ปศุสัตว์
นิยม คงเมฆ อยู่บ้านเลขที่ 186 หมู่ 4 ตำบลวังอ่าง อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช โทร. 084-0638634 ครั้งหนึ่งเขาคือ เกษตรกรผู้ยากจน แต่ในวันนี้เขาคือเกษตรกรผู้ประสบความสำเร็จ และยังเป็นประธานศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชนวังอ่าง ซึ่งมีสมาชิกถึง 702 ครัวเรือน ได้ก้าวเดินไปบนอาชีพการเลี้ยงสัตว์และปลูกพืชแบบพอเพียง ในวันนี้ วังอ่างได้กลายเป็นตำบลที่สามารถผลิตสินค้า โดยเฉพาะสินค้าปศุสัตว์ ทั้งเป็ด ไก่ แพะ เป็นต้น ส่งจำหน่ายทั้งในเขตจังหวัดนครศรีธรรมราชและพัทลุง พลิกจากเกษตรกรยากจนมาสู่พอมีพอกิน จากจุดเริ่มต้นของชีวิตที่เป็นเกษตรกรที่มีฐานะยากจน จึงทำให้พี่นิยมเป็นคนหนึ่งที่อยู่ในสภาพล้มลุกคลุกคลานมาอย่างต่อเนื่อง “แต่ก่อนลำบากมากครับ โดยเฉพาะหนี้สินมีมากมายเลยครับ แต่ผมก็ไม่ท้อสู้กับภรรยามาตลอด“ พี่นิยม กล่าว จุดสำคัญที่ทำให้พี่นิยมตัดสินใจปรับเปลี่ยนพลิกชีวิตตัวเองมีสาเหตุมาจากการจำหน่ายผลผลิต ซึ่งถูกพ่อค้าคนกลางที่เข้ามารับซื้อกดราคามาโดยตลอด “ผมเริ่มต้นเลี้ยงเป็ดเลี้ยงไก่ขายในปี 2539 พอในช่วงปี 2540 ที่ประเทศเราประสบกับวิกฤตเศรษฐกิจ เป็นปีที่ผมลำบากมาก เพราะผลิตอะไรออกมาจำหน่ายพ่อ
ไก่พื้นเมืองหรือไก่ชน เป็นอีกหนึ่งสัตว์ปีกที่ในบ้านเราเลี้ยงกันมาอย่างยาวนาน ยิ่งเป็นวิถีชีวิตของคนต่างจังหวัดด้วยแล้ว ค่อนข้างคุ้นเคยกับการเลี้ยงไก่พื้นเมืองเป็นอย่างมาก เพราะไก่พื้นเมืองหากไม่เลี้ยงเพื่อนำมาสร้างเป็นไก่ชน บางบ้านก็นำมาเลี้ยงเพื่อไว้กินเศษอาหารภายในครัวเรือน หลังจากเลี้ยงไปได้สักระยะเมื่อไก่โตเต็มที่ ก็สามารถนำมาบริโภคเป็นอาหารได้อีกด้วย และเมื่อเลี้ยงขยายพันธุ์จนมีจำนวนมากขึ้นทำตลาดจำหน่าย ด้วยการจำหน่ายแบบเป็นไก่พื้นเมืองสวยงาม และสร้างเป็นไก่เนื้อสำหรับเพื่อบริโภคก็เกิดรายได้เช่นกัน คุณสุภกิต พันธะเสน อยู่บ้านเลขที่ 33/10 หมู่ที่ 11 ตำบลหัวรอ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก เป็นเกษตรกรที่ชื่นชอบการเลี้ยงไก่ชนมาตั้งแต่เด็ก โดยเฉพาะไก่ชนพันธุ์เหลืองหางขาว เป็นไก่ที่ขึ้นชื่อและเป็นที่รู้จักของชาวจังหวัดพิษณุโลกเป็นอย่างดี เมื่อเขามีโอกาสได้มาเลี้ยงจึงทำให้ได้มีเวลากับการเลี้ยงอยู่เสมอ ชีวิตประจำวันของเขาในทุกเมื่อเชื่อวันจึงมีแต่ไก่ชนสายพันธุ์นี้ และเมื่อเขาเติบโตขึ้นหลังจากจบการศึกษา จึงได้มาเลี้ยงและพัฒนาสายพันธุ์ไก่ชนเหลืองหางขาวอยู่เรื่อยๆ ทำเป็นอาชีพสร้างรายได้มาจนถึง
