เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อมันสำปะหลัง สร้างต้นพันธุ์สะอาด สู้โรคใบด่าง

ทุกครั้งที่เกษตรกรปลูกมันสำปะหลัง สิ่งที่หลายคนคาดหวังคือผลผลิตที่ดี หัวใหญ่ เปอร์เซ็นต์แป้งสูง และขายได้ราคา แต่สิ่งที่หลายคนอาจมองข้ามคือ “ต้นพันธุ์” ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของความสำเร็จทั้งหมด เพราะหากเริ่มต้นด้วยต้นพันธุ์ที่มีโรคติดมา แม้จะดูแลแปลงอย่างดีเพียงใด ผลผลิตก็อาจไม่เป็นไปตามที่หวัง โดยเฉพาะปัญหาโรคใบด่างมันสำปะหลัง ที่กลายเป็นความท้าทายสำคัญของเกษตรกรไทยในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เพื่อทำความเข้าใจว่าเหตุใด “ต้นพันธุ์สะอาด” จึงเป็นหัวใจสำคัญของการปลูกมันสำปะหลัง คุณกุลชาต นาคจันทึก นักวิชาการเกษตรชำนาญการ ผู้รับผิดชอบงานด้านปรับปรุงพันธุ์ เก็บรักษาเชื้อพันธุกรรม และเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อมันสำปะหลัง ศูนย์วิจัยพืชไร่ จังหวัดระยอง ได้อธิบายตั้งแต่สาเหตุของโรคใบด่าง ไปจนถึงกระบวนการผลิตต้นพันธุ์ด้วยเทคโนโลยีเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ที่กำลังเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญในการยกระดับการผลิตมันสำปะหลังของไทย โรคใบด่างรักษาไม่ได้  ต้นพันธุ์สะอาดจึงสำคัญ  คุณกุลชาต อธิบายว่า ปัญหาโรคใบด่างเกิดจากเชื้อไวรัส ซึ่งแตกต่างจากโรคพืชทั่วไป เพราะไม่สามารถรักษาด้วยวิธีทางสรีรวิทยาได้ เนื่องจากเชื้อไวรัสแฝงต

ในยุคที่เกษตรกรเริ่มหันมาปลูกพืชแบบปลอดสารพิษมากขึ้น สมุนไพรพื้นบ้าน กลายเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยลดการใช้สารเคมี หนึ่งในสมุนไพรที่ได้รับความสนใจอย่างมาก คือ “หนอนตายหยาก” ซึ่งมีสรรพคุณโดดเด่นในการ ป้องกันและกำจัดศัตรูพืช โดยเฉพาะหนอนและแมลงต่างๆ ได้ผลดีแถมปลอดภัยกับคนและสิ่งแวดล้อม รู้จักกับ “หนอนตายหยาก” หนอนตายหยาก (ชื่อวิทยาศาสตร์: Derris elliptica) เป็นไม้เลื้อยที่พบได้ทั่วไปในป่าเบญจพรรณของไทย มีชื่อเรียกในแต่ละท้องถิ่นแตกต่างกัน เช่น “กำลังช้างเผือก”, “เครือเขาหนัง”, หรือ “บงตายหยาก” นิยมใช้รากและเถ้าเป็นส่วนผสมหลักในการทำยากำจัดแมลง จุดเด่นอยู่ที่สาร โรติโนน (Rotenone) ที่มีอยู่ในรากและเปลือกลำต้น ซึ่งเป็นสารธรรมชาติที่ออกฤทธิ์ในการทำลายระบบประสาทของแมลง ทำให้แมลงหยุดกิน หยุดเคลื่อนไหว และตายในที่สุด สรรพคุณในการป้องกันและกำจัดศัตรูพืช โดยไม่ทำอันตรายต่อพืชหรือผู้บริโภค จึงเหมาะกับเกษตรอินทรีย์หรือผู้ที่ต้องการลดการใช้สารเคมีในสวนของตน หนอนตายหยากสามารถใช้ไล่และฆ่าแมลงศัตรูพืชได้หลายชนิด เช่น วิธีการทำน้ำหมักสมุนไพรหนอนตายหยาก ส่วนผสม วิธีทำ วิธีใช้เจือจางน้ำหมัก 100 ซีซี ต่อน

