มะขามหวานวางจำหน่ายอยู่ริมทางและร้านอาหารเกือบตลอดปี หรือแม้แต่ที่ห้างสรรพสินค้าในกรุงเทพฯ ก็ตาม หลายคนคงสงสัยว่า เขามีวิธีเก็บถนอมไว้อย่างไร จึงทำให้ฝักมะขามหวานดูเหมือนว่าพึ่งเก็บมาจากต้นใหม่ๆ แม้มิใช่ฤดูกาลของมะขามหวานก็ตาม เพื่อให้ผู้อ่านหายสงสัยกัน หมอเกษตร ทองกวาว มีคำตอบมาให้ดังต่อไปนี้
มะขามหวาน แม้มีถิ่นกำเนิดอยู่ในเอธิโอเปีย ทวีปแอฟริกา ก็ตาม แต่สามารถปรับตัวได้ดีในประเทศไทย แถมปรับตัวเองได้อย่างยอดเยี่ยมที่สามารถเปลี่ยนแปลงตัวเองจากมะขามเปรี้ยวมาเป็นมะขามหวานจนเลื่องชื่อลือนามมาเป็นเวลาช้านาน
ในอดีตมะขามหวานหลังเก็บเกี่ยวแล้วต้องรีบบริโภคหรือเร่งจำหน่าย เนื่องจากเสื่อมคุณภาพลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งมีทางเลือกเพียงสถานเดียวที่สามารถยืดอายุการเก็บรักษาได้บ้าง คือ การคลุกน้ำตาล เก็บในปี๊บ
การเสื่อมคุณภาพของมะขามหวาน คงหนีไม่พ้น ราสีขาว ที่เจริญเติบโตได้ดีในเนื้อมะขามหวาน เนื่องจากมีปริมาณน้ำตาลสูงมาก อีกปัญหาหนึ่งเกิดจากการเข้าทำลายของด้วงปีกแข็งเจาะผลไม้แห้ง เป็นแมลงปีกแข็งขนาดเล็ก ตัวโตเต็มวัย ลำตัวมีสีน้ำตาลเข้ม โดยเพศเมียวางไข่ที่เปลือก หรือวางไข่ไว้ตั้งแต่มะขามยังเป็นฝักอ่อน แล้วเจาะเข้ากัดกินเนื้อและเมล็ดของมะขามหวาน ทำให้เก็บฝักไว้ได้ไม่นาน
ดังนั้น การยืดอายุฝักมะขามหวาน จะต้องยับยั้งการเข้าทำลายของศัตรูสำคัญทั้งสองชนิดที่กล่าวมา ทำได้หลายวิธี หลังจากเก็บรวบรวมฝักมะขามหวาน ระวังอย่าให้ฝักแตกและหลีกเลี่ยงอย่าให้เปียกน้ำ ตัดแต่งก้านช่อให้สั้น เหลือความยาวไว้เพียง 1 เซนติเมตร คัดแยกฝักที่ไม่สมบูรณ์ออก คัดขนาดฝักและผึ่งลมได้ 2-5 วัน จนแห้งพอดี แล้วนำไปนึ่ง
ใช้วิธีเดียวกับการนึ่งขนมถ้วยฟู หรือขนมตาล อุปกรณ์ประกอบด้วย เตาไฟ หม้อนึ่ง พร้อมฝาปิด บรรจุฝักมะขามหวานที่เตรียมไว้ให้พอเหมาะกับขนาดหม้อนึ่ง ปิดฝาและต้มน้ำให้เดือด เวลาการนึ่งขึ้นอยู่กับพันธุ์ของมะขามหวาน พันธุ์ขันตี และ สีชมพู มีเปลือกหนา ใช้เวลานึ่ง 15-20 นาที
ส่วนพันธุ์หมื่นจง และสีทอง เป็นมะขามหวานเปลือกบาง ใช้เวลานึ่งเพียง 10-15 นาที ก็นับว่าพอเพียง จากนั้นนำออกจากหม้อนึ่ง ผึ่งลมหรือผึ่งแดดให้แห้งสนิทดีแล้วเก็บในภาชนะบรรจุเตรียมส่งจำหน่ายต่อไป
วิธีเก็บในห้องเย็น ที่จังหวัดเพชรบูรณ์ มีเอกชนติดตั้งห้องเย็น รักษาอุณหภูมิไว้ที่ 5-10 องศาเซลเซียส เพื่อบริการให้กับชาวสวน หรือพ่อค้ามะขามหวาน โดยคิดค่าบริการเป็นกิโลกรัมต่อหน่วยเวลา อาจเป็นเวลา 6 หรือ 8 เดือน ที่มีการกำหนดราคาไว้โดยมีความพอใจของทั้งสองฝ่าย การเก็บในห้องเย็นดังกล่าวไม่ทำให้สีของเนื้อ เปลือก กลิ่น และรสชาติเปลี่ยนแปลง
วิธีเก็บในห้องเย็นเป็นวิธีที่นิยมกันมากที่สุดในปัจจุบัน และวิธีการฉายรังสี หรืออาบรังสี นำฝักมะขามผึ่งลมให้แห้ง แล้วเข้าห้องฉายรังสี โคบอลต์ 60 หรืออาจใช้ ซีเซียม 137 ชนิดใดชนิดหนึ่ง ปริมาณ 1 กิโลกรัมเกรย์ จะสามารถควบคุมการเข้าทำลายของเชื้อราและแมลงศัตรูได้ 100 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้ ยังรักษาคุณภาพของมะขามหวานได้นานถึง 8 เดือน
ทั้งนี้ หลักฐานทางวิชาการ กัมมันตรังสี จะไม่มีตกค้างในเนื้อมะขามหวาน หรืออาหารอื่นๆ เพราะว่ามันทะลุทะลวงผ่านออกไปจนหมด หลังจากเก็บแร่กัมมันตรังสีเข้าที่เก็บแล้ว บทบาทของมันก็หมดไปจากห้องฉายรังสีทันที ต้องการทราบรายละเอียดอื่นๆ เพิ่มเติม สอบถามได้ที่ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เลขที่ 16 ถนนวิภาวดีรังสิต แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900 โทรศัพท์ 0-2596-7600 ในวันและเวลาราชการ และขอขอบคุณ กรมส่งเสริมการเกษตร ที่เอื้อเฟื้อข้อมูลมาให้
