ส.ป.ก. ผนึก GIZ ดำเนิน “โครงการนำร่องระบบสูบน้ำ พลังงานแสงอาทิตย์เพื่อการเกษตรในเขต ส.ป.ก” เพื่อสนับสนุนและส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนในพื้นที่ปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ลดต้นทุนด้านพลังงาน เสริมสร้างความมั่นคงทางพลังงาน และเป็นต้นแบบในการขยายผลไปยังพื้นที่อื่นในอนาคต
นายเศรษฐเกียรติ กระจ่างวงษ์ เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก) เปิดเผยว่า ภาคเกษตรกรรมของประเทศไทยในปัจจุบันยังคงพึ่งพาพลังงานเชื้อเพลิงจากน้ำมันและพลังงานไฟฟ้าจาก ระบบสายส่งเป็นหลัก ส่งผลให้เกษตรกรต้องแบกรับต้นทุนการผลิตที่สูงและก่อให้เกิดข้อจำกัดต่อความมั่นคง ด้านพลังงานในระยะยาว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่ปฏิรูปที่ดิน ซึ่งมักประสบปัญหาในการเข้าถึงแหล่งพลังงานที่มีความเสถียรภาพและต้นทุนต่ำ เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว การแสวงหาแนวทางและรูปแบบการใช้พลังงานหมุนเวียน ที่เหมาะสมกับการเกษตรจึงเป็นแนวทางสำคัญ ที่จะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรและทั้งผลักดันให้ภาคเกษตรกรรมของไทย มีความมั่นคงและยั่งยืนทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม
ดังนั้น เพื่อเป็นการส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนในภาคการเกษตร สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) จึงร่วมกับองค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน (GIZ) ดำเนินการ “โครงการนำร่องระบบสูบ น้ำพลังงานแสงอาทิตย์เพื่อการเกษตรที่ยั่งยืนในเขตปฏิรูปที่ดิน” ในพื้นที่ปฏิรูปที่ดิน แปลง NO. 378 หมู่ที่ 2 ตำบลเขาซก อำเภอหนองใหญ่ จังหวัดชลบุรี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียน ในการยกระดับ คุณภาพชีวิตของเกษตรกรด้วยการลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการทรัพยากรน้ำและพลังงานให้มี ความยั่งยืนและเกิดประโยชน์สูงสุด
แนวคิดของโครงการมุ่งเน้นการนำเทคโนโลยีด้านพลังงานหมุนเวียนมาใช้ร่วมกับวิถีการเกษตรผ่านการติดตั้งระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Pumping System) ซึ่งนอกจากจะช่วยลดต้นทุนการผลิตและลดการพึ่งพา พลังงานจากภายนอกแล้ว ยังสามารถพัฒนาเป็นพื้นที่ต้นแบบสำหรับการขยายผลสู่พื้นที่ปฏิรูปที่ดินอื่น ๆ และยังสามารถพัฒนาไปสู่การทำเกษตรกรรมแบบคาร์บอนต่ำและยั่งยืน (Low Carbon Agriculture) ได้ในอนาคต และนอกจากนี้ โครงการยังมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (SDGs) โดยเฉพาะเป้าหมายที่ 7 เรื่องพลังงานสะอาดที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้ และเป้าหมายที่ 13 เรื่องการรับมือการ เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมถึงสนับสนุนนโยบายเศรษฐกิจ BCG และทิศทางการลดก๊าซเรือนกระจกของประเทศในระยะยาวอีกด้วย
ปัจจุบัน การดำเนินโครงการในเขตพื้นที่ปฏิรูปที่ดิน แปลงเลขที่ 378 หมู่ที่ 2 ตำบลเขาซก อำเภอหนองใหญ่ จังหวัดชลบุรี อยู่ภายใต้การดูแลของสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) โดยเป็นพื้นที่ที่ได้รับการจัดสรรให้เกษตรกรใช้ประโยชน์ในการประกอบอาชีพเกษตรกรรมอย่างเป็นระบบ ลักษณะการใช้ประโยชน์ในพื้นที่แบ่งออกได้เป็น 5 พื้นที่หลัก ได้แก่ พื้นที่ที่อยู่อาศัย พื้นที่ ส่วนกลาง พื้นที่แปลงรวม พื้นที่เกษตรกรรม และพื้นที่แหล่งน้ำเพื่อการเกษตร มีการบริหารจัดการภายในพื้นที่ มีการจัดตั้ง สหกรณ์การเกษตรปฏิรูปที่ดิน อำเภอหนองใหญ่ (คทช.) จำกัด ซึ่งมีสมาชิกทั้งหมด 47 ราย ครอบคลุมทุกครัวเรือนในพื้นที่ โดยสหกรณ์ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการรวบรวมและพัฒนาเกษตรกรในพื้นที่ในการบริหารจัดการทรัพยากร และการพัฒนาทักษะการประกอบอาชีพ
