“อำเภอบางแพ” เป็นแหล่งเพาะเลี้ยงกุ้งก้ามกรามที่มีชื่อเสียงของจังหวัดราชบุรี เพราะกุ้งที่นี่มีเอกลักษณ์โดดเด่นไม่เหมือนกุ้งที่เพาะเลี้ยงในพื้นที่อื่นๆ เพราะสภาพที่ดินในโซนนี้เกิดจากการทับถมของน้ำทะเลในอดีต ลักษณะเป็นดินเหนียวเนื้อละเอียดสีเทาเข้มถึงสีดำ มีชั้นหิน อุดมไปด้วยแร่ธาตุและจุลินทรีย์สูงส่งผลให้กุ้งโตเร็ว มีเอกลักษณ์สีสวย เนื้อแน่นเต็มเปลือก เมื่อปรุงสุกจะมีรสชาติหวานธรรมชาติ มีมันกุ้งมาก และไม่มีกลิ่นคาว สินค้าขายดี เป็นที่ต้องการของตลาดมาก กรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) กุ้งก้ามกรามบางแพ เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2566 โดยเป็นสินค้า GI ลำดับที่ 5 ของจังหวัดราชบุรี
จังหวัดราชบุรี ได้จัดงาน “เทศกาลกินกุ้ง และของดีอำเภอบางแพ” เป็นประจำทุกปี เพื่อประชาสัมพันธ์ กุ้งก้ามกรามซึ่งเป็นกุ้ง GI เป็นของดีของอำเภอบางแพ เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ สนับสนุนเกษตรกร และส่งเสริมการท่องเที่ยวในพื้นที่ซึ่งเป็นแหล่งปลูกสินค้าเกษตรนานาชนิด ไม่ว่าจะเป็นพืชผัก ผลไม้ มะพร้าว องุ่น ชมพู่ ฝรั่ง มะม่วง ลำไย รวมถึงผลผลิตจากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและโอทอปต่างๆ ในท้องถิ่น
ต้นทุนผลิตเพิ่ม แต่ราคาขายกุ้งไม่ขยับ
ผู้ใหญ่เชด หรือ นายศักดิ์ศิลป์ ยศศักดิ์ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 2 ตำบลดอนใหญ่ อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี โทร. 087-970-8991 กล่าวว่า ชาวบ้านในชุมชนยึดอาชีพเลี้ยงกุ้งก้ามกรามผสมผสานกับกุ้งขาวแวนนาไม แต่ทุกวันนี้ เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งต้องแบกภาระต้นทุนการผลิตที่เพิ่มสูงขึ้น ไม่ว่าจะเป็นต้นทุนค่าอาหารกุ้ง หรือต้นทุนพลังงาน เนื่องจากการทำนากุ้งต้องใช้เครื่องปั่นน้ำ ตีน้ำ และเติมอากาศตลอดเวลา หลังต้นทุนน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น เกษตรกรก็หันมาใช้ค่าไฟฟ้าเพื่อลดต้นทุน ด้านต้นทุนอาหารกุ้งจากเดิมที่เคยซื้อในราคาหลักร้อย ก็ปรับตัวสูงขึ้นเป็นราคาหลักพัน แต่เกษตรกรยังขายกุ้งในราคาเท่าเดิม คือกิโลกรัมละ 200 บาทเหมือนเมื่อ 20 ปีก่อน
“น้ำพริกเดินทาง” สินค้าโอท็อป เพิ่มมูลค่ากุ้ง
วิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวเชิงเกษตรตำบลดอนใหญ่ ภายใต้การนำของผู้ใหญ่เชด เล็งเห็นปัญหาของสมาชิกที่มีอาชีพเลี้ยงกุ้งและเลี้ยงปลา จึงสืบสานภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้าน นำกุ้งและปลามาแปรรูปสร้างมูลค่าในรูปแบบ “น้ำพริกกุ้งกรอบ” และ “น้ำพริกปลากรอบ” ภายใต้แบรนด์ “น้ำพริกเดินทาง” เพื่อสร้างรายได้เสริมให้เกษตรกรในพื้นที่ ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานพาณิชย์จังหวัดราชบุรี สำนักงานการเกษตรจังหวัดราชบุรี รวมทั้งสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดราชบุรี
