makesense Asia องค์กรไม่แสวงกำไรระดับภูมิภาค ทำงานส่งเสริมการมีส่วนร่วมของพลเมืองในการแก้ปัญหาสังคม และสิ่งแวดล้อม ร่วมกับพันธมิตรหลัก Greenpeace Thailand และ JET in Thailand จัดงาน “Energy Playground รวมพลคนอยากมีไฟ (แดด) เล่น ทดลอง จุดพลังให้โลก” เนรมิตรพื้นที่เรียนรู้เรื่องการเปลี่ยนผ่านพลังงานที่สะอาด และยุติธรรมสำหรับคนทุกเพศทุกวัย งานครั้งนี้ถูกออกแบบให้เป็นพื้นที่เปิดสำหรับทุกคน โดยไม่จำเป็นต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญก็สามารถพูดเรื่องพลังงานได้ เพราะพลังงานเป็นเรื่องของทุกคน เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2569 ณ Kenora Park n Play จังหวัดนนทบุรี
ท่ามกลางสถานการณ์ที่ค่าไฟฟ้าของครัวเรือนไทยปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องจากการพึ่งพาเชื้อเพลิงก๊าซนำเข้า ในขณะที่ประเทศไทยมีศักยภาพด้านไฟแดด หรือพลังงานแสงอาทิตย์ที่ยังไม่ถูกใช้อย่างเต็มประสิทธิภาพ makesense Asia เชื่อว่าการเปลี่ยนผ่านพลังงานจะเกิดขึ้นจริงได้ก็ต่อเมื่อประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มครอบครัวและผู้ใช้ไฟฟ้าทุกคน มีโอกาสเข้าใจ ตั้งคำถาม และจินตนาการถึงทางเลือกพลังงานของตัวเองอย่างเป็นรูปธรรม
ไฮไลต์งานนี้ เริ่มด้วยวงพูดคุยและเสวนา 3 เวที ประเดิมด้วย เชฟอู๋และการทำอาหารในโลกที่ร้อนขึ้น ‘เชฟอู๋-สิทธิกร จันทป’ ผู้ได้รับรางวัล 1 ดาวมิชลิน และ MICHELIN Guide Young Chef Award ผู้ก่อตั้งร้าน AKKEE (อัคคี) มาเล่าถึงเบื้องหลังแนวคิดของความพยายามในการสร้างระบบอาหารแบบ closed-loop หรือการพึ่งพาตัวเองให้ได้มากที่สุด “เราพยายามปลูกผักเอง เลี้ยงไก่เอง เป็นการบริหารตั้งแต่ต้นน้ำ ไปจนถึงจัดการของเสียที่เกิดขึ้นจากกระบวนการทำอาหาร แล้วนำกลับมาใช้ใหม่ เช่น เอาเปลือกปูมาทำเป็นอาหารไก่ หรือเอาเศษวัตถุดิบจากการทำอาหาร มาทำปุ๋ย โดยคำนึงถึงความสะอาด ปลอดภัยกับลูกค้าภายในร้านของเราเป็นหลัก เพื่อให้วงจรที่เกิดขึ้นกลายเป็นความยั่งยืนกับการบริโภคอาหารควบคู่กับธุรกิจ
โดยต้นทุนหลักอีกส่วนที่มีความสำคัญไม่แพ้กับในธุรกิจนี้ก็คือ “พลังงาน” เพราะในแต่ละวันร้านอาหารต้องใช้ตู้แช่ ใช้แอร์เพื่อบริการลูกค้า และใช้ไฟตลอดเวลา ตรงนี้กลายเป็นอีกหนึ่งต้นทุนใหญ่ของเรา ขณะเดียวกันก็มีส่วนที่ปล่อยคาร์บอนเยอะมาก เราเลยเริ่มคิดว่า เราจะพึ่งพาตัวเองด้านพลังงานได้ไหม เช่น การใช้ไฟแดดหรือพลังงานแสงอาทิตย์”
ด้วยเชฟอู๋เชื่อว่า ความใส่ใจเรื่องสิ่งแวดล้อมเป็นอีกหนึ่งในปัจจัยสำคัญของธุรกิจอาหาร เนื่องจากวิสัยทัศน์ที่ร้านต้องการใช้วัตถุดิบท้องถิ่นให้มากที่สุด เพราะเชื่อในเสน่ห์วัตถุดิบไทยว่ามีความแตกต่างและจุดเด่นตามแต่ละพื้นที่ แต่เมื่อสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนแปลงไป ความหลากหลายทางชีวภาพลดลง ก็ส่งผลต่อที่มาของอาหารด้วย