ความก้าวหน้าและผลการดำเนินงาน ส.ป.ก. ได้ดำเนินการติดตั้งและส่งมอบโครงการนำร่องระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ฯ ณ แปลงพื้นที่ คทช. จังหวัดชลบุรี เรียบร้อยแล้วเมื่อช่วงต้นปี 2569 ที่ผ่านมา โดยมีเกษตรกรกลุ่มผู้ใช้น้ำเข้าใช้งานแล้ว 13 ราย มีสมรรถนะในการส่งน้ำให้แปลงเกษตรได้ถึง 45,000 ลูกบาศก์เมตรต่อปี ระบบพลังงานแสงอาทิตย์ช่วยให้เกษตรกรสามารถสูบน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและการเกษตรได้โดยไม่ต้องพึ่งพิงกระแสไฟฟ้าหลักหรือน้ำมัน ซึ่งช่วยลดต้นทุนด้านพลังงานให้กับเกษตรกรได้
นอกจากนี้ ยังมีส่วนสำคัญในการช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ 2.19 tCO2e ต่อปี เทียบเท่ากับการปลูกต้นไม้ประมาณ 230 ต้น ซึ่งถือเป็นต้นแบบสำคัญในการประยุกต์ใช้พลังงานสะอาดในภาคการเกษตร เพื่อขับเคลื่อนสู่ระบบเกษตรกรรมที่มั่นคงและยั่งยืน โดย ส.ป.ก. ได้มีการอบรมและส่งเสริมให้เกษตรกรเรียนรู้การบริหารจัดการน้ำ การดูแลรักษาระบบโซลาร์เซลล์ รวมถึงการต่อยอดสู่การทำเกษตรแปลงเล็ก เช่น “สวนครัวน้ำหยด” เพื่อใช้น้ำอย่างคุ้มค่าสูงสุดอีกด้วย เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม กล่าว
“ปูทะเล” ถือเป็นเมนูโปรดอันดับต้นๆ ในใจของสายอาหารทะเล และมีมูลค่าทางการตลาดสูงอย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันประเทศไทยได้พัฒนาการเลี้ยงปูทะเลเชิงพาณิชย์ไปไกลมาก ทั้งรูปแบบ การเลี้ยงในบ่อดิน, การเลี้ยงในกระชัง, การเลี้ยงในกล่องหรือพลาสติกหลุม (ระบบน้ำหมุนเวียน) รวมไปถึงการพัฒนาระบบการเลี้ยงเรื่อยมาเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและคุ้มทุนมากที่สุด จนกระทั่งก้าวมาสู่ระบบ “การเลี้ยงปูคอนโด” นวัตกรรมย่อขนาดพื้นที่ที่ช่วยแก้โจทย์เรื่องอัตรารอด ลดการจับคู่ต่อสู้กินกันเอง ประหยัดพื้นที่ได้มหาศาล และกลายเป็นโมเดลสร้างผลตอบแทนสุดคุ้มค่าให้กับผู้เลี้ยงในยุคนี้ น้าดอน-ปริญญ์ อำนวยสิทธิโชค เจ้าของ “ฟาร์มปูน้าดอนชลบุรี” ตั้งอยู่ในตำบลบางทราย อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี อดีตหนุ่มโรงงาน ผันตัวเป็นเกษตรกรเลี้ยงปูทะเล ต้องผ่านการลองผิดลองถูกและเริ่มต้นจากความล้มเหลว แต่ด้วยหัวใจของนักสู้ จึงมุ่งมั่นทดลองระบบเลี้ยงปูคอนโดจนประสบความสำเร็จ สามารถสร้างรายได้เลี้ยงครอบครัวได้ในระดับหนึ่ง ในอนาคตเตรียมวางแผนขยายพื้นที่การเลี้ยง พร้อมต่อยอดเปิดเป็นศูนย์อบรมถ่ายทอดความรู้ให้กับเกษตรกรและผู้ที่สนใจนำไปประกอบเป็นอาชีพต่อไป น้าดอ