กระบวนการผลิตน้ำพริกเดินทาง เน้นความสด สะอาด และปลอดภัย โดยคัดเลือกวัตถุดิบคุณภาพดี ผ่านขั้นตอนการเตรียมและปรุงอย่างพิถีพิถันตามสูตรเฉพาะของชุมชน ได้รสชาติกลมกล่อม หอมเครื่องเทศ และความกรอบที่เป็นเอกลักษณ์ เหมาะรับประทานคู่ข้าวสวยหรือเป็นของฝาก
ผู้ใหญ่เชดกล่าวว่า ตอนแรกทางกลุ่มจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำพริกใส่ “กระปุก” เช่นเดียวกันน้ำพริกยี่ห้อทั่วไป แต่บรรจุภัณฑ์ดังกล่าวไม่ค่อยทันสมัย พกพาไม่ค่อยสะดวก และมีข้อจำกัดในเรื่องอายุการใช้งาน ผมมีโอกาสสำรวจตลาดในห้างสรรพสินค้าและร้านสะดวกซื้อพบว่า สินค้ายุคใหม่มีขนาดชิ้นเล็กลง บรรจุใส่ซองขายในราคาที่ลูกค้าเข้าถึงได้ง่าย จึงเกิดแนวคิดผลิตน้ำพริกกุ้งกรอบ หอม เข้มข้น ใส่ซองขนาดเล็กเท่าซองกาแฟ ขนาด 7 กรัม ขายซองละ 15 บาท ทานกับข้าวหรือขนมปังก็อร่อย
ทางกลุ่มฯนำสินค้าไปวางขายในงานแสดงสินค้าต่างๆ ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ และห้างสรรพสินค้าต่างๆ ตั้งแต่ปี 2568 กระแสตลาดให้การตอบรับดีมาก สินค้าขายดีเป็นทื่ชื่นชอบของลูกค้า โดยเฉพาะกลุ่มวัยรุ่น กลุ่มผู้สูงวัย เนื่องจากน้ำพริกเดินทาง มีขนาดเล็กกะทัดรัด พกพาง่าย ใช้สะดวก ราคาเข้าถึงง่าย รสชาติอร่อย ทานได้ทุกที่ ทุกเวลาหิว
“คนไทยส่วนใหญ่คุ้นชินกับอาหารรสจัด เวลาเดินทางไปเที่ยวเมืองจีน กินอาหารรสจืดก็ไม่ถูกปาก มีน้ำพริกเดินทางติดตัวไปด้วย เทน้ำพริก 1ซอง กินกับข้าวสวยสักจานก็อิ่มอร่อยกับรสชาติที่คุ้นเคยได้แบบง่ายๆ” ผู้ใหญ่เชดกล่าว
ด้านตลาด
ที่ผ่านมา สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอบางแพ เข้ามาสนับสนุนกิจกรรมส่งเสริมช่องทางการตลาดออนไลน์ โดยการ Live สดสินค้าของวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวเชิงเกษตรตำบลดอนใหญ่ เช่น น้ำพริกกุ้งกรอบ น้ำพริกกุ้งสามรส น้ำพริกปลากรอบ ฯลฯ ผ่านช่องทางสื่อออนไลน์ของสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี (Facebook : สพอ.บางแพ จังหวัดราชบุรี) เพื่อการขยายช่องทางการตลาด ผลิตภัณฑ์หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) อำเภอบางแพ ในช่องทางการตลาดที่หลากหลาย เพื่อสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจฐานราก
