จากวิกฤตภูมิอากาศ สู่โอกาสเศรษฐกิจ Net Zero ทางรอดไทยในเกมการค้าโลก

ปัจจุบันความต้องการผลิตภัณฑ์ Freeze-Dried หรือการอบแห้งแบบแช่เยือกแข็งในตลาดโลกเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในกลุ่มอาหาร ขนมขบเคี้ยวเพื่อสุขภาพ และอาหารสัตว์เลี้ยง เนื่องจากผู้บริโภคให้ความสำคัญกับสินค้าที่เก็บรักษาได้นานโดยไม่ต้องพึ่งสารกันบูด สะดวก พร้อมรับประทาน และยังคงรสชาติ กลิ่น รวมถึงคุณค่าทางโภชนาการไว้ได้ใกล้เคียงของเดิม ดังนั้นเทคโนโลยี “ฟรีซดราย” (Freeze Drying) จึงเป็นโอกาสใหม่และทางรอดของสินค้าเกษตรและผู้ประกอบการไทย ในการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันทั้งในและต่างประเทศ สุทธิพจน์ แก้วบุญเรือง หน่วยวิศวกรรมและโรงงานต้นแบบ (EPP) สถาบันพัฒนาและฝึกอบรมโรงงานต้นแบบ (สรบ.) (Pilot Plant Development and Training Institute: PDTI) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) บางขุนเทียน กล่าวว่า เทคโนโลยีการอบแห้ง (Drying Technology) ถือเป็นนวัตกรรมสำคัญที่ช่วยยกระดับและเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าเกษตรและอาหารแปรรูปของไทยได้อย่างมหาศาล โดย สรบ. มีบทบาททั้งด้านการวิจัย พัฒนา ฝึกอบรม และถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ผู้ประกอบการสามารถนำไปต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ ซึ่งเทค

เมื่อก่อนใครจะซื้อของสด ต้องนึกถึง ตลาดคลองเตย ไม่ว่าจะมาจากพระประแดง สุขสวัสดิ์ หรือพื้นที่ใกล้เคียง ต่างก็แวะมาซื้อของที่นี่ แต่ทุกวันนี้ไม่เหมือนเดิม มีตลาดค้าส่งเปิดใหม่หลายแห่ง บางที่ขายถูกกว่า เดินทางสะดวกกว่า ทำให้การแข่งขันหนักขึ้นทุกปี หลายคนรู้จัก “เจ๊นิดคลองเตย” ผ่านคลิปสั้นบน TikTok ที่มักพูดเรื่องการค้าขาย การใช้เงิน และการสร้างตัวแบบเข้าใจง่าย ด้วยภาษาตรงไปตรงมา จนกลายเป็นคอนเทนต์ที่มีผู้ติดตามจำนวนมาก แต่เบื้องหลังความสำเร็จบนโลกออนไลน์นั้น คือประสบการณ์ชีวิตที่สั่งสมมานานกว่าหลายสิบปี จากแม่ค้าธรรมดาในตลาดคลองเตย สู่เจ้าของธุรกิจที่ขยายกิจการได้ถึง 7 สาขา สิ่งที่ทำให้เรื่องราวของเจ๊นิดแตกต่าง ไม่ใช่เพียงยอดวิวหรือชื่อเสียงบนโซเชียล แต่เป็นบทเรียนชีวิตที่เกิดจากการลงมือทำจริง ผ่านทั้งช่วงเวลาที่ธุรกิจเติบโตและวันที่ต้องเผชิญกับความล้มเหลว ก่อนจะนำประสบการณ์เหล่านั้นมาต่อยอดเป็นคำแนะนำให้คนรุ่นใหม่ที่กำลังมองหาโอกาสสร้างรายได้ วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านได้มีโอกาสพูดคุยกับ ‘เจ๊นิด-พนิดา ณ นคร’ หรือที่ทุกคนรู้จักในชื่อ ‘เจ๊นิด คลองเตย’ แม่ค้าขายของปลีกส่ง ที่โด่งดังในโลกออนไลน์

