Featured พืชทำเงิน

คีย์โฮล แปลงผักพร้อมหมักปุ๋ย ย้ายได้ไม่จำกัด

“ขยะ” ยังคงเป็นวาระแห่งชาติ และเป็นเรื่องที่ต้องอาศัยความร่วมมือในการจัดการจากทุกภาคส่วน ขยะที่เกิดขึ้นมีองค์ประกอบหลักที่สำคัญคือ ขยะอินทรีย์ ซึ่งมีมากกว่าร้อยละ 60 ของขยะทั้งหมด ขยะอินทรีย์ เช่น เศษผัก เปลือกผลไม้ เศษอาหาร ใบไม้ เศษเนื้อสัตว์ เป็นขยะที่สามารถย่อยสลายได้เอง แต่ต้องใช้เวลาและต้อง มีวิธีจัดการที่เหมาะสม ขยะอินทรีย์ส่วนใหญ่เกิดขึ้นจากครัวเรือน ซึ่งถ้าแต่ละครัวเรือนมีการจัดการขยะอินทรีย์ที่ดีจะสามารถช่วยลดปริมาณขยะได้มากกว่าครึ่งทีเดียว ปัจจุบัน หน่วยงานภาครัฐ เอกชน ชุมชนและกลุ่มองค์กรต่างๆ ได้พยายามส่งเสริมการกำจัดขยะอินทรีย์หลากหลายรูปแบบ เช่น หมักทำปุ๋ย เลี้ยงสัตว์ เลี้ยงไส้เดือน ทำน้ำหมักชีวภาพ เป็นต้น

คีย์โฮล คือ เทคนิคการปลูกผักปลอดสารพิษวิธีหนึ่ง โดยการทำแปลงผักแบบผสมผสานที่ปลูกผักกับทำที่หมักปุ๋ยไว้ด้วยกัน และด้วยหน้าตาของแปลงที่เหมือนกับรูกุญแจเลยทำให้ถูกเรียกว่า Keyhole garden ซึ่งการปลูกผักในรูปแบบนี้เป็นที่นิยมมากในทวีปแอฟริกาที่มีภูมิประเทศแห้งแล้งและขาดแคลนอาหาร เนื่องจากการทำ Keyhole garden ช่วยทำให้มีผักปลอดสารพิษไว้ปรุงอาหารได้ตลอดทั้งปีเลยทีเดียว

 
 

ส่วนประกอบของคีย์โฮล

แปลงปลูก ซึ่งควรมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 180 เซนติเมตร สามารถปรับเปลี่ยนตามขนาดพื้นที่ที่มีได้ แต่ไม่ควรมีขนาดใหญ่เกินกว่านี้ เพราะจะทำให้ผักได้ธาตุอาหารไม่ทั่วถึง ดังนั้นแปลงควรมีความสูง 30 เซนติเมตร ขึ้นไป จะใช้งานสะดวก ไม่ต้องก้มปลูก หรือก้มเก็บผัก เเละควรเว้นช่องทางเข้าไปยังกลางแปลง ประมาณ 60 เซนติเมตร หรือเปรียบเทียบง่าย ๆ มีลักษณะเหมือนกับก้อนเค้กที่ถูกตัดตรงกลางออก

สิ่งสำคัญในการเลือกวัสดุทำแปลงปลูกคีย์โฮล คือ ความแข็งแรงและความสามารถเก็บความชื้นในแปลงไว้ได้นาน เช่น ก้อนหิน อิฐมอญ เเละบล็อกคอนกรีต หรือจะใช้ไม้ไผ่สานก็ทำได้เช่นกัน ซึ่งถือเป็นวัสดุที่หาได้ง่าย ใช้งบน้อยว่าวัสดุอื่น ๆ แต่อายุการใช้งานก็สั้นตามไปด้วย

– ท่อปุ๋ยหมักตรงกลาง หรือรูกุญแจ ทำจากวัสดุหลายชนิด ตะแกรงเหล็ก แผงตาข่ายที่มีความแข็งแรง หรือซี่ไม้ไผ่กั้นเป็นแท่งวงกลม สูงประมาณ 90 เซนติเมตร ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 30 เซนติเมตร

– เศษอิฐ ก้อนหิน เศษกิ่งไม้ นำมาใช้รองก้นแปลงชั้นล่าง วัสดุเหล่านี้จะช่วยรักษาความชื้นให้อยู่ในแปลงไม่ไหลลงพื้นดินชั้นล่าง

– ดินปลูกผัก โดยใส่ดินตรงกลางแปลงให้สูงกว่าปลายแปลงลักษณะเป็นเนินดิน ก่อนย้ายกล้าผักลงปลูกให้เตรียมดินโดยรดน้ำให้ชุ่มแล้วทิ้งไว้ 1 สัปดาห์ก่อน

การทำงานของคีย์โฮลคือการทำปุ๋ยหมักในแปลงผักโดยที่ไม่ต้องให้ปุ๋ยผักทีหลัง โดยท่อปุ๋ยหมักที่เกิดจากเศษอาหารในครัวเรือนทับถมกันจะค่อยๆ ซึมไปกับน้ำที่รดไปสู่รากผักที่อยู่ในดิน ทั้งนี้ เราสามารถเติมเศษอาหารได้เรื่อยๆ แต่ทั่วไปแล้วปุ๋ยหมักจากเศษอาหารจะใช้เวลาย่อยสลายประมาณ 1 เดือน จึงควรกะระยะเวลาในการปลูกผักให้สัมพันธ์กัน หรือจะใช้จุลินทรีย์ช่วยย่อยก็ร่นระยะเวลาได้เช่นกัน
 