“เราพยายามรักษาวัตถุดิบบางอย่างไม่ให้หายไป ตอนนี้บางอย่างเริ่มหายากขึ้น เช่น มะพร้าวทับสะแกที่ใช้ทำกะทิ ซึ่งมีรสชาติหอมมันเหมาะกับการใช้ทำแกงกะทิและขนมไทย เพราะปัญหา climate change ถ้าเราไม่ทำอะไรเลย วันหนึ่งมันอาจจะหายไปจริงๆ เหมือนผักหรือผลไม้บางอย่างในอดีต” เชฟอู๋เผย
จาก “ผู้เชี่ยวชาญ” สู่ “เสียงของประชาชน” กิจกรรม Power Café โดย Greenpeace Thailand ร่วมกับ ใบตอง จรีรัตน์ ให้แนวคิดตั้งต้นว่า “เราอาจมีผู้เชี่ยวชาญมากพอแล้ว แต่สิ่งที่ยังขาดคือเสียงของประชาชน” จึงร่วมกับ JET in Thailand เปิดให้ทำแบบสอบถามเกี่ยวกับความสนใจในการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป เพื่อรวบรวมข้อมูล และจัดกิจกรรม Power Café เพื่อเปิดพื้นที่รับฟัง และส่งเสียงสะท้อนถึงภาครัฐ เพื่อแสดงให้เห็นว่า การเปลี่ยนผ่านพลังงานที่ยุติธรรม ต้องเริ่มจากการรับฟังผู้ที่ใช้พลังงานจริงในชีวิตประจำวัน
จากเรื่องในบ้าน สู่เรื่องของระบบพลังงาน บทสนทนาในกลุ่ม “งานบ้านที่รัก” ที่มีสมาชิกมากกว่า 1.9 ล้านคน สะท้อนให้เห็นว่า ประชาชนเริ่มหันมาสนใจเรื่องพลังงานในชีวิตประจำวันมากขึ้น ตั้งแต่การเลือกเครื่องใช้ไฟฟ้า การใช้ระบบ ToU (Time of Use) ไปจนถึงการติดตั้งแผงโซลาร์บนหลังคาบ้านเพื่อใช้ไฟแดด
อย่างไรก็ตาม หลายคนยังคงมีคำถามสำคัญ เช่น ควรลงทุนหรือไม่ คุ้มค่าหรือเปล่า และควรเริ่มต้นอย่างไร
จีน่า-จินาภรณ์ พุ่มศิริ แห่งเพจ JudgeBaan มองว่าโซลาร์เซลล์ไม่ใช่เพียงทางเลือกด้านพลังงาน แต่เป็นการลงทุนระยะยาวเพื่อความมั่นคงในชีวิต “โซลาร์เซลล์คือการลงทุนเพื่อเตรียมเกษียณ และสร้างความมั่นคงทางพลังงานให้กับบ้าน” และ “บ้านในอนาคตอาจไม่ใช่แค่ที่อยู่อาศัย แต่ต้องเป็นหลุมหลบภัยด้วย” จีน่ากล่าว
โดยยกตัวอย่างสถานการณ์ในจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งต้องเผชิญปัญหา PM2.5 อย่างหนัก จนทำให้ผู้คนจำนวนมากเริ่มหันมาพิจารณาการลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิต ทั้งการติดตั้งโซลาร์เซลล์และการปรับปรุงบ้านให้ประหยัดพลังงานมากขึ้น
จากการเก็บข้อมูลผ่านแบบสอบถามทางออนไลน์ของ JET in Thailand ที่มีผู้ตอบแบบสอบถามทั้งหมด 413 คน จาก 6 ภูมิภาค 45 จังหวัด พบว่า “ค่าไฟแพง” เป็นตัวจุดประกายอันดับแรกที่ทำให้หลายคนหันมาสนใจการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป หรือการผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์แบบติดตั้งบนหลังคา แต่กว่าจะตัดสินใจติดตั้งได้จริงต้องเผชิญกับอุปสรรคสำคัญคือ “เงิน” และ “ข้อมูล” เสียงจากการสำรวจความคิดเห็นสะท้อนว่าผู้คนต้องการการสนับสนุนด้านข้อมูลเกี่ยวกับการติดตั้งโซลาร์เซลล์รวมถึงช่างที่น่าเชื่อถือ และกลไกสนับสนุนด้านเงินทุน อาทิ โครงการโซลาร์คนละครึ่ง ที่รัฐออกเงินทุนค่าติดตั้งให้ครึ่งหนึ่ง
ภายในงานยังมีการออกแบบกิจกรรมเชิงประสบการณ์ที่ช่วยทำให้พลังงานแสงอาทิตย์กลายเป็นเรื่องที่ “จับต้องได้” มากขึ้น ไม่ใช่เพียงแนวคิดเชิงเทคนิค ทั้งกิจกรรม รถของเล่นพลังงานแสงอาทิตย์ที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้ทดลองประกอบและใช้ไฟแดดแข่งขันกันจริง และดนตรีบำบัดที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์จากวง Isan Wellness Soundscape
