ในวันที่ชีวิตคนเมืองเต็มไปด้วยความเร่งรีบและพื้นที่ที่จำกัด คำว่า “เกษตร” อาจไม่ได้หมายถึงท้องนาไร่กว้างอีกต่อไป หากแต่กำลังถูกตีความใหม่ให้กลายเป็นวิถีชีวิต ที่ออกแบบได้ตามขนาดพื้นที่และจังหวะชีวิตของแต่ละคน เกษตรสมัยใหม่จึงไม่ใช่แค่เรื่องของการปลูกหรือเลี้ยง แต่คือการเข้าใจตัวเอง เข้าใจทรัพยากร และออกแบบระบบให้ “พอดี” กับชีวิต พอดีในแบบที่ไม่จำเป็นต้องเหมือนใคร และอาจเล็กพอจะอยู่กลางเมืองได้อย่างกลมกลืน
คุณชารีย์ บุญญวินิจ หรือ “ลุงรีย์” เจ้าของ “โอมากาเห็ด” กลางเมือง คือหนึ่งในตัวอย่างของเกษตรกรที่นิยามคำว่าเกษตรใหม่ได้อย่างน่าสนใจ บนพื้นที่เพียงราว 100 ตารางวา ลุงรีย์ไม่ได้มองว่าความยั่งยืนเป็นเรื่องยิ่งใหญ่ แต่เป็นเรื่องปัจเจกที่ต้องตอบโจทย์ชีวิตของแต่ละคน “ความยั่งยืนสำหรับใครคนใดคนหนึ่ง มันเป็นเรื่องของปัจเจกมากๆ” ลุงรีย์อธิบาย พร้อมนิยามสิ่งที่ทำว่าเป็นเศรษฐกิจแบบอินดี้ ที่ต้องเริ่มจากการรู้จักตัวเองก่อนว่าอะไรคือความพอดี เพราะความพอดีของแต่ละคนไม่มีทางเท่ากัน
จากมูลไส้เดือน สู่ฟาร์มครบวงจร
ที่ทุกอย่างเชื่อมโยงกัน
ลุงรีย์ เล่าให้ฟังว่า จุดเริ่มต้นของฟาร์มแห่งนี้ไม่ได้เริ่มจากเห็ด แต่เริ่มจากการเลี้ยงไส้เดือนด้วยความตั้งใจง่ายๆ ที่อยากจัดการขยะอาหารในชีวิตประจำวัน จึงได้ลองทำอย่างจริงจัง ก่อนจะพบว่าไส้เดือนไม่สามารถจัดการทุกอย่างได้ทั้งหมด แต่มันแปลงบางอย่างออกมาเป็น “มูลไส้เดือน” ซึ่งเป็นปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่าทำได้หรือไม่ได้ แต่คือฟาร์มแห่งนี้ต้องการอะไรกันแน่ ระหว่างการกำจัดขยะกับการสร้างผลผลิตคุณภาพสูง เมื่อคำตอบชัด ระบบก็เริ่มถูกออกแบบใหม่
“จริงๆ การแบ่งโซนนิ่งเป็นลักษณะของการคิดเบ็ดเสร็จจบ บอกได้เลยว่าฟาร์มนี้ ขยับพื้นที่ประมาณ 20 ครั้งแล้ว เพราะฉะนั้นทุกครั้ง มันไม่ได้เก่งเลย ฉลาดเลย ตอนที่มันยังไม่สำเร็จเนี่ย มันมีพลาดมันมีผิด”
ฟาร์มของลุงรีย์ จึงค่อยๆ เติบโตเป็นระบบนิเวศขนาดย่อมที่เชื่อมโยงทุกอย่างเข้าด้วยกัน ก้อนเห็ดเก่าถูกนำไปทำปุ๋ย แกลบดิบจากเป็ดกลายเป็นอินทรียวัตถุ ไก่ทำหน้าที่จัดการแมลงส่วนเกิน เศษใบไม้จากหลังคาถูกหมักรวมกัน กลายเป็นวงจรที่แทบไม่เหลือขยะออกจากบ้านเลยตลอดหลายปีที่ผ่านมา
“ตอนคิดออกนี่มันแบบ…ว้าวเลย” ลุงรีย์เล่าถึงจุดที่เริ่มเห็นภาพการเชื่อมโยงทั้งหมด จากเดิมที่เคยต้องเอาถุงขยะไปทิ้งหน้าบ้าน กลายเป็นระบบที่ทุกอย่างถูกใช้อย่างหมดจด
