ในห้องแล็บแห่งหนึ่งในเมืองเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ มีอุปกรณ์ขนาดเล็กที่มองเผินๆ อาจดูเหมือนแผ่นใสบรรจุน้ำคล้ายกับน้ำในบ่อทั่วไป แต่ภายในกลับซ่อนเทคโนโลยีที่น่าสนใจ เพราะของเหลวในแผ่นใสนี้สามารถผลิตพลังงานเพื่อจ่ายไฟให้นาฬิกาได้อย่างต่อเนื่อง ที่น่าทึ่งคือ ระบบดังกล่าวทำงานมาแล้ว นานถึง 6 ปี โดยไม่ต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่แม้แต่ครั้งเดียว เพราะแหล่งพลังงานไม่ได้มาจากแบตเตอรี่ แต่เกิดจากการทำงานของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กภายในระบบที่อาศัยแสงและกระบวนการสังเคราะห์แสงในการผลิตกระแสไฟฟ้า
เทคโนโลยีนี้ทำงานด้วยหลักการ Biophotovoltaics หรือการผลิตกระแสไฟฟ้าจากกระบวนการสังเคราะห์แสงของสิ่งมีชีวิต โดยระบบจะดักจับอิเล็กตรอนที่เกิดขึ้นระหว่างการสังเคราะห์แสง ก่อนนำมาเปลี่ยนเป็นกระแสไฟฟ้าเพื่อใช้งาน
แม้พลังงานที่ผลิตได้จะไม่มากเท่ากับแหล่งพลังงานทั่วไป แต่มีศักยภาพเพียงพอสำหรับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้พลังงานต่ำ เช่น เซนเซอร์หรืออุปกรณ์ขนาดเล็ก จึงมีโอกาสนำมาใช้เป็นทางเลือกแทน แบตเตอรี่ขนาดเล็กแบบใช้แล้วทิ้ง ซึ่งช่วยลดการใช้แบตเตอรี่และขยะอิเล็กทรอนิกส์ในระยะยาว
เปลี่ยน “สาหร่าย” ให้กลายเป็นแหล่งพลังงาน
Biocell เป็นนวัตกรรมที่เกิดจากความร่วมมือระหว่างภาควิชาชีวเคมี มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ และ Lucia Giron นักออกแบบชีวภาพ ซึ่งใช้เวลาพัฒนานานกว่า 2 ปีครึ่ง เพื่อเปลี่ยนงานวิจัยในห้องทดลองให้กลายเป็นอุปกรณ์ต้นแบบที่สามารถนำมาใช้งานได้จริง
เบื้องหลังการทำงานของ Biocell คือหลักการ Biophotovoltaics หรือการผลิตพลังงานไฟฟ้าจากกระบวนการสังเคราะห์แสง โดยภายในอุปกรณ์บรรจุ ไซยาโนแบคทีเรีย (Cyanobacteria) ซึ่งเป็นจุลินทรีย์ที่มีลักษณะคล้ายสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน เมื่อได้รับแสงและเกิดการสังเคราะห์แสง สิ่งมีชีวิตเหล่านี้จะปล่อยอิเล็กตรอนออกมา ระบบจึงทำหน้าที่ดักจับอิเล็กตรอนดังกล่าวและเปลี่ยนให้เป็นกระแสไฟฟ้า
แม้พลังงานที่ผลิตได้จะยังมีปริมาณไม่มากนัก แต่ข้อได้เปรียบสำคัญคือ สามารถผลิตกระแสไฟฟ้าได้อย่างต่อเนื่อง ตราบใดที่ไซยาโนแบคทีเรียยังมีชีวิตและได้รับแสงอย่างเหมาะสม จึงเกิดแนวคิดในการนำเทคโนโลยีนี้มาใช้เป็นทางเลือกแทนแบตเตอรี่ขนาดเล็กแบบใช้แล้วทิ้ง สำหรับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ต้องการพลังงานในระดับต่ำ
ออกแบบให้ “มองเห็น” พลังงานจากธรรมชาติ
สิ่งที่ทำให้ Biocell แตกต่างจากแหล่งพลังงานทั่วไปไม่ได้มีเพียงวิธีการผลิตไฟฟ้า แต่ยังรวมถึงแนวคิดด้านการออกแบบที่ตั้งใจ เปิดเผยกระบวนการทำงานของธรรมชาติให้ผู้ใช้งานมองเห็นได้
ตัวอุปกรณ์ถูกออกแบบให้มีโครงสร้างโปร่งใส เพื่อให้แสงสามารถส่องผ่านเข้าไปถึงไซยาโนแบคทีเรีย ขณะเดียวกันผู้ใช้งานก็สามารถมองเห็นสิ่งมีชีวิตภายในและเข้าใจได้ว่า พลังงานที่กำลังถูกผลิตขึ้นไม่ได้มาจากแบตเตอรี่ที่ซ่อนอยู่ แต่เกิดจากกระบวนการสังเคราะห์แสงของสิ่งมีชีวิต