ปัจจุบันทางกลุ่มนำสินค้าน้ำพริกกุ้ง น้ำพริกปลา กุ้งย่าง กุ้งพริกเกลือ ไปวางจำหน่ายที่ตลาดเกษตรราชบุรี ทุกวันอังคารและวันศุกร์ รวมทั้งนำสินค้าไปจำหน่ายในงานแสดงสินค้ากับหน่วยงานต่างๆ หากใครสนใจอยากชิมรสชาติความอร่อยของ น้ำพริกกุ้งกรอบ, น้ำพริกปลากรอบ แบรนด์ น้ำพริกเดินทาง สามารถสั่งซื้อสินค้ากับทางกลุ่มวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวเชิงเกษตรตำบลดอนใหญ่ ได้ที่บ้านเลขที่ 4/1 หมู่ที่ 8 ตำบลดอนใหญ่ อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี เบอร์โทร. 087-970-8991
การปลูกมะนาวนอกฤดูในวงบ่อซีเมนต์ เป็นเทคนิคการผลิตมะนาวนอกฤดูแบบไม่ใช้สารควบคุมการเจริญเติบโตของพืช สามารถบังคับมะนาวออกดอกติดผลนอกฤดูได้เกือบ 100% ปลูกได้เกือบทุกพื้นที่ ซึ่งเป็นที่โล่งแจ้ง ให้ผลตอบแทนสูงและคืนทุนได้เร็ว หากใครสนใจปลูกมะนาวด้วยวิธีนี้ ภาควิชาพืชสวน คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ แนะนำ 12 ขั้นตอนการผลิตมะนาวนอกฤดูในวงบ่อซีเมนต์ ดังนี้ 1. การคัดเลือกพันธุ์ : มะนาวที่ปลูกในวงบ่อซีเมนต์ใช้ได้ทุกพันธุ์ สำคัญต้องเป็นพันธุ์ที่ตลาดต้องการ ติดผลง่าย ให้ผลดก ผลมีขนาดใหญ่เปลือกบาง มีน้ำมาก มีกลิ่นหอมและทนทานต่อโรคและแมลง พันธุ์ที่ตลาดนิยม ได้แก่ พันธุ์แป้นรำไพ แป้นจริยา พันธุ์พิจิตร เป็นต้น 2. การเตรียมวงบ่อซีเมนต์ : ควรใช้บ่อซีเมนต์ที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 80-100 เซนติเมตร สูง 40-60 เซนติเมตร ก้นบ่อควรมีฝาซีเมนต์วงกลมรองรับอยู่ด้านล่าง เพื่อป้องกันไม่ให้รากมะนาวหยั่งลงดินนอกก้นบ่อ บังคับออกผลนอกฤดูได้ยาก 3. การวางบ่อซีเมนต์ : เพื่อความสะดวกในการปฏิบัติงานควรวางวงบ่อเป็นแถวเป็นแนว ถ้ามีพื้นที่จำกัดควรวางแถวเดี่ยวระยะระหว่างต้น 2 เมตร แต่ถ้ามีพื้นที่มาก ควรวางวงท่อแบบแถ
“ผมล้างหนี้ 10 ล้านได้ เพราะรายได้จากฟาร์มเห็ดนี่แหละ เห็ดเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างอาชีพและทำเงินดีมาก” เรื่องเล่าจากประสบการณ์ตรงของ คุณศักดิ์ชัย พลชัย เจ้าของสวนเห็ดตระการ อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี เห็ด พืชเศรษฐกิจทำเงิน คุณศักดิ์ชัยเล่าให้ฟังว่า ผมเป็นคนนครปฐมทำไร่ทำนาเป็นหลัก ต่อมาหันมาทำฟาร์มเห็ด สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ จึงนำผลกำไรจากธุรกิจฟาร์มเห็ดไปต่อยอดธุรกิจหลายอย่าง ลงทุนทำธุรกิจใหม่ด้วยความไม่ชำนาญ ทำให้ธุรกิจล้มเหลว มีภาระหนี้สินก้อนโตถึง 10 ล้านบาทในปี 2539 จึงตัดสินใจย้ายถิ่น มาทำมาหากินที่จังหวัดอุบลราชธานี ด้วยเงินทุนติดกระเป๋า 500 บาทกับรถเก๋งเก่าๆ 1 คัน คุณศักดิ์ชัยใช้เงินทุนหลักร้อยทำธุรกิจซื้อมาขายไป สะสมผลกำไรไปเรื่อยๆ ช่วงปี 2541-2542 ตัดสินใจทำธุรกิจฟาร์มเห็ดอีกครั้งโดยใช้พื้นที่เล็กๆ ข้างบ้านเป็นโรงเรือนเพาะเห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม จำนวน 1,000 ก้อน ขายเห็ดในชุมชนรอบบ้านเป็นหลัก ต่อมาเพิ่มสินค้าตัวใหม่คือ เห็ดขอนขาว ฟาร์มแห่งนี้ขายเห็ดสดคุณภาพดี เป็นที่ต้องการของตลาด กิจการก้าวหน้า มีรายได้หลักแสนในระยะเวลา 4-5 ปีต่อมา ทุกวันนี้ สวนเห็ดตระการดำเนินธุรกิจแ