เชื่อมฟาร์มกับครัว สู่ “โอมากาเห็ด”
ปลูกเท่าที่จอง คุมต้นทุนได้
ลุงรีย์ เล่าต่ออีกว่า การออกแบบฟาร์มไม่ใช่เรื่องสมบูรณ์แบบตั้งแต่แรก จึงได้จัดโซนนิ่งของฟาร์มสามารถมองได้สองทาง คือ จากหลังบ้านสู่หน้าบ้านคือการเดินทางของวัตถุดิบสู่มื้ออาหาร และจากหน้าบ้านสู่หลังบ้านคือการย้อนกลับของเศษอาหารสู่การจัดการ เพื่อให้เกิดใหม่ในรูปแบบของดินและปุ๋ย เป็นวงจรที่เชื่อม “ฟาร์ม” กับ “ครัว” เข้าหากันอย่างแยกไม่ออก
เมื่อระบบเริ่มนิ่ง เห็ดจึงเข้ามาเป็นตัวเอกของเรื่อง แต่เห็ดในมุมมองของลุงรีย์ไม่ใช่แค่ผลผลิต หากแต่เป็นวัตถุดิบที่มีข้อจำกัดชัดเจน ทั้งเรื่องระยะเวลาความอร่อยและการเก็บรักษา ซึ่งนี่ไม่ใช่ปัญหา แต่คือช่องว่างที่สามารถเปลี่ยนเป็นโอกาสได้ “โอมากาเห็ด” จึงถือกำเนิดขึ้นในฐานะประสบการณ์การกินที่ต้องจองล่วงหน้า เพราะความอร่อยของเห็ดมีเวลาจำกัด และนั่นเองที่ทำให้มันพิเศษ
ลุงรีย์ปลูกเห็ดเท่าที่ลูกค้าจอง หรือพูดง่ายๆ คือให้ตลาดนำการผลิตอย่างเต็มรูปแบบ เพราะความสุขของเกษตรกรคือการรู้ว่าวันนี้ต้องปลูกเท่าไหร่ เพราะมีคนซื้อล่วงหน้าแล้ว ทุกอย่างจึงถูกวางแผนเป็นรอบ เป็นสัปดาห์ คำนวณจำนวนคน จำนวนดอกเห็ด และจำนวนรอบการให้บริการอย่างละเอียด จากฟาร์มเล็กๆ กลายเป็นระบบที่สามารถคาดการณ์รายได้และควบคุมต้นทุนได้จริง
“เราก็กระทำเล่นๆ รอบละ 10 คน วันหนึ่ง 3 รอบ 30 คน 3 วัน 90 คน 4 สัปดาห์ประมาณ 360 คน บวกๆ 500 คน บวกเห็ด 2,500 ดอก ว่างไหมล่ะ ที่แค่ไหนถึงจะพอ หมุนกี่รอบถึงจะพอ ลูปการทำงานแอ็กชันแพลนเป็นยังไง อย่าพึ่งไปทำใหญ่เลยเกษตรอ่ะ ทำเล็กให้ฟิตก่อน”
จากคนปลูกสู่เชฟ เชื่อมฟาร์มกับครัว
สร้างโอมากาเห็ดขายประสบการณ์
ในพื้นที่เดียวกัน คุณรีย์ เล่าว่า การสวมบทบาททั้งเกษตรกรและผู้ประกอบการคือการเป็นเชฟ แม้จะยอมรับว่ายังเป็นมือใหม่ในครัว แต่การยืนอยู่ตรงกลางระหว่าง “คนปลูก” และ “คนปรุง” ทำให้เข้าใจทั้ง 2 ฝั่งอย่างลึกซึ้ง เพราะทำให้ได้เห็นปัญหาของเชฟที่ต้องการวัตถุดิบสม่ำเสมอ และเข้าใจข้อจำกัดของเกษตรกรที่ต้องพึ่งพาฤดูกาล สิ่งที่ทำจึงไม่ใช่การแก้ปัญหา แต่คือการเชื่อมความเข้าใจให้เกิดพื้นที่ตรงกลางที่ทั้ง 2 ฝ่ายอยู่ร่วมกันได้