การเปลี่ยนผ่านพลังงานกับชีวิตประจำวัน
แนวทางของ makesense Asia คือการทำงานร่วมกับพลเมือง ผู้ประกอบการทางสังคม และองค์กรพันธมิตร เพื่อสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการลงมือแก้ปัญหาอย่างมีส่วนร่วม งาน Energy Playground สะท้อนแนวทางนี้ โดยรวมพันธมิตรที่หลากหลาย ตั้งแต่เชฟ นักออกแบบกลิ่น คอนเทนต์ครีเอเตอร์ สถานศึกษา นักดนตรีบำบัด ครูสอนโยคะ ช่างติดตั้งโซลาร์ ไปจนถึงองค์กรภาคประชาสังคมมาร่วมออกแบบประสบการณ์ที่เชื่อว่าการเปลี่ยนผ่านพลังงานไม่ใช่หน้าที่ของผู้กำหนดนโยบายเพียงฝ่ายเดียว แต่เป็นกระบวนการที่เริ่มต้นจากบทสนทนาของทุกคน
หลายคนอาจมองว่า ใบไม้ที่ร่วงอยู่ใต้ต้น หรือพืชที่ปลูกอยู่ริมรั้วบ้าน เป็นเพียงสิ่งธรรมดาที่ไม่มีมูลค่า แต่ในความเป็นจริงแล้ว พืชหลายชนิดที่อยู่ใกล้ตัว ไม่ว่าจะเป็นใบมะละกอ ใบมะม่วง ใบฝรั่ง ใบมะนาว ไปจนถึงไม้ดอกหลากหลายชนิดที่ปลูกไว้เพื่อความสวยงาม ล้วนเป็นวัตถุดิบสำคัญที่ตลาดสมุนไพรและอุตสาหกรรมสุขภาพยังมีความต้องการอย่างต่อเนื่อง เพราะในสายตาของผู้ที่เข้าใจตลาดสมุนไพรแล้ว “ใบไม้ทุกใบมีมูลค่า” เพียงแต่ต้องรู้ว่าจะนำไปต่อยอดอย่างไร วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจะพาไปรู้จัก ‘อาชีพรับซื้อสมุนไพร’ กับ คุณนุช–ณิชาดา กิตติโชติธนกุล เจ้าของ “ณิชาดา บ้านสมุนไพร63” เป็นหนึ่งในธุรกิจที่หลายคนอาจไม่เคยรู้จัก แต่เบื้องหลังผลิตภัณฑ์สมุนไพร ชาชง หรือเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพจำนวนมาก ล้วนต้องอาศัยเครือข่ายผู้รวบรวมวัตถุดิบจากเกษตรกรรายย่อยทั่วประเทศ ก่อนส่งต่อเข้าสู่กระบวนการแปรรูป จุดเริ่มต้นของหลายธุรกิจที่ประสบความสำเร็จ มักไม่ได้เกิดจากความต้องการกำไรสูงสุด แต่เกิดจาก “ทางรอด” ของชีวิต เช่นเดียวกับเรื่องราวของธุรกิจสมุนไพรแห่งนี้ ที่เริ่มต้นจากวินาทีที่ชีวิตเกือบถึงทางตัน เมื่อ “สมุนไพร” คือโอกาสสุดท้าย คุ
“ อำเภอบางแพ ”เป็นแหล่งเพาะเลี้ยงกุ้งก้ามกราม ที่มีชื่อเสียงของ จังหวัดราชบุรี เพราะกุ้งที่นี่มีเอกลักษณ์โดดเด่นไม่เหมือนกุ้งที่เพาะเลี้ยงในพื้นที่อื่นๆ เพราะสภาพที่ดินในโซนนี้เกิดจากการทับถมของน้ำทะเลในอดีต ลักษณะเป็นดินเหนียวเนื้อละเอียดสีเทาเข้มถึงสีดำ มีชั้นหิน อุดมไปด้วยแร่ธาตุ และจุลินทรีย์สูงส่งผลให้กุ้งโตเร็ว มีเอกลักษณ์สีสวย เนื้อแน่นเต็มเปลือก เมื่อปรุงสุกจะมีรสชาติหวานธรรมชาติ มีมันกุ้งมาก และไม่มีกลิ่นคาว สินค้าขายดี เป็นที่ต้องการของตลาดมาก กรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ ( GI) กุ้งก้ามกรามบางแพ เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2566 โดยเป็นสินค้า GI ลำดับที่ 5 ของจังหวัดราชบุรี จังหวัดราชบุรี ได้จัดงาน “เทศกาลกินกุ้ง และของดีอำเภอบางแพ” เป็นประจำทุกปี เพื่อประชาสัมพันธ์ กุ้งก้ามกรามซึ่งเป็นกุ้งGI เป็นของดีของอำเภอบางแพ เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ สนับสนุนเกษตรกร และส่งเสริมการท่องเที่ยวในพื้นที่ซึ่งเป็นแหล่งปลูกสินค้าเกษตรนานาชนิดไม่ว่าจะเป็นพืชผัก ผลไม้ มะพร้าว องุ่น ชมพู่ ฝรั่ง มะม่วง ลำไย รวมถึงผลผลิตจากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและโอทอปต่างๆ ในท้องถิ่น ต้นทุนผ
