สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เปิดเวทีแสดงศักยภาพงานวิจัยและนวัตกรรมไทย ในงานประชุมวิชาการประจำปี ครั้งที่ 21 (NAC2026) ภายใต้แนวคิด “เศรษฐกิจยั่งยืนด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี” ระหว่างวันที่ 24–28 เมษายน 2569 ณ อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จังหวัดปทุมธานี โดยเน้นการผลักดันงานวิจัยสู่การใช้งานจริงในภาคอุตสาหกรรมและสังคม พร้อมสร้างเครือข่ายความร่วมมือเพื่อขับเคลื่อนประเทศอย่างยั่งยืน
ภายในโซน “End of Waste Pavilions / Green Rubber Innovation” สะท้อนภาพการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและการเพิ่มมูลค่าวัตถุดิบของไทยอย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะ “ยางพารา” ที่ถูกต่อยอดเป็นนวัตกรรมหลากหลาย เริ่มจาก “กาวดักแมลงจากยางพารา” ใช้สีเหลืองล่อแมลง ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตภาคเกษตร ควบคู่กับ “Para Plearn” ชุดของเล่นเด็ก (ประมาณ 180 บาทต่อกล่อง) ที่ประกอบด้วย “ParaDough” ดินปั้นจากวัสดุธรรมชาติ 100% และ “ParaNote” กระดานดำพร้อมชอล์กที่ไม่ก่อฝุ่นและปลอดภัยต่อเด็ก ช่วยพัฒนาทักษะกล้ามเนื้อมัดเล็ก
ด้านสังคมสูงวัย มีการพัฒนา “Para Cushion” เบาะรองนั่งจากเจลยางพารา ช่วยลดแรงกดทับและเพิ่มความสบาย ขณะที่ภาคการผลิตยางมี “สารบีเทพ” สำหรับยืดอายุน้ำยางสดในกระบวนการผลิตยางก้อนถ้วย จากเดิมที่ใช้กรดฟอร์มิกหรือกรดกำมะถันซึ่งเสี่ยงต่อการเน่าเสีย โดยสารดังกล่าวสามารถยืดอายุได้ 12–48 ชั่วโมง ลดโอกาสยางตกเกรด และกำลังต่อยอดสู่การผลิตยางแห้งมาตรฐานสำหรับอุตสาหกรรมยางรถยนต์คุณภาพสูง
นอกจากนี้ ยังมีถุงเพาะกล้ายางจากยางพาราที่ย่อยสลายได้ภายใน 8–12 เดือน ลดปัญหาขยะพลาสติก และ “กรวยกั้นจราจร TPNR” ที่ผสมยางพารา เพิ่มความทนทาน ไม่กรอบแตกเมื่อใช้งานกลางแจ้ง
ในฝั่ง End of Waste Pavilion งานวิจัยมุ่งเปลี่ยนของเสียให้เป็นทรัพยากรมูลค่าสูง เริ่มจากผงซักฟอกจากเถ้าแกลบ โดยพัฒนาเป็น Bio sodium silicate ทดแทนสารจากทราย ลดการปล่อยสารเคมีลงแหล่งน้ำ ซึ่งได้รับการทดสอบร่วมกับภาคเอกชนและมีประสิทธิภาพเทียบเท่าผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์
ต่อด้วยวัสดุ Geo-media จากเถ้าโรงไฟฟ้าที่สามารถควบคุมขนาดรูพรุน ดูดซับได้ดี เหมาะสำหรับงานกรองน้ำ ตู้ปลา และการปลูกพืชแบบไม่ใช้ดิน พร้อมต่อยอดร่วมกับเอกชนในการขึ้นรูปเป็นเม็ด และนำพลังงานส่วนเกินกลับมาใช้ในระบบกรองอากาศ
อีกหนึ่งไฮไลต์คือ “G-Rock” วัสดุมวลเบาจากขี้เถ้าอุตสาหกรรม 60–70% ผ่านกระบวนการเผาขึ้นรูปจนมีลักษณะคล้ายฟองน้ำ แต่แข็งแรงสูง กันความร้อนและเสียงได้ดี ปัจจุบันถูกพัฒนาเป็นแผ่นคอนกรีตสำเร็จรูปที่ได้มาตรฐานและพร้อมใช้เชิงพาณิชย์