อากาศที่ร้อนขึ้น ฝนที่ตกไม่ตรงฤดู และภัยแล้งที่ยาวนานกว่าเดิม ไม่ใช่เรื่องของการคาดเดาอีกต่อไป เพราะวันนี้โลกกำลังใช้ข้อมูลจากอวกาศมาช่วยมองเห็นสิ่งที่จะเกิดขึ้นล่วงหน้าหลายประเทศนำข้อมูลดาวเทียมมาวิเคราะห์สภาพภูมิอากาศเพื่อเตรียมรับมือ ขณะที่ประเทศไทยเองก็ใช้เทคโนโลยีเดียวกันในการเฝ้าระวังภัยแล้งและติดตามผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับภาคการเกษตร ก่อนที่ความเสียหายจะเกิดขึ้นจริงในแปลงของเกษตรกร หนึ่งในหน่วยงานที่ทำงานอยู่เบื้องหลังข้อมูลเหล่านี้ คือ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA โดย คุณวรนุช จันทร์สุริย์ นักภูมิสารสนเทศชำนาญการพิเศษ อธิบายว่า การติดตามปรากฏการณ์เอลนีโญของไทย ไม่ได้อาศัยเพียงการพยากรณ์อากาศเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานระดับโลกเข้ากับข้อมูลดาวเทียม เพื่อประเมินสถานการณ์และแจ้งเตือนให้ประชาชน โดยเฉพาะเกษตรกร เตรียมพร้อมรับมือได้ล่วงหน้า คุณวรนุช เล่าว่า GISTDA อ้างอิงข้อมูลจาก NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) หรือองค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นหน่วยงานที่หลายประเทศ รวม

ในยุคที่สถานการณ์โลกมีความผันผวน ส่งผลให้ราคาวัตถุดิบต้นน้ำอย่างเม็ดพลาสติกทะยานสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผู้ประกอบการและเกษตรกรไทยจำนวนมากเริ่มหันกลับมามองหา “ขุมทรัพย์จากท้องถิ่น” อย่าง วัสดุธรรมชาติ เพื่อนำมาใช้ทดแทนพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง ซึ่งนอกจากจะเป็นการบริหารจัดการต้นทุนที่มีประสิทธิภาพแล้ว ยังเป็นการยกระดับมูลค่าสินค้าด้วยเรื่องราวของความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอีกด้วย 4 วัสดุธรรมชาติ “หัวใจหลัก” ของบรรจุภัณฑ์สีเขียว การเลือกใช้วัสดุธรรมชาติในปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่ความสวยงาม แต่เป็นนวัตกรรมภูมิปัญญาที่ตอบโจทย์การใช้งานจริง ประเภทของบรรจุภัณฑ์ที่ทำมาจากวัสดุธรรมชาติ จากกระแสการรณรงค์ให้ลด ละ และเลิกใช้กล่องโฟมสำหรับบรรจุอาหาร ส่งผลให้เกิดการพัฒนาและค้นคว้าวิจัย เพื่อนำ “วัสดุธรรมชาติ” มาต่อยอดเป็นนวัตกรรมบรรจุภัณฑ์ทางเลือกที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น โดยสามารถจำแนกออกเป็นประเภทต่างๆ ได้ดังนี้ 1. กล่องกระดาษใส่อาหารผลิตจากเยื่อไม้หรือเยื่อกระดาษขึ้นรูป โดยส่วนใหญ่มักมีสีขาว เนื่องจากไม่ผ่านการเติมสารเคมีหรือสารฟอกขาวเพิ่มเติม จึงปลอดภัยและสามารถย่อยสลายได้ตามธรรม