“โอมากาเห็ด” จึงไม่ใช่แค่ร้านอาหาร แต่เป็นการขาย “ความเชื่อใจ” ลูกค้าต้องยอมรับว่าไม่มีเมนูให้เลือก และต้องเปิดใจให้กับสิ่งที่ฟาร์มมีในวันนั้น จากเดิมที่เคยตั้งราคาอยู่ที่ 400 บาท จึงค่อยๆ ขยับมาเป็นราคา 700 บาท และ 900 บาท จนถึงระดับที่สะท้อนคุณค่าของประสบการณ์มากขึ้น ไม่ใช่เพราะอยากขายแพง แต่เพราะต้องทำให้ระบบอยู่รอดได้ และสามารถพัฒนาคุณภาพต่อไป
“เรามอบประสบการณ์ที่ดีให้กับลูกค้า แล้วก็มีแผนที่จะเพิ่มราคา เพราะว่าสิ่งเหล่านี้จริงๆ เขาทำกันที่หนึ่ง 1,200 2,400 หรือ 3,200 บาท นั่นคือเชฟจริงๆ แต่ในเมื่อเรามาฟาร์ม แล้วฟาร์มเมอร์เป็นคนปลูก ตรงเนี่ย! เราก็สามารถขยับราคาขึ้นมา อยู่ในสเตตที่มันทำแล้ว มันพอมีวิธีบริหารจัดการให้มันอยู่รอด”
14 ปีของการลองผิดถูก
สู่ฟาร์มที่สมดุลทั้งรายได้และความสุข
ในอีกมุมหนึ่ง ลุงรีย์ไม่ได้มองว่าความสำเร็จต้องมาเร็ว แต่ยอมรับตรงๆ ว่าตัวเอง “ไม่เก่ง” และใช้เวลากว่า 14 ปี เพื่อมาถึงจุดนี้ จึงได้ตั้งชื่อฟาร์มล่วงหน้ามา 20 ปี และมองว่าชีวิตยังอยู่แค่ครึ่งทาง “อย่ารีบสำเร็จมากก็ได้ เพราะสูตรสำเร็จมันก็มีราคาของมัน” ลุงรีย์ทิ้งท้ายด้วยมุมมองที่ชวนคิดว่า บางครั้งการเติบโตช้าๆ อาจเป็นหนทางที่ยั่งยืนกว่า
ท้ายที่สุด ฟาร์มเล็กๆ กลางเมืองแห่งนี้ อาจไม่ได้เป็นต้นแบบที่สมบูรณ์แบบ แต่เป็นตัวอย่างของการลงมือทำจริง ที่เต็มไปด้วยความผิดพลาด การเรียนรู้ และการปรับตัวอย่างต่อเนื่อง มันสะท้อนให้เห็นว่าเกษตรสมัยใหม่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับขนาดพื้นที่ แต่อยู่ที่วิธีคิดและการออกแบบชีวิตที่เลือกได้ว่าจะวิ่งตามเงิน หรือจะค่อยๆ สร้างสมดุลระหว่างรายได้ ความสุข และความหมายของคำว่า “พอดี” ในแบบของตัวเอง
หากท่านใดสนใจหรือต้องการข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ เพจ Unclereefarm
ผู้เขียน : สุรเดช สดคมขำ
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรก 30 เมษายน 2026
คุณสุระ จันทร์ศิริ เป็นเกษตรกรที่ทำการผลิตไม้ดอกไม้ประดับมาเป็นเวลานาน โดยก่อนหน้านั้นเขาได้ผลิตไม้ประดับชนิดอื่นๆ ก่อน ต่อมาเมื่อเห็นว่าตลาดมีความต้องการต้นแก้วพวงดวงใจและต้นแก้วลิลลี่ เขาจึงได้มาปรับเปลี่ยนทำไม้ที่มีดอกหอม 2 ชนิดนี้ สร้างเป็นรายได้ที่ดีไม่น้อยทีเดียว โดยการผลิตมีทั้งการผลิตให้เป็นไม้ประดับในกระถางและไม้ขุดล้อมที่มีต้นใหญ่ๆ ให้กับลูกค้าได้ต่อเนื่องได้ตลอดทั้งปี เปลี่ยนจากสวนไม้ผล