งลำไยคุณภาพจากสวนถึงผู้ซื้อโดยตรง

รอบแรกได้ดำเนินการจองสินค้าไปแล้วตั้งแต่วันที่ 24 มิถุนายน – 7 กรกฎาคม 2569 และมีการจัดส่งลำไยไปยังผู้บริโภคแล้วในช่วงระหว่างวันที่ 15 – 20 กรกฎาคม 2569 ที่ผ่านมา สรุปยอดขายลำไยจากจังหวัดลำพูน โดยวิสาหกิจแปลงใหญ่ลำไยตำบลป่าซาง จังหวัดลำพูน ผ่านเปิดพรีออเดอร์จากแพลตฟอร์ม All Online กลุ่มสินค้า ALL Fresh ของบริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) จำนวน 9,500 กิโลกรัม ประกอบด้วย สินค้าแบบตะกร้า 3 กิโลกรัม จำนวน 1,800 ตะกร้า คิดเป็น 5,400 กิโลกรัม สินค้าแบบตะกร้า 5 กิโลกรัม จำนวน 820 ตะกร้า คิดเป็น 4,100 กิโลกรัม

ส่วนการสั่งจองผลผลิตลำไยในรอบที่ 2 จะเปิดจองระหว่างวันที่ 27 กรกฎาคม – 2 สิงหาคม 2569 โดยมีลำไย สายพันธุ์อีดอ บรรจุตะกร้า 3 กิโลกรัม ประมาณ 3,000 ตะกร้า และลำไยสายพันธุ์เบี้ยวเขียว บรรจุตะกร้า 5 กิโลกรัม ประมาณ 400 ตะกร้า ผู้สนใจสามารถอุดหนุนเกษตรกรวิสาหกิจแปลงใหญ่ลำไยตำบลป่าซาง จังหวัดลำพูน ได้ผ่านช่องทางแพลตฟอร์ม All Online ถือเป็นอีกหนึ่งช่องทางตลาดที่เกษตรกรสามารถบริหารจัดการและกระจายผลผลิตของตนเอง ถึงผู้บริโภคโดยตรง

จับกระแสตลาด 

คุณนิโรจน์ แสนไชย  วัย 76 ปี เจ้าของสวนแสนไชย และเป็นประธานศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.)  อำเภอเวียงหนองล่อง จังหวัดลำพูน  กล่าวว่า  วิกฤตลำไยล้นตลาด ราคาตกต่ำ และความต้องการส่งออกที่ชะลอตัวในช่วงที่ผ่านมาทำให้เกษตรกรขาดทุนหนักจนต้องเลิกปลูกและโค่นต้นทิ้ง ทำให้มีผลผลิตเข้าตลาดน้อยลง ส่งผลให้สถานการณ์ราคาลำไยในปีนี้ คาดว่าจะมีแนวโน้มดีขึ้น 

รับมือซูเปอร์เอลนีโญ

คุณนิโรจน์ กล่าวว่า สิ่งที่ตนห่วงใยในปีนี้ คือการเตรียมรับมือ”ซูเปอร์เอลนีโญ” ที่มีแนวโน้มทวีความรุนแรงจากฝนทิ้งช่วง อากาศร้อนจัด รวมทั้งเสี่ยงวิกฤติขาดแคลนน้ำ  กระแสข่าวในต่างประเทศเช่นสหรัฐอเมริกา รวมทั้งฝรั่งเศลต่างเผชิญกับผลกระทบจากซูเปอร์เอลนีโญอย่างรุนแรง  ส่วนประเทศไทยไม่รู้ว่าจะได้ผลกระทบมากน้อยแค่ไหน

อย่างไรก็ตาม วิกฤตโลกรวน ได้ส่งสัญญาณเตือนมาตลอด สังเกตได้จากจังหวัดลำพูนเองเผชิญปัญหาฝนทิ้งช่วง อากาศร้อนมากขึ้นทุกปี เดิมทางสวน จะมีผลผลิตลำไยเกรด  AA ร้อยละ 80 ทุกวันนี้ได้ลำไยเกรด AA เพียงแค่ ร้อยละ 20 เท่านั้นเพราะฝนตกน้อยลงทุกปี ส่งผลกระทบต่อคุณภาพและปริมาณผลผลิตลำไยโดยตรง

ในปีนี้ หลายฝ่ายเตือนว่า อุณหภูมิความร้อนอาจแตะ  45 องศาเซลเซียส ในภาวะดังกล่าวคนยังทนแทบไม่ได้  ผมก็ห่วงว่า ต้นลำไยจะรับมือกับอุณหภูมิความร้อนสูงได้มากน้อยแค่ไหน  โชคดีที่สวนแสนไชยได้เปรียบในเรื่องทำเลที่ตั้ง  เป็นที่ราบลุ่มริมน้ำปิง  ได้น้ำมาจาก 2 ส่วนคือ แม่น้ำปิงมีฝายกั้นน้ำ และบ่อบาดาลน้ำตื้น

อย่างไรก็ตาม ทางสวนได้เตรียมความพร้อมรับมือวิกฤตโลกร้อน โดยลงทุนติดตั้งเครื่องสูบน้ำเพิ่มอีก  2 เครื่อง พร้อมเปลี่ยนหัวสปริงเกอร์ เป็นหัวมินิสปริงเกอร์แบบกระจายน้ำ 360 องศา หรือหัวพ่นหมอก เพื่อให้ละอองน้ำกระจายตัวฝอยละเอียดปกคลุมทั่วทรงพุ่ม