คุณอรัญญา อาษาราษฎร์ เจ้าของอรัญญาฟาร์ม ตั้งอยู่ที่บ้านหินลาด ตำบลท่าสองคอน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ได้หันมาเลี้ยงโคอเมริกันบราห์มันเป็นอาชีพเสริม โดยอาชีพหลักที่ทำอยู่นั้นเป็นพยาบาล แต่ด้วยมีใจรักใจชอบที่อยากจะเลี้ยงโค จึงได้ใช้เวลาว่างจากงานประจำมาเลี้ยงโคในแบบที่เธอรักและเรียนรู้ที่จะพัฒนาการเลี้ยงไปเรื่อยๆ เพื่อต่อยอดเป็นธุรกิจในอนาคตของเธอเอง คุณอรัญญา เล่าว่า สมัยก่อนนั้นจะเน้นเก็บเงินแบบนำเงินเข้าฝากธนาคาร แต่เห็นว่าได้ผลตอบแทนน้อยจึงเริ่มซื้อโคเนื้อลูกผสมเข้ามาเลี้ยงก่อน พอเลี้ยงแล้วก็ได้ผลตอบแทนได้ไม่ดีนัก ต่อมาจึงได้มารู้จักกับการเลี้ยงโคเนื้ออเมริกันบราห์มันเลือดร้อย จึงได้เริ่มศึกษาการเลี้ยงอย่างจริงจัง และพอเลี้ยงออกมาผลกำไรถือว่าดีมาก ได้ผลตอบแทนมากกว่าการเลี้ยงโคเนื้อลูกผสม หลังจากนั้นมาเธอก็เลี้ยงโคเนื้ออเมริกันบราห์มันมาโดยตลอด สำหรับพื้นที่เพื่อแบ่งเลี้ยงโคเนื้ออเมริกันบราห์มันนั้น คุณอรัญญา บอกว่า จะแบ่งพื้นที่การเลี้ยงอย่างชัดเจนมีการแบ่งโรงเรือนนอน พร้อมกับแบ่งพื้นที่ปลูกหญ้าอาหารสัตว์ที่ชัดเจน ทำให้เธอสบายมากขึ้นในการจัดการ การเลี้ยงโคอเมริกันบราห์มันจึงทำเป็น
“ถ้าให้เลือกระหว่างเลี้ยงกระบือกับการทำไร่ทำนา แบบไหนดีกว่ากันในปัจจุบันนี้ สำหรับผมเลือกเลี้ยงกระบือ เพราะการเลี้ยงกระบือไม่ได้ขายตัวละ 7,000-8,000 บาทเหมือนสมัยก่อน ซึ่งต่อตัวถ้าเลี้ยงเป็นเนื้อ ก็สามารถขายได้เป็นหลักหมื่นบาท เพียงแต่เราต้องมีวิธีการที่ต้องศึกษาให้ถูกต้อง เพื่อให้การเลี้ยงประสบผลสำเร็จ ซึ่งเดี๋ยวนี้วิทยาการต่างๆ สามารถหาข้อมูลศึกษาได้ เมื่อถึงเวลาขายคนเลี้ยงเองสามารถกำหนดเรื่องราคาได้อีกด้วย” คุณพรทรัพย์ กล่าว คุณพรทรัพย์ พาภักดี อยู่บ้านเลขที่ 494 หมู่ที่ 1 ตำบลหนองนาคำ อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี เป็นเกษตรกรผู้เลี้ยงกระบือจนประสบผลสำเร็จ โดยเน้นผลิตลูกพันธุ์ขายให้กับผู้ที่สนใจนำลูกไปเป็นพ่อแม่พันธุ์ จนทำให้เวลานี้เขาได้จัดตั้งกลุ่มขึ้นเพื่อให้สมาชิกได้เรียนรู้และมีแนวทางการแก้ปัญหาไปด้วยกัน โดยลดที่ทำนาบางส่วนมาทำแปลงปลูกหญ้าให้กระบือกิน เพื่อเป็นการลดต้นทุนเรื่องอาหาร จึงทำให้ทุกคนในกลุ่มเกิดรายได้ มีเงินใช้จ่ายในครัวเรือนได้เป็นอย่างดี ใช้เวลาว่าง เลี้ยงกระบือ คุณพรทรัพย์ ชายผู้มากด้วยรอยยิ้มเล่าให้ฟังว่า ชุมชนในย่านนี้ส่วนใหญ่มีอาชีพทำเกษตรกรรม คือทำนา ต่อมาได้มีแ