ในช่วงที่เกษตรกรหลายคนมองหาแนวทางสร้างรายได้ใหม่จากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ “ปลาชะโอน” กลายเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่น่าจับตามอง ด้วยคุณสมบัติที่เลี้ยงง่าย โตเร็ว และสามารถขายได้ราคาสูง คุณบอย-ราชพงศ์ เพ็งเพชร ผู้มองเห็นโอกาสได้เกิดความคิดที่จะนำปลาชะโอนมาเลี้ยง แต่ด้วยพื้นที่บริเวณบ้านมีพื้นที่จำกัด คุณบอยจึงนำมาเลี้ยงในถังพลาสติกขนาด 2,000 ลิตร รอบบริเวณบ้านเพื่อทดลองเลี้ยงเชิงพาณิชย์ โดยหวังว่าจะสามารถต่อยอดในอนาคต  ปลาชะโอน (Ompok biculatus) เป็นปลาน้ำจืดไม่มีเกล็ด จัดอยู่ในวงศ์ปลาเนื้ออ่อน นับเป็นปลาเศรษฐกิจชนิดใหม่ที่กำลังได้รับความนิยมในการเลี้ยงอย่างมาก โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคใต้ เช่น จังหวัดพัทลุง นครศรีธรรมราช และสุราษฎร์ธานี ความโดดเด่นของปลาชนิดนี้ไม่เพียงอยู่ที่รสชาติอร่อยเท่านั้น แต่ยังเลี้ยงง่าย โตไว ใช้ระยะเวลาเลี้ยงเพียง 8-10 เดือนก็สามารถจับขายได้ นิยมนำปลาชะโอนมาประกอบอาหารได้หลากหลาย เช่น แกงส้ม ต้มส้ม ทอดกระเทียม หรือฉู่ฉี่ ด้วยราคาขายที่ค่อนข้างสูง เฉลี่ยอยู่ที่กิโลกรัมละ 250-400 บาท (ที่มา : กรมประมง) จึงไม่น่าแปลกใจที่คุณบอยมีความสนใจทดลองเลี้ยงเพื่อสร้างรายได้  ประสบการ

หนุ่มพนักงานเอกชนเมืองกรุง หารายได้เสริมด้วยการปลูกมะนาวพันธุ์ตาฮิติ ผลใหญ่ ไร้เมล็ด สวนกระแสภัยแล้งสร้างรายได้เฉลี่ย 6-7 หมื่นบาท ต่อเดือน ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่สวนมะนาวบางกระทุ่ม เลขที่ 79/1 หมู่ที่ 9 ตำบลบ้านไร่ อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก บนเนื้อที่กว่า 10 ไร่ เขียวชอุ่มไปด้วยต้นมะนาวพันธุ์ตาฮิติ กว่า 1,200 ต้น โดยมี นาย กฤษณะ คำเวียง  และภรรยา คือ นางจรัญญา กาญจนะ เจ้าของสวนกำลังกำลังขะมักเขม้นอยู่กับการจัดกิ่งตอนมะนาวส่งลูกค้า ตามออเดอร์ที่เข้ามาแบบรัวๆ ต่อเดือนขายกิ่งพันธุ์ได้ไม่ต่ำกว่า 1,500 กิ่ง ส่วนผลมะนาวไม่ต่ำกว่า 300 กิโลกรัม ต่อเดือน เรียกได้ว่า จัดส่งกันแทบไม่ทัน สร้างรายได้ต่อเดือนเฉลี่ย 60,000-70,000 บาท นายกฤษณะ เล่าให้ผู้สื่อข่าวฟังถึงที่มาที่ไปก่อนจะลงตัวที่สวนมะนาวว่า ตัวเองเป็นลูกจ้างบริษัทเอกชนที่กรุงเทพมหานคร เมื่อ 10 ปีที่แล้ว ตนอยากมีรายได้เสริม จึงลงตัวที่การทำสวนมะนาวเพราะชอบความหอมของกลิ่นมะนาวสมัยเด็กๆ ที่แม่ทำกับข้าว ประกอบกับเวลาหน้าแล้งที่ไร ราคามะนาวพุ่งสูงมาก จึงเริ่มคุยกับภรรยา ใช้ที่นาของครอบครัว 10 ไร่ เริ่มลงมะนาวพันธุ์แป้นต่างๆ ก็เรียกได้ว่