เข้าสู่วงการไม้ประดับ คุณสุระ เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนนั้นเริ่มทำอาชีพทางการเกษตรด้านไม้ผลและการปลูกไผ่ ต่อมาไผ่ที่ทำการปลูกเกิดออกดอกและตายยกสวน ทำให้ได้ปรับเปลี่ยนมาปลูกมะนาวและทุเรียน ซึ่งช่วงที่ปลูกทุเรียนสมัยนั้นยังไม่มีลูกค้าเข้ามาซื้อมากนักเหมือนปัจจุบัน จึงได้ปรับเปลี่ยนมาปลูกไม้ดอกไม้ประดับ เพื่อให้ตรงตามที่ตลาดต้องการ เพราะมีลูกค้าเข้ามารับซื้อถึงสวน จึงเป็นจุดเริ่มต้นให้ยึดอาชีพนี้มาจนถึงปัจจุบัน “พอมีกลุ่มหมู่บ้านไม้ดอกไม้ประดับเฉลิมพระเกียรติ บ้านดงบังเกิดขึ้น กลุ่มนี้ก็เป็นกลุ่มที่ใหญ่ขึ้น ก็มีการทำไม้ดอกไม้ประดับหลากหลายชนิด ช่วงแรกผมทำต้นโมกจำหน่ายก่อน หลังๆ มา ตลาดเริ่มมีการป
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พบบัวบาชนิดใหม่ของโลก 5 ชนิด จากแหล่งน้ำของประเทศไทย บ่งชี้ถึงความร่ำรวยทรัพยากรพืชของไทย และความสำคัญของงานวิจัยวิทยาศาสตร์พื้นฐานของสถาบันการศึกษา นักวิจัย มก. นำโดย รศ.ดร.เฉลิมพล สุวรรณภักดี จากภาควิชาพฤกษศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ค้นพบบัวบาชนิดใหม่ของโลกจำนวน 5 ชนิด โดยตีพิมพ์เผยแพร่การค้นพบนี้ในวารสาร Aquatic Botany ฉบับปี 2026 การค้นพบครั้งนี้เป็นการบูรณาการวิจัยร่วมระหว่างหน่วยงานซึ่งประกอบด้วย ดร.ณัฐพล นพพรเจริญกุล นักวิจัย จากองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช) และ Prof. Dr. Trevor R. Hodkinson จากทรินิตี้คอลเลจ มหาวิทยาลัยแห่งกรุงดับลิน ประเทศไอร์แลนด์ โดยเป็นการบูรณาการวิจัยร่วมทางด้านอนุกรมวิธานพืช สัณฐานวิทยาและเซลล์วิทยา รศ.ดร.เฉลิมพล กล่าวว่า พืชสกุลบัวบา (Nymphoides) วงศ์ Menyanthaceae เป็นพืชน้ำที่มีการใช้ประโยชน์ทางด้านการใช้เป็นพืชประดับและผักพื้นบ้าน ในประเทศไทยเคยมีรายงาน 5 ชนิด จากการศึกษาวิจัยพบว่า บัวบาของประเทศไทยมีทั้งหมด 10 ชนิด และเป็นพืชชนิดใหม่ของโลก 5 ชนิด แต่ละชนิดมีศักยภาพในการนำไปใช้ประโยชน์ทางด้านการใช