นนทบุรีอาจเป็นจังหวัดเล็กที่หลายคนจดจำผ่านภาพเมืองขยายตัว คอนโดมิเนียม และย่านเศรษฐกิจรอบกรุงเทพมหานคร แต่ภายใต้ภาพของเมืองใหญ่ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ยังมีอีกด้านหนึ่งที่หยั่งรากลึกอยู่กับวิถีเกษตรกรรม โดยเฉพาะสวนผลไม้ยกร่องที่หล่อเลี้ยงเป็นพื้นที่สีเขียวและสร้างอัตลักษณ์ให้จังหวัดมาอย่างยาวนาน ท่ามกลางแรงกดดันจากการขยายตัวของเมือง เกษตรกรรมนนทบุรีจึงไม่ใช่เรื่องของพื้นที่จำนวนมากอีกต่อไป แต่คือการสร้างคุณค่าและมูลค่าให้กับพื้นที่ที่เหลืออยู่ ในวันที่ที่ดินทุกตารางวากลายเป็นทรัพย์สินราคาแพง การรักษาพื้นที่เกษตรเอาไว้จึงไม่ใช่เพียงเรื่องเศรษฐกิจ แต่คือการรักษาภูมิปัญญา วิถีชีวิต และของดีประจำถิ่นที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน อย่างเช่น “ทุเรียนนนท์” ที่ไม่ได้เป็นเพียงผลไม้ราคาแพง หากแต่เป็นผลผลิตที่สะท้อนความละเอียดอ่อนของธรรมชาติ ความประณีตของชาวสวน และระบบนิเวศเฉพาะถิ่นที่หาไม่ได้จากที่อื่น คุณนิพิจ พินิจผล เกษตรจังหวัดนนทบุรี เปิดเผยว่า นนทบุรีมีพื้นที่รวมประมาณ 1,000,000 ไร่ แต่พื้นที่ที่ใช้ทำการเกษตรจริงมีเพียงราว 10% หรือประมาณ 99,901 ไร่เท่านั้น ภายในพื้นที่ดังกล่าวมีเกษตรกรประมาณ 10,0
การเลี้ยงไก่นอกจากเรื่องของอาหารที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษแล้ว การป้องกันโรคต่างๆ โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ต้องใส่ใจ ซึ่งพืชสมุนไพรเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่เกษตรกรในหลายพื้นที่นำมาผสมกับอาหารให้ไก่กิน เพราะนอกจากจะหาง่ายแล้ว ยังเป็นตัวช่วยแบบประหยัดต้นทุนให้กับเกษตรกร วันนี้จะพามารู้จักกับพืชสมุนไพร 5 ชนิด ที่นิยมนำมาผสมอาหารให้กับไก่ที่เลี้ยงกิน มีดังนี้ ฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ด้วยสรรพคุณทางยาที่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีการระบาดของโรคติดเชื้อต่างๆ เช่น โควิด-19 ทำให้ฟ้าทะลายโจรกลายเป็นสมุนไพรที่ได้รับความสนใจและถูกนำมาศึกษาอย่างแพร่หลาย ลักษณะของฟ้าทะลายโจร การนำฟ้าทะลายโจรมาใช้กับไก่นั้นเป็นที่นิยมในหมู่เกษตรกรและผู้เลี้ยงไก่ เนื่องจากมีสรรพคุณทางยาที่หลากหลายและสามารถช่วยป้องกันโรคในไก่ได้หลายชนิด สรรพคุณของฟ้าทะลายโจรเมื่อใช้กับไก่ ต้านเชื้อแบคทีเรียช่วยป้องกันและรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เช่น โรคท้องเสีย ต้านการอักเสบช่วยลดอาการอักเสบในระบบทางเดินอาหารและระบบหายใจ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันช่วยให้ไก่แข็งแรงและต้า
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในพิธีเปิดงาน“7 มิถุนายน วันสหกรณ์นักเรียน ประจำปี 2569” ภายใต้แนวคิด “35 ปี สหกรณ์นักเรียน เรียนรู้ร่วมกัน สร้างสรรค์อนาคต” เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำริให้จัดการเรียน การสอนวิชาสหกรณ์และจัดตั้งสหกรณ์นักเรียนในโรงเรียน เริ่มดำเนินการครั้งแรกในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน ปัจจุบันขยายผลไปยังโรงเรียน 35,596 แห่งทั่วประเทศ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในพิธีเปิดงาน “7 มิถุนายน วันสหกรณ์นักเรียน ประจำปี 2569” ภายใต้แนวคิด “35 ปี สหกรณ์นักเรียน เรียนรู้ร่วมกัน สร้างสรรค์อนาคต” โดยมี นายนิรันดร์ มูลธิดา อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ นายวุฒิพงศ์ เนียมหอม อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ นายณฤทธิ์ บุญชัย รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ และนายภักดี จันทร์เกษ รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมด้วยคณะผู้บริหารกรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ผู้บริหารในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ คณะครู นักเรียนและผู้ปกครอง รวมถึงเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ร่วม