สวัสดีครับ ใครๆ เขาก็บอกตรงกันว่า เคล็ดลับในการทำธุรกิจคือ “มีความรักในธุรกิจของตัวเอง การทำงานควรจะทำด้วยความสนุก ความรักในงานจะทำให้ผ่านจุดที่ยากลำบากไปได้อย่างง่ายดาย” ไม่รู้สิครับว่าที่ใครๆ เขาพูดมามันจะจริงมากน้อยแค่ไหน แต่ฉบับนี้ คอลัมน์ “คิดใหญ่แบบรายย่อย” กับผม ธนากร เที่ยงน้อย เต็มใจพาท่านไปพบกับชายหนุ่มที่มีความสุขจากงานที่ทำจนมันกลายเป็นสิ่งที่มากกว่าธุรกิจที่นำพาเขาไปพบกับความสุขจากหลายๆ สิ่งที่เข้ามา ตามผมไปดูกันครับ คอกม้า Tall Mountain เลี้ยงม้ามากว่า 30 ปี พาท่านมาพบกับ คุณทนงศักดิ์ วิชัยชน หรือ คุณโจ๊ก ที่บ้านเลขที่ 1 หมู่ที่ 1 ตำบลเขาสามสิบหาบ อำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี เพื่อมาเยี่ยมเยียนคอกม้า Tall Mountain ของคุณโจ๊ก คุณโจ๊ก บอกว่า “ครอบครัวของผมเลี้ยงม้ามานานกว่า 30 ปี ตั้งแต่รุ่นคุณปู่ สมัยก่อนเลี้ยงทั้งม้า วัว แกะ เป็ด จนเปลี่ยนมาเน้นการเลี้ยงวัวขุนแต่ก็มีปัญหาเยอะจนต้องเลิกไปแล้วหันมาจับธุรกิจเลี้ยงม้าพ่อพันธุ์เพื่อเอาไว้รับผสมพันธุ์ ในสมัยก่อนเรามีพ่อพันธุ์ม้าที่ดังมากๆ อย่างเจ้าวันเฉลิมที่คนเลี้ยงม้าในพื้นที่ใกล้เคียงรู้จักกันดี สมัยก่อนมีแม่ม้ามาต่อคิวรอผส
ไก่ชนหรือไก่พื้นเมือง เป็นอีกหนึ่งสัตว์เลี้ยงที่ได้รับความสนใจของคนไทย เพราะจะเห็นได้จากทุกภูมิภาคมีการเลี้ยงกันอย่างกว้าง ซึ่งผู้ที่สนใจในการเลี้ยงไก่ชนบางรายเลี้ยงเพื่อเป็นรายได้เสริม แต่เมื่อเลี้ยงไปเรื่อยๆ และได้ทำในสิ่งที่รัก ทำให้สามารถขยับขยายการเลี้ยงจนทำเป็นอาชีพหลักเกิดรายได้อย่างดี พร้อมทั้งมอบความจริงใจให้กับลูกค้าที่ชื่นชอบการเลี้ยงไก่ชนเหมือนกับตนเองอีกด้วย คุณเทิดศักดิ์ ชาญเฉลิมนาวี อยู่บ้านเลขที่ 98/4 หมู่ที่ 4 ตำบลไผ่ขอดอน อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก เริ่มเลี้ยงไก่ชนเพราะชื่นชอบมาตั้งแต่เขายังเป็นเด็ก เมื่อมีโอกาสจึงได้มาเริ่มเลี้ยงเป็นอาชีพเสริมที่ทำไปพร้อมกับงานประจำ สร้างความสุขหลังจากเลิกทำงานประจำในทุกๆ วัน ไก่ชน สัตว์เลี้ยง เป็นสัตว์เลี้ยงที่สนใจ คุณเทิดศักดิ์ เล่าให้ฟังว่า สมัยที่ยังเป็นเด็กและว่างจากวันหยุดเรียนในช่วงเสาร์อาทิตย์ จะใช้เวลาในช่วงวันหยุดเหล่านั้นมาเลี้ยงไก่ชน และเมื่อฝึกไก่ชนที่เลี้ยงจนเก่งก็จะนำไปชนร่วมกับเพื่อนๆ หลังจากเติบโตขึ้นเรื่อยๆ ได้ย้ายไปเรียนยังพื้นที่อื่นที่ไกลจากบ้านเกิดออกไป จึงทำให้ต้องหยุดเลี้ยงไก่ชนที่ชอบไปด้วย และเมื่อสำเร็จการศึ