ส.ป.ก. ดำเนินโครงการขับเคลื่อนงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมสู่มิติใหม่อย่างยั่งยืนและเป็นธรรม เปลี่ยนบทบาทจาก “ผู้จัดสรรที่ดิน” สู่ “ผู้มอบโอกาส” มุ่งยกระดับคุณภาพชีวิตเกษตรกรด้วยการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การเข้าถึงแหล่งทุน และการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลผลิต นายเศรษฐเกียรติ กระจ่างวงษ์ เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) เปิดเผยว่า ภารกิจเกี่ยวกับการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมให้เกษตรกรได้มีที่ทำกินเพื่อยังชีพอย่างพอเพียงและยั่งยืน โดยการปรับปรุงเกี่ยวกับสิทธิและการถือครองในที่ดินเพื่อเกษตรกรรม รวมตลอดถึงการจัดที่อยู่อาศัยในที่ดินเพื่อเกษตรกรรมนั้น โดยนำที่ดินของรัฐหรือที่ดินที่รัฐซื้อหรือเวนคืนจากเจ้าของที่ดินซึ่งมิได้ทำประโยชน์ในที่ดินนั้นด้วยตนเอง หรือมีที่ดินเกินสิทธิตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม เพื่อจัดให้แก่เกษตรกรผู้ไม่มีที่ดินเป็นของตนเอง หรือมีที่ดินเล็กน้อยไม่เพียงพอแก่การครองชีพ และสถาบันเกษตรกรได้เช่าซื้อ เช่า หรือเข้าทำประโยชน์ และให้ความช่วยเหลือด้านการพัฒนาอาชีพเกษตรกรรม การปรับปรุงทรัพยากรและปัจจัยการผลิต ตลอดจนการผลิตและการจำหน่ายให้เกิด
ทุกวันนี้ผู้คนพูดถึงการทำเกษตรที่สร้างมูลค่าเพิ่มกันมากขึ้น แต่คำว่า “มูลค่าเพิ่ม” ไม่ได้หมายถึงการทำให้สินค้าราคาแพงขึ้นเท่านั้น หากหมายถึงการมองเห็นคุณค่าที่ซ่อนอยู่ในสิ่งธรรมดา แล้วค่อยๆ ใช้เวลา ความรู้ และความอดทน เปลี่ยนให้กลายเป็นสิ่งที่ผู้คนพร้อมจ่ายเพื่อครอบครอง “ไม้กฤษณา” คือหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด เพราะกว่าจะได้กลิ่นหอมเพียงไม่กี่หยด ต้องใช้เวลานับ 10 ปี และกว่าจะเข้าใจคุณค่าของต้นไม้ชนิดนี้ หลายคนอาจต้องเดินเข้าไปสัมผัสด้วยตัวเอง จึงจะรู้ว่าของแพงที่สุด บางครั้งไม่ได้เกิดจากความหายากเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากเรื่องราวที่เติบโตมาพร้อมธรรมชาติ “เราเป็นวิสาหกิจชุมชนไม้กฤษณา ที่รวมกลุ่มเกษตรกรปลูกไม้เบญจพรรณและไม้เศรษฐกิจในพื้นที่ของตัวเอง ปลูกกันมาเกือบ 30 ปีแล้ว ไม้กฤษณาเป็นหนึ่งในนั้น และวันนี้มันกลายเป็นไม้ที่สร้างทั้งรายได้และอาชีพให้กับพวกเรา” คุณเต็ก-ศุภเศรษฐ์ กิตติพล เจ้าของ “มีสุขฟาร์ม ผืนป่ากฤษณา” จังหวัดระยอง เริ่มต้นเล่าถึงเส้นทางของชุมชนที่ไม่ได้ปลูกกฤษณาเพียงเพื่อขายไม้ แต่ปลูกเพื่อสร้างระบบนิเวศ สร้างอาชีพ และสร้างอนาคตให้คนในพื้นที่ จากวิกฤตราคาผลไม้ สู
“ผมล้างหนี้ 10 ล้านได้ เพราะรายได้จากฟาร์มเห็ดนี่แหละ เห็ดเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างอาชีพและทำเงินดีมาก” เรื่องเล่าจากประสบการณ์ตรงของ คุณศักดิ์ชัย พลชัย เจ้าของสวนเห็ดตระการ อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี เห็ด พืชเศรษฐกิจทำเงิน คุณศักดิ์ชัยเล่าให้ฟังว่า ผมเป็นคนนครปฐมทำไร่ทำนาเป็นหลัก ต่อมาหันมาทำฟาร์มเห็ด สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ จึงนำผลกำไรจากธุรกิจฟาร์มเห็ดไปต่อยอดธุรกิจหลายอย่าง ลงทุนทำธุรกิจใหม่ด้วยความไม่ชำนาญ ทำให้ธุรกิจล้มเหลว มีภาระหนี้สินก้อนโตถึง 10 ล้านบาทในปี 2539 จึงตัดสินใจย้ายถิ่น มาทำมาหากินที่จังหวัดอุบลราชธานี ด้วยเงินทุนติดกระเป๋า 500 บาทกับรถเก๋งเก่าๆ 1 คัน คุณศักดิ์ชัยใช้เงินทุนหลักร้อยทำธุรกิจซื้อมาขายไป สะสมผลกำไรไปเรื่อยๆ ช่วงปี 2541-2542 ตัดสินใจทำธุรกิจฟาร์มเห็ดอีกครั้งโดยใช้พื้นที่เล็กๆ ข้างบ้านเป็นโรงเรือนเพาะเห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม จำนวน 1,000 ก้อน ขายเห็ดในชุมชนรอบบ้านเป็นหลัก ต่อมาเพิ่มสินค้าตัวใหม่คือ เห็ดขอนขาว ฟาร์มแห่งนี้ขายเห็ดสดคุณภาพดี เป็นที่ต้องการของตลาด กิจการก้าวหน้า มีรายได้หลักแสนในระยะเวลา 4-5 ปีต่อมา ทุกวันนี้ สวนเห็ดตระการดำเนินธุรกิจแ