กุ้งฝอย เป็นกุ้งที่มีขนาดเล็ก สามารถพบได้ทั่วไปในหลายภูมิภาคของประเทศไทย ซึ่งสัตว์น้ำชนิดนี้นิยมบริโภคเพราะสามารถนำมาประกอบอาหารได้หลายเมนู โดยกุ้งฝอยนั้นถือว่าเป็นอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง อันประกอบไปด้วยโปรตีนและแคลเซียม นอกจากนี้ ยังมีความสำคัญต่อระบบนิเวศใช้เป็นอาหารให้กับสัตว์น้ำชนิดอื่นได้อีกด้วย คือใช้เป็นอาหารให้กับปลาเศรษฐกิจในช่วงเลี้ยงอนุบาล อย่างเช่น ปลาช่อน ปลากราย และปลาสวยงาม ต่อมาด้วยสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไปจึงทำให้กุ้งฝอยในแหล่งน้ำธรรมชาติลดน้อยลง ส่งผลให้ปัจจุบันมีการเลี้ยงกุ้งฝอยกันมากขึ้น เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด คุณจรินทร์ ขำการะเกตุ หรือ คุณเอ้ ได้เล็งเห็นถึงช่องทางการทำตลาดว่ามีความต้องการกุ้งฝอย เธอจึงได้ทำการเลี้ยงเพื่อสร้างรายได้ โดยกว่าจะประสบผลสำเร็จมาได้จนถึงทุกวันนี้ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะการเลี้ยงต้องผ่านการลองผิดลองถูกมาพอสมควร แต่ด้วยความที่ไม่ย่อมแพ้และมีใจแน่วแน่ที่จะลงมือทำ กุ้งฝอยในฟาร์มของเธอจึงเป็นที่รู้จักของลูกค้าและสามารถทำการตลาดไปทั่วประเทศ สานต่ออาชีพประมงจากครอบครัว คุณเอ้ เล่าให้ฟังว่า ในช่วงแรกยังไม่ได้ให้ความสำคัญกับเรื่อ
ผักกระชับ เป็นผักพื้นบ้านที่พบในเขตภาคตะวันออก โดยเฉพาะในแถบลุ่มประแส ตำบลทางเกวียน บ้านทะเลน้อย ตำบลพังราด ตำบลคลองปูน และตำบลทุ่งควายกิน จังหวัดระยอง ผักกระชับจะเกิดขึ้นหลังจากการทำนาปี ในช่วงเดือนตุลาคมถึงเดือนพฤศจิกายน และเจริญเติบโตในช่วงฤดูแล้ง ผักกระชับนอกจากจะเป็นอาหารที่ชาวบ้านชอบกินกันทั่วไปแล้ว ผักกระชับยังเป็นพืชสมุนไพรอีกด้วย เปลือกใช้ต้มน้ำดื่มแก้โรคไตพิการ ขับปัสสาวะ ไขข้ออักเสบ ขับเหงื่อ ปวดประจำเดือน ใบใช้แก้โรคต่อมน้ำเหลือง งูสวัด เริม ลำต้นใช้ตำพอกแผล แมลงกัดต่อย ปวดหู รากใช้เป็นยาขมช่วยเจริญอาหาร ต้นอ่อนใช้แกงส้ม กินกับน้ำพริกหรือนำมาผัดน้ำมันหอย คุณพุทธธินันทร์ จารุวัฒน์ วิศวกรการเกษตรชำนาญการพิเศษ ศูนย์วิจัยเกษตรวิศวกรรมจันทบุรี สถาบันวิจัยเกษตรวิศวกรรม กรมวิชาการเกษตร บอกว่า ผักกระชับเมื่อเทียบกับพืชผักชนิดต่างๆ ในท้องถิ่นแล้ว พบว่าผักกระชับมีราคาสูง ต้นอ่อนของผักกระชับมีลักษณะคล้ายถั่วงอก มีลำต้นสีขาว ใบเขียว อยู่ในวงศ์ของทานตะวัน เมื่อนำมาผัดกับน้ำมันหอยมีรสชาติอร่อย มีความหอมเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ และมีคุณค่าทางโภชนาการสูง ปัจจุบันผักกระชับได้รับความนิยมกินกันมากข