ด้านโครงสร้างพื้นฐาน มี “คอนกรีตน้ำซึมผ่าน” จากเศษกระเบื้องเซรามิก ช่วยลดน้ำท่วมขัง เหมาะกับถนนและฟุตปาธ โดยมีต้นทุนต่ำ ขณะที่ “CaCake” กากตะกอนจากอุตสาหกรรมน้ำตาล ถูกนำมาใช้แทนหินปูนในการผลิตปูนเม็ด และต่อยอดเป็นกระเบื้องเซรามิก
นอกจากนี้ยังมีการแปรรูปก้างปลาเป็นเถ้าก้างปลา สำหรับผลิตเซรามิกคุณภาพสูง ใช้เพียง 100 กรัมต่อแก้ว 1 ใบ ลดการนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ รวมถึงเทคโนโลยีสกัดโครเมียมจากกากตะกอน เพื่อผลิตเม็ดสีสำหรับกระเบื้องสระว่ายน้ำ
ในกลุ่มวัสดุก่อสร้างขั้นสูง มีเทคโนโลยีเตรียมแร่โดโลไมท์ เพื่อทดแทนซีเมนต์ พร้อมให้สีในตัว ลดต้นทุนการผลิต รวมถึงการวิจัย “รีไซเคิลกากคอนกรีต” สำหรับใช้ในอุตสาหกรรมก่อสร้าง
ขณะเดียวกันยังมีสีฉนวนไฟฟ้าจากเถ้าถ่านหิน และอิฐบล็อกจากกากคอนกรีต รวมถึง “ลูกถ้วยไฟฟ้า” ที่พัฒนาจากเถ้าโรงไฟฟ้า ซึ่งมีศักยภาพต่อยอดสู่การใช้งานจริงในระบบไฟฟ้า
ด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ “แผ่นยิปซัมบอร์ดดักจับ PM 2.5” ถูกพัฒนาจากของเสีย 3 ประเภท ทดแทนวัสดุก่อสร้างเดิม ขณะที่ผลิตภัณฑ์เซรามิกจากอะลูมิเนียมดรอสสามารถใช้เป็นวัตถุดิบผลิตซีเมนต์หรือวัสดุทนไฟ
ภาคอุตสาหกรรมยานยนต์มีการพัฒนาพลาสติกคอมโพสิตจากกากมันสำปะหลัง สำหรับชิ้นส่วนรถยนต์ และการใช้ไผ่เป็นวัสดุทางเลือกที่เติบโตเร็วและมีคุณสมบัติดี แม้ต้นทุนสูงกว่า สอดรับเทรนด์ “รีไซเคิล + วัสดุธรรมชาติ”
นอกจากนี้ยังมี “อวนปลาอัจฉริยะ” ที่ใช้ AI ตรวจสอบแหล่งที่มา โดยแยกประเภทตามพื้นที่ด้วยสี เพื่อช่วยจัดการขยะทะเลก่อนเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิล
ในระดับนาโนเทคโนโลยี มีการพัฒนา “MOFs (Metal-Organic Frameworks)” จากของเสีย เช่น ขวดพลาสติก ผ่านกระบวนการ Upcycling ให้เป็นวัสดุโครงสร้างโมเลกุลที่สามารถดูดซับก๊าซมีเทนและโลหะหนักได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม ยังมีคอนกรีตรักษ์โลก จากเถ้าลอยและเถ้าหนักชีวมวล การ “เปลี่ยนขยะอาหารเป็น EM Powder” สำหรับปรับปรุงดิน รวมถึง “ทรายแมวจากวัสดุอินทรีย์” เช่น ฟางข้าว ใบเตย ใบชมพู่ ชานอ้อย ใบไผ่ และใบมะพร้าว ที่ดูดซับน้ำได้ภายใน 3 วินาที และลดกลิ่นได้เกือบ 100%
ภาพรวมของ NAC2026 จึงสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของงานวิจัยไทยที่ครอบคลุมทุกมิติ ตั้งแต่การเพิ่มมูลค่าวัตถุดิบทางการเกษตร การจัดการของเสียอุตสาหกรรม ไปจนถึงการพัฒนาวัสดุขั้นสูงและเทคโนโลยีเพื่อสิ่งแวดล้อม โดยมีเป้าหมายชัดเจนในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยสู่ความยั่งยืนด้วยวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมอย่างแท้จริง