ภายในตัวเครื่องยังถูกออกแบบให้เป็นสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตของไซยาโนแบคทีเรีย โดยขั้วไฟฟ้ามีพื้นผิวลักษณะคล้ายเส้นขนขนาดเล็ก เพื่อเพิ่มพื้นที่ให้จุลินทรีย์สามารถเกาะอยู่ได้ ขณะที่มีแผ่นเยื่อพิเศษช่วยให้อากาศและก๊าซที่จำเป็นสามารถถ่ายเทผ่านระบบได้ แต่ยังคงกักเก็บน้ำไว้ภายใน เพื่อไม่ให้สภาพแวดล้อมแห้งจนกระทบต่อการทำงานของสิ่งมีชีวิต
ด้านหน้าของอุปกรณ์ยังตกแต่งด้วยลวดลายคล้าย เส้นใบไม้ เพื่อสื่อถึงกระบวนการสังเคราะห์แสงและการทำงานของธรรมชาติ โดยไม่จำเป็นต้องใช้ข้อความอธิบายมากมาย นอกจากนี้ Biocell ยังถูกออกแบบโดยคำนึงถึงการใช้งานหลังหมดอายุ ตัวเครื่องสามารถถอดแยกชิ้นส่วนได้ง่าย ทำให้สะดวกต่อการนำกลับมาใช้ใหม่หรือเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิล
ทางเลือกใหม่แทนแบตเตอรี่ใช้แล้วทิ้ง
หนึ่งในเป้าหมายสำคัญของการพัฒนา Biocell คือการสร้างทางเลือกใหม่ให้กับ แบตเตอรี่ขนาดเล็กแบบใช้แล้วทิ้ง ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานที่พบได้ทั่วไปในอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ขนาดเล็ก ไม่ว่าจะเป็นรีโมตคอนโทรล เครื่องตรวจจับควัน หรือเซ็นเซอร์ต่างๆ
แม้แบตเตอรี่เหล่านี้จะมีขนาดเล็ก แต่เมื่อถูกใช้งานและทิ้งเป็นจำนวนมาก ก็สะสมกลายเป็นปัญหาด้านทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม เพราะกระบวนการผลิตต้องพึ่งพาวัตถุดิบจากการทำเหมือง ขณะที่แบตเตอรี่ที่หมดอายุแล้วก็ต้องเข้าสู่กระบวนการจัดการขยะที่เหมาะสม
หาก Biocell สามารถพัฒนาประสิทธิภาพและลดขนาดลงได้มากพอ เทคโนโลยีนี้ก็อาจเข้ามาเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับอุปกรณ์ที่ใช้พลังงานต่ำ โดยช่วยลดการพึ่งพาแบตเตอรี่แบบใช้ครั้งเดียว และลดปริมาณขยะที่เกิดขึ้นในระยะยาว
จากต้นแบบสู่การใช้งานจริง
ปัจจุบันทีมวิจัยได้พัฒนาต้นแบบที่สามารถทำงานได้จริงแล้ว 2 รูปแบบ ได้แก่ รุ่นทรงกลมสำหรับจ่ายไฟให้เซ็นเซอร์ และ รุ่นทรงสี่เหลี่ยมที่นำไปใช้กับวิทยุนาฬิกา อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญในตอนนี้คือเรื่องของขนาด เพราะต้นแบบ Biocell ยังมีขนาดใหญ่กว่าอุปกรณ์ที่นำไปจ่ายไฟให้ ขณะที่บริษัทสปินเอาต์อย่าง e-Pho กำลังพัฒนาเทคโนโลยีต่อเนื่อง เพื่อทำให้เซลล์มีขนาดเล็กลงและเหมาะกับการนำไปใช้งานในอุปกรณ์จริงมากขึ้น
แต่สำหรับ Lucia Giron การพัฒนา Biocell ไม่จำเป็นต้องจบลงด้วยการทำให้อุปกรณ์มีขนาดเล็กจนแทบมองไม่เห็น เพราะหนึ่งในเสน่ห์ของเทคโนโลยีนี้ คือการทำให้ “กระบวนการผลิตพลังงาน” กลับมาอยู่ในสายตาของผู้คน ระบบพลังงานส่วนใหญ่ในปัจจุบันถูกออกแบบให้ซ่อนอยู่ภายในผนัง ตัวเครื่อง หรือก้อนแบตเตอรี่ เราจึงแทบไม่เคยเห็นว่าพลังงานที่เราใช้นั้นเกิดขึ้นมาได้อย่างไร แต่ Biocell กำลังทำให้เรื่องนี้แตกต่างออกไป