รวมทั้งปักเสามินิสปริงเกอร์ให้สูงกว่ายอดทรงพุ่มไม้ประมาณ 2 เมตร เพื่อให้น้ำตกลงมาคล้ายฝนเทียม เพิ่มความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศ ลดอุณหภูมิความร้อน และป้องกันอาการไหม้แดดของใบและผลไม้ได้ดีขี้น เปิดใช้งานในช่วงเวลาที่อากาศร้อนจัดเพื่อลดอุณหภูมิ อย่างไรก็ตามทางสวนจะปรับแผนการดูแลให้น้ำเป็นระยะ ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในแต่ละวัน

รู้จัก “ สวนแสนไชย ”

คุณนิโรจน์  เริ่มต้นชีวิตเกษตรกรในปี 2525  หลังจากไปศึกษาดูงานที่ประเทศอิสราเอล ในเรื่องการเกษตรและไม้ผล โดยนำความรู้ที่ได้มาปรับใช้กับมะม่วงในสวน ทั้งการตัดแต่งกิ่ง การให้น้ำเพื่อเพิ่มผลผลิตมะม่วง  แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ เนื่องจากในสมัยนั้นเทคโนโลยีเกี่ยวกับมะม่วงยังมีน้อย และตลาดรับซื้อมีจำกัด    คุณนิโรจน์ จึงตัดสินใจโค่นต้นมะม่วงทั้งหมดแล้วปลูกลำไยแทน  บนเนื้อที่ 86 ไร่   โดยเลือกปลูกลำไยพันธุ์อีดอ ซึ่งเป็นลำไยพันธุ์เบา ทนทานต่อโรคและแมลงได้ดี ออกดอกและเก็บเกี่ยวผลได้เร็วกว่าพันธุ์อื่นๆ

คุณนิโรจน์ ได้รับการคัดเลือกให้รับรางวัลเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาอาชีพทำสวน ประจำปี พ.ศ. 2563 เนื่องจากมีผลงานโดดเด่น เปลี่ยนโลกการเกษตรแบบดั้งเดิมสู่เกษตรกรรมสมัยใหม่

1. เป็นคนแรกที่ใช้สารโปรแทสเซียมคลอเรต (KClO3)  มาใช้ปลูกลำไยนอกฤดู ซึ่งสามารถขายได้ราคาดีกว่าในฤดู 

2. คิดค้นนวัตกรรมลำไยต้นเตี้ยระยะชิดขนาด 6 X 6  เมตร เนื่องจากต้นลำไยอายุ 20 ปี ถือว่าแก่และมีขนาดลำต้นใหญ่มาก ยากต่อการเก็บเกี่ยวผลผลิต จำเป็นต้องตัดแต่งกิ่งแบบตัดหนักเพื่อให้ง่ายต่อการบริหารจัดการ วิธีนี้ช่วยลดต้นทุนผลิตแล้ว ยังช่วยให้ได้ผลผลิตคุณภาพเกรด AAมากกว่าร้อยละ 50 ของผลผลิตทั้งสวน    

3.  พัฒนาเครื่องตัดหญ้าข้ออ่อน การตัดแต่งกิ่งของสวนแสนไชย ประยุกต์วิธีตัดแต่งต้นลำไยด้วยเครื่องตัดหญ้าสะพายแบบข้ออ่อนโดยเปลี่ยน จากใบมีดเป็นใบเลื่อยวงเดือน ช่วยให้การตัดแต่งรวดเร็วขึ้น แค่ 5 นาทีต่อต้น ประหยัดต้นทุนและแรงงาน

4.  คิดค้นนวัตกรรมลำไยเสียบยอด หลังไปศึกษาดูงานประเทศออสเตรเลีย ซึ่งสวนผลไม้นิยมใช้การเสียบยอดเป็นหลัก เพื่อให้ได้ผลผลิตที่คุณภาพและต้นตอเป็นรากแก้ว ลดปัญหาการโค่นล้มเมื่อเกิดลมแรง  คุณนิโรจน์นำไอเดียดังกล่าวมาประยุกต์ใช้โดยใช้ต้นตอจากการเพาะเมล็ดลำไยอายุ 1 ปี เสียบด้วยกิ่งพันธุ์ลำไยอีดอ หลังจากเสียบยอดแล้วประมาณ 1 ปีจึงนำมาปลูกลงแปลงและจำหน่ายต้นพันธุ์ให้แก่ผู้สนใจ    

5. เทคโนโลยีการใช้น้ำอย่างรู้คุณค่า  เดิมสวนแสนไชย ให้น้ำโดยการสูบน้ำจากแม่น้ำปิดขึ้นมาแล้วเปิดตามท่อ ซึ่งเปลืองน้ำ ทั้งเสียเวลาและใช้แรงงานมาก   คุณนิโรจน์จึงเปลี่ยนมาใช้วิธีการให้น้ำแบบสปริงเกอร์และมินิสปริงเกอร์ พร้อมติดตั้งเครื่องTimer กำหนดเวลาปิดเปิดน้ำอัตโนมัติ ช่วยประหยัดน้ำมากขึ้น ลดเวลาและการใช้แรงงานได้อย่างดี

  ปลูกทุเรียน เพิ่มรายได้ กระจายความเสี่ยง

 ลำไยมีอายุ20กว่าปี ต้นเริ่มโทรม ตอนแรกคุณนิโรจน์ วางแผนว่าจะล้มแล้วปลูกลำไยเหมือนเดิม แต่พอดีลองเอาทุเรียนมาปลูกแล้วออกดอกติดผล ปี2567 จึงตัดสินใจครั้งสำคัญล้มลำไย 20 ไร่เพื่อปลูกต้นทุเรียน ก้าวสู่ยุคสวนเกษตรผสมผสาน ลำไยก็ยังรัก แต่ทุเรียนคือความหวัง โดยปลูกลำไยเกือบ800ต้น ร่วมกับปลูกทุเรียน พืชเศรษฐกิจตัวใหม่