โดยทั่วไป วานิลลาถูกมองว่าเป็นพืชที่ให้ผลผลิตได้ดีในพื้นที่ที่มีอากาศค่อนข้างเย็นและมีความชื้นเหมาะสม เช่น พื้นที่สูงในภาคเหนือ หรือบางพื้นที่ของภาคอีสาน เนื่องจากการออกดอกของวานิลลามักได้รับอิทธิพลจากสภาพอากาศที่เย็นลงในบางช่วงของปี ทำให้หลายคนมองว่าพื้นที่ภาคใต้ไม่ใช่แหล่งปลูกวานิลลาที่เหมาะสม แต่ปัจจุบันนี้ได้เริ่มมีการปลูกวานิลลาเชิงพาณิชย์ในพื้นที่ภาคใต้แล้ว โดยเฉพาะที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งมีอดีตข้าราชการวัยเกษียณเป็นผู้บุกเบิกทดลองปลูกมานานกว่า 3 ปี หลังศึกษาสายพันธุ์และปรับวิธีการจัดการแปลงให้สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศในพื้นที่ ปีนี้นับเป็นครั้งแรกที่สวนวานิลลาแห่งนี้จะเริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตเชิงการค้า โดยคาดการณ์ผลผลิตไว้ประมาณ 40 เปอร์เซ็นต์ สำหรับผลผลิตในรอบแรก ขณะเดียวกันเจ้าของสวนได้วางแผนด้านการตลาดล่วงหน้า ทั้งการหาช่องทางจำหน่ายและการต่อยอดช่องทางสร้างรายได้ที่หลากหลาย เพื่อรองรับผลผลิตที่กำลังจะออกสู่ตลาด สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของวานิลลาในฐานะพืชมูลค่าสูงที่สามารถปรับตัวเข้ากับพื้นที่ปลูกใหม่ๆ ได้ หากมีการบริหารจัดการที่เหมาะสม พี่ยา-ตรียา กลิ่นสุคนธ์ อดีตข้าราชการวัยเ
ประเทศไทยมีความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจ ไทย- ญี่ปุ่น (Japan – Thailand Economic Partnership Agreement) (JTEPA) โดยญี่ปุ่นให้สิทธิพิเศษการยกเว้นภาษีนำเข้ากล้วยหอมทองจากประเทศไทย จำนวน 8,000 ตัน ที่ผ่านมาไทยสามารถส่งออกกล้วยเข้าสู่ตลาดญี่ปุ่นได้สูงสุดประมาณ 2,900 ตันต่อปี ซึ่งถือเป็นโอกาสที่ดีของเกษตรกรไทยที่จะสามารถพัฒนาการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคชาวญี่ปุ่น และขยายตลาดกล้วยหอมทองของไทยเพื่อส่งออกไปยังตลาดญี่ปุ่น นายวีรศักดิ์ บุญเชิญ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า กรมส่งเสริมการเกษตรได้เล็งเห็นถึงโอกาสทางการตลาดของการผลิตกล้วยหอมทองเพื่อการส่งออก ตามนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ “ตลาดนำ นวัตกรรมเสริม เพิ่มรายได้” เมื่อเร็วๆนี้ จึงได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตกล้วยหอมทองมูลค่าสูงที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐานเพื่อส่งออกญี่ปุ่นสู่เกษตรกรภาคตะวันออกเฉียงเหนือผ่านงาน Field Day โดยมีเกษตรกร จำนวน 400 คน เข้ารับการถ่ายทอดองค์ความรู้ ณ โรงเรียนท่าโพธิ์ศรีพิทยา ตำบลท่าโพธิ์ศรี อำเภอเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี เพื่อกระตุ้นให้เกษตรกรมีความพร้อมเริ่มต้นการผลิตในปีการเพาะปล