เศษอาหารที่ใช้ทำปุ๋ยหมัก ได้แก่ ผัก ผลไม้ ข้าว ใบไม้ ไม่ควรใส่เนื้อสัตว์ น้ำแกง ลงไปเนื่องจากจะทำให้เกิดกลิ่นแรงและมีแมลงรบกวนได้ หากมีเศษเปลือกไข่ เปลือกหอย จะใช้เวลาในการย่อยสลายนานให้ทุบให้ละเอียดก่อน จากนั้นรดน้ำให้ชุ่ม แล้วปิดปากท่อด้วยผ้าบางกันแมลงเข้า
 

ข้อดีของการทำสวนผักแบบ Keyhole

1. ใช้พื้นที่น้อยมากสำหรับการทำแปลงผัก เพื่อปลูกไว้กินสำหรับครอบครัว 4-5 คน

2. ประหยัดน้ำ รดน้ำในหลุมตรงกลาง ก็เพียงพอสำหรับการดูแลผักในหลุมทั้งหมด

3. กำจัดขยะสดในครัวเรือน เศษอาหารต่างๆ เศษผัก ผลไม้ ในครัวเรือน สามารถนำมากำจัดทิ้ง

ลงในหลุมได้เลย น้ำหมักต่างๆที่เกิดจากในหลุมเป็นปุ๋ยให้ผักในหลุมได้เลยในทันที

4. ได้ผักปลอดสารพิษไว้กิน การทำแปลงผักแบบ Keyhole จำนวน 1 หลุมสามารถปลูกผักหมุนเวียนรับประทานในครัวเรือนได้เลยทั้งปี

5. ใช้เวลาดูแลน้อย

6. เป็นของตกแต่งสวน ได้อย่างสวยงามและลงตัว

7. ใช้วัสดุที่มีในท้องถิ่นทำได้เลย ไม่จำเป็นต้องหาวัสดุที่ราคาแพง สามารถนำอิฐ ดิน หิน มาทำแปลงผักได้เลย ใช้ต้นทุนน้อย

8. มีความมั่นคงทางอาหาร มีอาหารไว้กินเอง ประหยัดค่าใช้จ่ายในครัวเรือน

9. ช่วยกันกำจัดขยะในครัวเรือน มีการแยกขยะสด เอามากำจัดในบ่อหมัก ช่วยกันรักษ์โลก

10. ลดค่าใช้จ่ายเรื่องการซื้อผัก ประหยัดเงิน

หลักและวิธีการสำคัญในการสร้างแปลงผักแบบ Keyhole มีดังนี้

1. หาพื้นที่ที่เหมาะสมสำหรับการปลูกผัก คือได้รับแดดเต็มวัน หรืออย่างน้อยครึ่งวัน

2. วางแปลงเป็นรูปวงกลม เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 6 ฟุต โดยเว้นที่ตรงกลาง ทำเป็นทางเข้ารูปสามเหลี่ยมมีปลายแหลมไปยังจุดศูนย์กลางแปลง ด้านกว้างของทางเข้าประมาณ 60 เซนติเมตร (คล้ายการตัดเค้กหรือพายออกมา)

3. ทำช่องเป็นคล้ายท่อตรงกลางแปลง สำหรับใส่ปุ๋ย โดยท่อนี้อาจจะทำจากไม้ หรือทำจากตะแกรงก็ได้ กะให้มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 ฟุต สูงประมาณ 3-4 ฟุต

4. คราวนี้ก่อแปลงโดยรอบวงกลม อาจจะใช้หิน ใช้อิฐ ใช้ไม้ หรือวัสดุอื่นๆที่สามารถหา และสร้างสรรค์เป็นแปลงได้มาทำ

5. ใส่ดินที่ปรุงแล้วลงให้แปลง โดยด้านล่าง ควรหากิ่งไม้ เศษอิฐ เศษหิน มาใส่รองก้นก่อน เพื่อช่วยการระบายน้ำ ที่สำคัญวิธีการใส่ดิน ให้ดินตรงกลางสูงกว่าตรงปลายแปลง คือให้ดินลาดลงตรงปลายรอบแปลง

6. ใส่เศษใบไม้ เศษหญ้า เศษอาหารต่างๆ ลงในท่อตรงกลางแปลง

7. รดน้ำให้ชุ่ม ทั้งบริเวณดินในแปลง และในท่อตรงกลาง ทิ้งไว้ประมาณ 1 อาทิตย์

8. จากนั้นเริ่มลงมือปลูกผักลงแปลงได้

การกำจัดขยะอินทรีย์ในรูปแบบของสวนผักคีย์โฮล จึงน่าจะตอบโจทย์ความมั่นคงทางอาหารในสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ได้อาหารที่ปลอดภัย ลดค่าใช้จ่ายในการซื้ออาหาร และยังช่วยในการกำจัดขยะอินทรีย์ที่เป็นปัญหาหลักของปริมาณขยะที่เกิดขึ้นและลดปัญหามลพิษจากขยะได้อีกด้วย สำหรับบ้านเรือนที่เป็นหมู่บ้านจัดสรรอาจมีพื้นที่น้อยไม่เหมาะกับการดำเนินการ อาจเริ่มจากการสร้างสวนผักคีย์โฮลในพื้นที่ส่วนกลางเพื่อเป็นพื้นที่ส่วนรวมให้คนในหมู่บ้านใช้ประโยชน์ร่วมกัน เกิดความสัมพันธ์ที่ดีต่อชุมชน

 
ขอบคุณข้อมูล : การจัดการขยะอินทรีย์ในครัวเรือนแบบคีย์โฮล

Related Posts