กลุ่มสหกรณ์ฯ ปลื้มยอดขายสินค้าดาวเด่นประจำจังหวัด หลังยกพลบุกสภาเปิดบูธจัดแสดงสินค้าและจำหน่าย ในช่วงอภิปรายงบประมาณปี 70 พร้อมขอบคุณลูกค้าผู้ทรงเกียรติวีไอพีร่วมอุดหนุนกันคึกคัก ขณะที่อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ชวนอุดหนุนต่อที่ศูนย์กระจายสินค้าสหกรณ์ประจำจังหวัดนั้น ๆ ผลสำเร็จจากการที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยกรมส่งเสริมสหกรณ์ได้นำสมาชิกเครือข่ายสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรที่มีผลิตภัณฑ์หรือสินค้าดาวเด่นของสหกรณ์ประจำจังหวัดมาจัดแสดงและจำหน่าย ณ บริเวณชั้น 1 โซน C (รอบสระมรกต) ภายในอาคารรัฐสภา ในระหว่างวันที่ 30 มิถุนายน – 2 กรกฎาคม 2569 ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นช่วงเวลาการอภิปรายงบประมาณประจำปี 2570 ปรากฏว่าได้รับความสนใจจากบรรดา ส.ส. และ ส.ว. ตลอดจนเจ้าหน้าที่ทั้งที่ทำงานในอาคารรัฐสภาและผู้มาติดต่อราชการอย่างคับคั่ง จนสร้างเม็ดเงินรายได้ให้กับสมาชิกกลุ่มสหกรณ์และเกษตรกรที่นำสินค้ามาจำหน่ายอย่างเป็นกอบเป็นกำ นายณัฏฐภัทร แดงรักษา ประธานกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟจังหวัดเลย ในฐานะประธานกลุ่มเกษตรกร ผู้ปลูกกาแฟภูทับช้าง อ.ปากชม จ.เลย ซึ่งเป็น 1 ใน 16 บูธ สินค้าดาวเด่นประจำจังหวัดเลย กล่าวว่า รู้สึกดีใจที่ได้
ในอดีตการเลี้ยงกุ้งกุลาดำเป็นอาชีพที่รุ่งเรืองมากเพราะให้ผลตอบแทนที่สูง เมื่อประมาณ 20-30 ปีก่อน พื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช มองไปทางไหนก็เห็นสว่างไสวไปด้วยแสงไฟจากบ่อกุ้ง ต่อมา สภาพสิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรม มีปัญหาโรคกุ้งทำให้ผลผลิตลดลง แถมประสบปัญหาราคากุ้งตกต่ำในบางช่วงจึงหยุดเลี้ยงกุ้งในที่สุด ส่งผลให้นากุ้งนับแสนไร่กลายเป็นนากุ้งร้าง “พี่โชค” หรือ คุณณัฏฐชัย นาคเกษม เป็นหนึ่งเกษตรกรที่เคยล้มเหลวจากอาชีพทำนากุ้งแถมเป็นหนี้เป็นสิน 6-7 ล้าน จนกระทั่งปี 2560 พี่โชคหันมาเพาะเลี้ยงปูทะเล ในชื่อ “คุณโชคฟาร์ม” โดยศึกษาเรียนรู้ด้วยตัวเอง และจากการทำงานวิจัยร่วมกันระหว่างฟาร์มและมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย ภายใต้การสนับสนุนทุนวิจัยจาก หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) จนสามารถพัฒนาให้เป็นฟาร์มเลี้ยงปูทะเลครบวงจรที่ได้รับมาตรฐานการเพาะเลี้ยงสัตว์นํ้าที่ดีสำหรับการผลิตสัตว์นํ้า (GAP) ของกรมประมง ภายในเนื้อที่ 27 ไร่ ของคุณโชคฟาร์ม ประกอบด้วยบ่อเลี้ยง บ่อชำ การเลี้ยงปูทะเลในบ่อพลาสติกและการเลี้ยงปูไข่แบบคอนโด เป็นฟาร์มต้นแบบการเลี้ยงปูทะเลในพื้นที่บ่อกุ้