ช่วงนี้กระแสใช้พื้นที่น้อยให้เป็นประโยชน์เป็นอีกหนึ่งเทรนด์ในการสร้างรายได้ โดยเฉพาะเกษตรกรในหลายพื้นที่เริ่มให้ความสนใจและหันมาปรับเปลี่ยนการทำเกษตร โดยให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตหรือสิ่งที่ตนเองมีอยู่ให้มากขึ้น เพื่อได้ทำในสิ่งที่รักและเกิดรายได้ไปพร้อมกับการได้อยู่กับครอบครัวได้อย่างมีความสุข สิ่งนี้เองเป็นจุดเริ่มต้นให้กับใครหลายๆ คนที่ทำงานในเมืองใหญ่ได้หันกลับไปใช้เวลาในบ้านเกิดมากขึ้น ว่าที่ ร.ต.หญิง จินตหรา รักภักดี หรือ คุณต่าย เป็นหนึ่งในนั้นที่ไม่ได้มองหาความสุขจากการที่ต้องทำงานในเมืองใหญ่ แต่ได้กลับมาอยู่บ้านเกิดที่จังหวัดมหาสารคาม และใช้พื้นที่รอบบ้านเลี้ยงสัตว์น้ำหลายๆ ชนิดจนประสบผลสำเร็จ และที่เป็นสินค้าเอกในการสร้างรายได้นั้นก็คือปลาซิว โดยคุณต่ายให้เหตุผลว่าปัจจุบันปลาซิวในแหล่งน้ำธรรมชาติเริ่มมีจำนวนน้อยลง จึงทำให้ปลาชนิดนี้เมื่อเลี้ยงและขยายพันธุ์ได้ ส่งผลให้เป็นจุดเริ่มต้นเป็นที่ต้องการของลูกค้าทั้งในพื้นที่และจังหวัดอื่นๆ ที่ห่างไกลออกไป จุดเริ่มต้นเลี้ยงปลาซิว 4 ตัว ขยายพันธุ์จนเกิดรายได้ คุณต่าย เล่าฟังว่า เริ่มแรกเดิมทีทำงานประจำอยู่ที่กรุงเทพมหานคร ต่อมาได้ย้า
ปลูกมะเขือเทศสีดา พันธุ์เทพประทาน 2 ไร่ สร้างรายได้งาม มะเขือเทศสีดา พันธุ์เทพประทาน มีจุดเด่นคือทนทานต่อโรคไวรัสใบหงิกเหลือง ต้นแข็งแรง สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้นาน ทรงผลยาวรี สีชมพูสวย น้ำหนักดี ผลมีเนื้อแน่นแข็งไม่แตกง่าย เมื่อปลูกในฤดูฝน ทนทานต่อการขนส่งทางไกล อายุเก็บเกี่ยวเพียง 65-70 วัน หลังย้ายกล้า มะเขือเทศสามารถปลูกได้ปีละ 2 ครั้ง ปลูกครั้งนึงสามารถเก็บผลผลิตได้นานถึง 6 เดือน ในการเก็บแต่ละครั้งสามารถสร้างมีรายได้เข้ามาประมาณ 30,000-40,000 บาท แล้วแต่ช่วงถ้าช่วงไหนราคาดีก็ได้เงินเยอะ บางครั้งมะเขือเทศราคาขึ้นสูงถึงกิโลกรัมละ 40-50 บาท แต่คุณกิ๊ฟบอกว่าเมื่อมีราคาสูงก็มีราคาต่ำลงมาเหลือแค่กิโลกรัมละ 8-10 บาท อยู่ที่เราวางแผนการปลูกอย่าให้ชนกับป่าใหญ่ วิธีการปลูก การเตรียมดิน เริ่มแรกไถตากดินแปรดิน ยกร่องห่างประมาณ 1.20 เมตร แล้วแต่บางคนชอบห่าง ชอบถี่ แต่ถ้ายกร่องห่างไว้จะดีกว่า เพื่อที่ระบายอากาศได้ง่าย โอกาสของการเกิดเชื้อราก็จะน้อยลง ความห่างระยะต้นลงหลุม 30 เซนติเมตร ต่อต้นต่อหลุม วางท่อสายน้ำหยด วางเสร็จคลุมผ้ายาง ก่อนปลูกเปิดน้ำใส่เพื่อให้ดินอ่อน แล้วใช่ไม้ในการเจาะหลุม ก่