ความฝันเป็นสิ่งที่หลายๆ คน มีด้วยกันทุกคน อาจจะเป็นความฝันในวัยเด็ก และเมื่อโตขึ้นจึงได้เลือกเรียนและประกอบอาชีพได้ดังใจตนเอง หรือเรียกได้ว่าการทำชีวิตจริงให้เป็นไปตามความฝันนั้นเอง ทำให้อาชีพที่ดำเนินอยู่เป็นสิ่งที่ทำด้วยใจรัก จึงส่งผลทำให้ผลงานออกมาประสบผลสำเร็จ คุณสนธยา ทรัพย์ประเสริฐ อยู่บ้านเลขที่ 216 หมู่ที่ 5 ตำบลหนองบัว อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่ได้ประกอบอาชีพทางด้านปศุสัตว์ตามความฝันของเขา ถึงขนาดที่ว่าเมื่อเรียนจบการศึกษาแล้ว ไม่ได้มุ่งสู่เมืองใหญ่เพื่อทดลองสายงานทางด้านอื่น แต่กลับมาสร้างฟาร์มเลี้ยงแพะอย่างตั้งใจมุ่งมั่น จนเกิดเป็นอาชีพสร้างรายได้ให้กับเขาได้เป็นอย่างดี รักอาชีพทางด้านปศุสัตว์ คุณสนธยา เล่าให้ฟังว่า เมื่อสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ได้มาทำฟาร์มเลี้ยงแพะอย่างเต็มตัว ซึ่งในช่วงที่เขาเรียนอยู่นั้นก็ได้เลี้ยงอยู่ก่อนแล้ว แต่มีจำนวนที่ไม่มากเพราะยังไม่มีเวลาดูแล หลังจบการศึกษาจึงได้ลงมือทำอย่างจริงจัง และที่สำคัญการเลี้ยงแพะเป็นอาชีพตามความฝันที่เขาอยากทำมาตั้งแต่เด็ก ทำให้เรียนรู้และหาประสบการณ์เลี้ยงด้วยตนเอง ลองผิดลองถูกจนประสบผลสำเร็จ
สวัสดีครับ เจอกันกับผม ธนากร เที่ยงน้อย เป็นครั้งแรกในคอลัมน์ “คิดใหญ่แบบรายย่อย The challenge of smallscale farmers” ที่ผมอาสามาเขียนประจำ คอลัมน์นี้ผมตั้งใจที่จะนำเสนอเรื่องราวของเกษตรกรรายย่อยที่มีแนวคิดก้าวหน้า มีวิธีการปฏิบัติที่น่าสนใจ เหมาะควรที่จะเสนอเป็นตัวอย่างให้แก่พี่น้องเกษตรกรท่านอื่นๆ พบกันครั้งแรกผมขออนุญาตเล่าที่มาที่ไป ว่าทำไมผมต้องเจาะจงนำเสนอเรื่องราวของเกษตรกรรายย่อย? คำตอบก็เนื่องมาจากข้อมูลมากมายทั้งของภาครัฐและเอกชน ชี้ตรงกันว่าเกษตรกรรายย่อยคือคนสำคัญ เช่น กรมส่งเสริมการเกษตรรายงานว่า “เกษตรกรรายย่อยถือเป็นเกษตรกรกลุ่มใหญ่ที่สุดของประเทศไทยและเป็นกลุ่มที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจมากกว่าเกษตรกรหรือผู้ประกอบการรายใหญ่ เนื่องจากเกษตรกรรายย่อยนำรายได้มาใช้จ่ายในระดับชุมชนเกิดการหมุนเวียนของเงินตรา” หรือ FAO (2018) ที่รายงานว่า ผลผลิตอาหารในโลก ราว 80% ผลิตมาจากฟาร์มขนาดเล็กของครอบครัว และเกินกว่า 90% ของฟาร์มทั่วโลกเป็นฟาร์มขนาดเล็กที่เป็นธุรกิจของครอบครัว คำถามถัดมา ใครคือเกษตรกรรายย่อย? คำตอบที่เป็นประกาศของภาครัฐ เกษตรกรรายย่อยคือ เกษตรกรที่ทำนาไม่เกิน 50 ไร่ กรณีทำ