ในแต่ละวัน หลายบ้านต้องหุงข้าว และสิ่งที่มักถูกเททิ้งไปพร้อมกับน้ำล้างข้าวก็คือ “น้ำซาวข้าว” ทั้งที่ของเหลือจากครัวชนิดนี้ยังสามารถนำมาใช้ประโยชน์ต่อได้ โดยเฉพาะคนที่ปลูกต้นไม้ ทำสวน หรือทำเกษตรแบบพึ่งพาตัวเอง น้ำซาวข้าวมีสารอินทรีย์บางส่วนที่หลุดออกมาจากเมล็ดข้าว เช่น แป้งและสารอาหารในปริมาณเล็กน้อย ซึ่งสามารถเป็นแหล่งอาหารของจุลินทรีย์บางกลุ่ม เมื่อนำมาหมักอย่างเหมาะสม จึงเกิดเป็นน้ำหมักที่สามารถนำไปใช้ร่วมกับการดูแลสวน ช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุและส่งเสริมกิจกรรมของจุลินทรีย์ในดิน วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านชวนมาทำ “จุลินทรีย์น้ำซาวข้าว” สูตรง่ายๆ ใช้วัตถุดิบไม่กี่อย่าง เหมาะสำหรับคนที่ปลูกผักสวนครัว ไม้ผล หรือไม้ประดับที่ต้องการนำวัสดุเหลือใช้กลับมาใช้ให้เกิดประโยชน์ หัวใจสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่การนำ “น้ำซาวข้าว” ไปรดต้นไม้โดยตรงเพียงอย่างเดียว แต่คือการนำมาใช้เป็นวัตถุดิบในการหมัก เพื่อให้เกิดผลิตภัณฑ์หมักที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลแปลงปลูก วัตถุดิบ หมายเหตุ: หากต้องการทำในปริมาณมาก สามารถเพิ่มสัดส่วนวัตถุดิบตามอัตราส่วนเดิมได้ วิธีทำ ขั้นตอนที่ 1 เตรียมน้ำซาวข้าว นำน้ำที่ได้จากการซาวข้

ผู้เขียน : นายสมยศ ศรีสุโร คุณณัฏฐนันท์ วรรณศิริ หรือ “คุณแหม่ม” อยู่ที่ ซอยเทอดไท 59/1 แขวงบางหว้า เขตภาษีเจริญ กรุงเทพฯ คุณแหม่ม บอกเริ่มต้นสำหรับแรงบันดาลใจในครั้งนี้เกิดขึ้นจาก น้องใบพลู ลูกสาวคนเดียวของเธอ วัย 5 ขวบ ตัวน้องนั้นเป็นเด็กชอบรับประทานผักต้ม ในฐานะพ่อและแม่ อยากส่งเสริมให้ลูกมีนิสัยกินผักติดตัวตลอดไป เพื่อสุขภาพของตัวน้องเอง แต่ความจริงข้อหนึ่งที่เราๆ ท่านๆ ทราบเป็นอย่างดีแล้วว่า มักจะมีสารเคมีและยาฆ่าแมลงที่แฝงมากับผัก ผลไม้ต่างๆ ที่เราซื้อหามานั้น เป็นภัยเงียบที่คืบคลานเข้ามาเยี่ยมหาเราและคนที่เรารักได้ตลอดเวลา ดังนั้น ทางออกที่ดีที่สุด เราสามารถทำได้คือ ปลูกผักสวนครัวไว้กินเอง เริ่มที่ตัวเรา จากที่บ้านของเรา และหากเป็นไปได้ชวนคนใกล้ตัวหรือเพื่อนร่วมงานให้เห็นประโยชน์จากการปลูกผักสวนครัว ถึงแม้ว่าบางครั้งเราจะมีเนื้อที่เหลืออยู่เพียงเล็กน้อยก็ตาม นี่คือ ประเด็นแรก และให้มีความมั่นใจว่าสามารถลงมือทำด้วยตัวเองได้อย่างง่าย สะดวก สนุก นี่คือประเด็นต่อมา เธอบอกต่อไปว่า เริ่มจากการหาข้อมูลจากสื่อต่างๆ หนังสือ อินเตอร์เน็ต และจากประสบการณ์ตรงจากสถานที่จริงที่ได้ไปเยี่ยมหาเพ