พื้นที่ 10 ไร่ ที่ดอนสูง คุณคงศักดิ์ นาคคุ้ม เกษตรกรหัวไวใจสู้ นำโอ่งขนาดใหญ่ หรือชาวภาคอีสานเรียกว่า “โอ่งแดง” ตั้งเรียงยาว แถวละ 10 ลูก 3 แถว ต่อท่อน้ำให้เชื่อมกันจากนั้นสูบน้ำใต้ดินให้เต็มโอ่งเพื่อเป็นการให้ความชื้นแก่พืชที่ปลูกแบบผสมผสานโดยใช้ฝรั่งกิมจูเป็นหลัก คุณคงศักดิ์ อยู่บ้านเลขที่ 547 หมู่ที่ 5 บ้านนิคม ตำบลนิเวศน์ อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด จบการศึกษาจากช่างกลอุเทนถวาย สาขาช่างก่อสร้าง ทำงานภาคเอกชน มีภรรยาที่ร้อยเอ็ด จึงปักหลักที่ “ร้อยเอ็ดเพชรอีสาน พลาญชัยบึงงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมชั้นดี สตรีโสภา ทุ่งกุลาสดใส งานใหญ่บุญผะเหวด” แม้จะเปลี่ยนมาเป็น “สิบเอ็ดประตูเมืองงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมสาเกต บุญผะเหวดประเพณี มหาเจดีย์ชัยมงคล งามน่ายลบึงพลาญชัย เขตกว้างไกลทุ่งกุลา โลกลือชาข้าวหอมมะลิ” เขาก็รักร้อยเอ็ด เพราะเป็นเมืองน่าอยู่ ผู้คนน่ารัก ฟูมฟักตำนานเมือง มาวันนี้ ชายวัย 69 ปีแล้วครับ 1 ไร่ ได้แสน คือ แสนสุขใจ แสนสุขใจ แสนร่าเริง รายได้เป็นแสน คุณคงศักดิ์ บอกว่า ตนเองไม่ได้จบการศึกษาทางการเกษตร “ใจรักชอบศึกษา” การเกษตรอินทรีย์ ระบบน้ำหยด การให้น้ำแบบประหยัด ตนเ
ชันโรง หรือ ผึ้งจิ๋ว คือแมลงผสมเกสรที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบนิเวศ เนื่องจากชันโรงไวต่อสิ่งแวดล้อมและสารเคมีกำจัดศัตรูพืช การพบชันโรงในพื้นที่จึงเป็นดัชนีชี้วัดความอุดมสมบูรณ์และความปลอดภัยของธรรมชาติรอบตัวได้เป็นอย่างดี นอกจากบทบาทผู้ช่วยธรรมชาติ ชันโรงยังเป็น “สัตว์เศรษฐกิจสร้างรายได้ครบวงจร” ที่ช่วยยกระดับผลผลิตในแปลงเกษตร ทั้งไม้ผล พืชผัก และไม้ดอก ให้ติดผลดกและมีคุณภาพดียิ่งขึ้น ที่สำคัญ ผลิตภัณฑ์จากชันโรงยังสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้หลากหลายช่องทาง คุณป๋อง-พิพัฒพงษ์ ตาแก้ว เจ้าของ “จงใจฟาร์มชันโรง” ตั้งอยู่ที่ ต.หนองธง อ.ป่าบอน จ.พัทลุง เล่าถึงจุดเปลี่ยนจากเกษตรกรสวนไม้ผลสู่ผู้เชี่ยวชาญด้านชันโรงว่า เดิมทีที่บ้านทำสวนผลไม้ โดยมี “สละ” เป็นพืชสร้างรายได้หลัก แต่ช่วงหลายปีหลังประสบวิกฤตทั้งปัญหาราคาตกต่ำและโรคระบาด จึงต้องมองหาทางรอดและอาชีพเสริมเพื่อสร้างรายได้ใหม่ พี่ป๋องเริ่มเลี้ยงชันโรงมาตั้งแต่ปี 2555 แต่ในช่วงแรกเน้นเลี้ยงไว้ช่วยผสมเกสรพืชผักและไม้ผลภายในสวนเท่านั้น จนกระทั่งเมื่อพืชหลักเริ่มไม่ทำกำไร จึงหันมาศึกษาและเอาจริงเอาจังกับการเลี้ยงชันโรงสร้างรายได้ “เมื่อก่อนตลา