นม เป็นอีกหนึ่งเครื่องดื่มที่มีคุณประโยชน์ต่อร่างกาย ซึ่งภายในน้ำนมประกอบไปด้วยสารอาหารที่มีประโยชน์ เช่น วิตามินต่างๆ ที่ร่างกายต้องการและสามารถช่วยซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอของร่างกายได้ นมนอกจากจะให้ประโยชน์ต่อผู้บริโภคแล้ว นมยังเป็นอีกหนึ่งช่องทางอาชีพที่สามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมได้อีกด้วย จึงเกิดเป็นอาชีพที่ยั่งยืน เหมือนเช่น คุณโกมินทร์ บุตรดี อยู่บ้านเลขที่ 5 หมู่ที่ 14 ตำบลซับสนุ่น อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี ที่ยึดอาชีพการเลี้ยงโคนมมาเกือบ 30 ปี จึงทำให้เวลานี้เป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับเขาได้เป็นอย่างดี เรียนจบทางการเกษตร จึงเริ่มมาทำงานด้านนี้ คุณโกมินทร์ เล่าให้ฟังว่า เมื่อจบการศึกษาเกี่ยวกับวิชาทางด้านการเกษตรแล้ว ในช่วงแรกได้ทำงานเป็นลูกจ้างทั่วไปต่อมามีโครงการเกษตรกรก้าวหน้า โดยรัฐบาลในขณะนั้นได้มีการประกาศว่าผู้ที่จบทางด้านการเกษตรและยังไม่มีงานประจำทำ มายึดอาชีพทางการเกษตร โดยผู้ที่สมัครเข้าโครงการต้องจบการศึกษาทางการเกษตร จึงจะสมัครเป็นเกษตรกรก้าวหน้าได้ “บ้านเดิมผมอยู่ที่จังหวัดสิงห์บุรี ช่วงนั้นไปเรียนจบ ปวส. ที่เกษตรสุรินทร์ พอดีรัฐบาลในช่วงนั้นประกา
“ไก่พื้นเมือง” หรือ “ไก่บ้าน” ได้รับการยกย่องว่าเป็น “ราชาของเนื้อไก่” เพราะแข็งแรง ทนทาน เลี้ยงดูง่าย ทนทานต่อสภาพแวดล้อมได้ดี มีความต้านทานโรคสูง เนื้อสัมผัสเหนียวนุ่ม มีไขมันต่ำ นำมาปรุงอาหารได้อร่อยหลากหลายเมนู ยกตัวอย่างเช่น “ไก่บ้านตะนาวศรี” ที่มีรสชาติและรสสัมผัสอร่อยเข้มข้นถูกปากผู้บริโภคแล้ว เนื้อไก่ยังมีโปรตีนสูง แต่มีปริมาณไขมันต่ำกว่าไก่ทั่วไป จึงได้รับความนิยมสูงติดตลาดมานานกว่า 20 ปี “ไก่บ้านตะนาวศรี” นับเป็นไก่พื้นเมืองสายพันธุ์เดียวที่ถูกนำมาพัฒนาเชิงการค้าอย่างครบวงจรรายแรกในประเทศไทย ภายใต้ชื่อ “บริษัท ตะนาวศรีไก่ไทย จำกัด” ซึ่งกลายเป็นผู้นำตลาดไก่พื้นเมืองครบวงจรรายใหญ่ที่สุดของเมืองไทยอีกด้วย กว่าจะเป็น “ไก่บ้านตะนาวศรี” ด้วยความช่างคิดของ “คุณลิขิต สูจิฆระ” ประธานกรรมการบริหารและผู้ก่อตั้งบริษัท ตะนาวศรีไก่ไทย จำกัด ซึ่งผันตัวเองจากการเป็นอาจารย์ทางด้านเกษตรมาใช้ชีวิตแบบเกษตรกรเต็มขั้น ท่านไม่หยุดนิ่งที่จะพัฒนาและปรับปรุงทั้งสายพันธุ์และกระบวนการเลี้ยงไก่บ้านหรือไก่พื้นบ้านให้มีคุณภาพดีขึ้น ภายใต้แนวคิดที่ว่า “ทำอย่างไรให้ไก่พื้นบ้าน มีคุณภาพเนื้อที่ดี อร่อย เหมา