“มะเดื่อฝรั่ง” หรือ “ฟิกส์” (FIGS) ซึ่งย้อนกลับไปเมื่อ 10 กว่าปี อาจจะเป็นผลไม้ที่แทบจะไม่ค่อยมีคนรู้จักเลยในบ้านเรา แต่เมื่อได้รับความสนใจมากขึ้นว่าเป็นผลไม้เพื่อสุขภาพ มีการเผยแพร่ออกสื่อต่างๆ มีกลุ่มต่างๆ เกี่ยวกับมะเดื่อฝรั่งในโลกโซเชียล ทำให้มะเดื่อฝรั่งเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย คนทั่วไปรู้จัก ทานมะเดื่อฝรั่งเป็น มีการพัฒนาในทุกๆ ด้าน ทั้งเรื่องสายพันธุ์ที่มีการนำเข้ามาปลูกในบ้านเรานับร้อยสายพันธุ์จากทั่วโลก เทคนิควิธีการปลูก การบำรุงดูแลรักษา การเก็บเกี่ยว การบรรจุหีบห่อ การแปรรูป รวมถึงวิธีการขยายพันธุ์ที่มีการประยุกต์และพัฒนาในหลายๆ รูปแบบ เนื่องจากมะเดื่อฝรั่งเป็นอีกพืชที่สามารถขยายพันธุ์ได้หลากหลายวิธีมาก ทาง “สวนคุณลี” อำเภอเมือง จังหวัดพิจิตร ที่เป็นสวนหนึ่งที่เริ่มปลูกมะเดื่อฝรั่งในเชิงการค้าในยุคแรกๆ เพื่อจำหน่ายผลสด มานานเกือบ 15 ปี ซึ่งได้การตอบรับในการซื้อผลผลิตดีมาก โดยจำหน่ายได้ กิโลกรัมละ 150-300 บาท เลยทีเดียว ถือว่าเป็นผลไม้ที่มีราคาค่อนข้างดีสำหรับเกษตรกร เนื่องจากสามารถผลิตในเชิงปลอดสารพิษหรือแบบอินทรีย์ได้ตามแนวทางของแต่ละสวน เนื่องจากเป็นไม้ผลที่มีโลกและแมลงศ

ปลาสวยงามไม่ว่าจะผ่านมากี่ยุคกี่สมัย ความนิยมในประเทศยังไม่เคยลดน้อยลง มีการพัฒนาสายพันธุ์ให้มีความสวยงามอย่างต่อเนื่อง จึงทำให้ตลาดขายปลาสวยงามเป็นที่สนใจทั้งคนไทยและชาวต่างชาติ ได้เข้ามาแวะเวียนซื้อกันอยู่เป็นประจำ ซึ่งตลาดหลักๆ ได้แก่ ตลาดปลาสวยงามจตุจักร และฟิชวิลเลจราชบุรี ถือเป็นตลาดปลาสวยงามระดับต้นๆ ของประเทศ คุณสมชาย ศรีรักษา หรือ คุณเบนซ์ เจ้าของบ้านนอกปลาทองฟาร์ม เห็นช่องทางการเพาะพันธุ์ปลาสวยงามเพื่อสร้างรายได้ จึงได้มาปรับเปลี่ยนเรียนรู้ชีวิตของการเป็นเกษตรกรเพาะพันธุ์ปลา โดยตั้งฟาร์มอยู่บนพื้นดินบ้านเกิดเพื่อเพาะพันธุ์ปลาทองส่งขาย และทำต่อยอดจนครบวงจร จึงทำให้เวลานี้ปลาทองที่ฟาร์มแห่งนี้มีลูกค้าเข้ามาซื้อกันอย่างต่อเนื่อง ทิ้งเมืองใหญ่ กลับบ้านเกิด ทำในสิ่งที่รัก จนเกิดรายได้  คุณเบนซ์ เล่าให้ฟังว่า เริ่มแรกเดิมทำงานอยู่ที่กรุงเทพมหานคร และต่อมาได้ย้ายมาทำงานที่บ้านเกิด เป็นเจ้าหน้าที่อยู่ในมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง ซึ่งในขณะนั้นมีความชอบการเลี้ยงปลาทองอยู่ด้วยเช่นกัน จึงได้เน้นแบบซื้อมาขายไปในช่วงแรก และเมื่อทำมาเรื่อยๆ เริ่มรู้สึกว่าตลาดน่าจะไปได้ จึงเกิดความคิดที่จะไปเรียนร