แผ่นใสเล็กๆ ที่วางอยู่บนโต๊ะอาจดูเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น แต่ภายในนั้นมีสิ่งมีชีวิตขนาดจิ๋วกำลังสังเคราะห์แสงและปล่อยอิเล็กตรอนออกมา ก่อนที่ระบบจะนำอิเล็กตรอนเหล่านั้นมาเปลี่ยนเป็นพลังงานเพื่อให้อุปกรณ์ทำงาน และสิ่งที่น่าทึ่งยิ่งกว่านั้นคือ ต้นแบบสามารถจ่ายไฟให้กับอุปกรณ์ได้ต่อเนื่องนานถึง 6 ปี โดยไม่ต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่แม้แต่ครั้งเดียว
จากสิ่งมีชีวิตเล็กๆ ที่เราอาจมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า สู่การเป็นแหล่งพลังงานที่ทำงานอย่างเงียบๆ บนชั้นวางของ นี่อาจเป็นภาพหนึ่งของอนาคตที่ทำให้เราเห็นว่า พลังงานไม่จำเป็นต้องมาจากสิ่งที่ถูกขุดขึ้นมาจากพื้นดินเสมอไป แต่อาจเกิดขึ้นจากสิ่งมีชีวิตที่กำลังใช้ชีวิตอยู่ตรงหน้าเรา
ขอบคุณภาพ และอ้างอิงจาก : https://mossandfog.com/these-glowing-green-batteries-are-alive-and-they-never-run-out/?utm_source=flipboard&utm_content=topic/environment#jp-carousel-162704 , techsauce
เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2569 ณ อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จ.ปทุมธานี ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สวทช. ร่วมกับกรมพัฒนาที่ดิน ลงนามความร่วมมือ 5 ปี นำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาช่วยจัดการดินให้เกษตรกรไทย ความร่วมมือครั้งนี้เอาความรู้เรื่องดินของกรมพัฒนาที่ดินที่คลุกคลีอยู่ในพื้นที่จริง มาผสานกับความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี “ถ่านชีวภาพ” หรือไบโอชาร์ ของศูนย์เอ็มเทค เป้าหมายคือทำให้เกษตรกรมีเครื่องมือและข้อมูลใช้ตัดสินใจปรับปรุงดินได้แม่นยำขึ้น ไม่ใช่แค่งานวิจัยที่อยู่ในห้องแล็บ สำหรับสิ่งที่จะเกิดขึ้นและเป็นประโยชน์กับเกษตรกร เริ่มจากการพัฒนาฐานข้อมูล “Biochar Index” ที่จะบอกคุณสมบัติและวิธีใช้ไบโอชาร์ให้เหมาะกับดินแต่ละแบบ ช่วยให้เกษตรกรเลือกใช้ได้ตรงจุด ไม่เสียของ ควบคู่ไปกับการพัฒนาชุดตรวจวิเคราะห์ดิน หรือ Soil Test Kit แบบใช้งานง่าย ให้เกษตรกรหรือเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ตรวจสภาพดินเบื้องต้นได้เอง ไม่ต้องรอส่งแล็บ นอกจากนี้ยังมีการร่วมมือกับองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) พัฒนาวิธีประเมินความอุดมสมบูรณ์และความมีชีวิตของดินให้เหมาะกับบริบทไทย และศูนย์ไบโอเทค จะเข้ามาร
“สังคมรักสุขภาพ” กลายเป็นเทรนด์ใหญ่ ที่มีภาพสะท้อนชัดจากพฤติกรรมคนที่เปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด ทั้งการหันมาตื่นตัวกับการออกกำลังกาย ตั้งแต่ยุคเต้นแอโรบิก งานวิ่งมาราธอน มาจนถึงกีฬาความท้าทายสูงอย่าง HYROX แต่แค่ขยับร่างกายอย่างเดียวคงไม่พอ เพราะปัจจัยหลักของสุขภาพที่แท้จริงเริ่มต้นจาก “อาหาร” ในยุคที่เราพูดถึง Longevity หรือการมีชีวิตที่ยืนยาวอย่างมีคุณภาพ คำถามคือ…ถึงเวลาแล้วหรือยังที่เราจะตั้งคำถามกับสิ่งที่กินเข้าไปทุกวันเพราะต่อให้เทคโนโลยีทางการแพทย์จะก้าวหน้าไปไกลแค่ไหน ก็ไม่อาจวิ่งไล่ทันจำนวนผู้ป่วยที่เพิ่มขึ้นจากสารเคมีสะสมในอาหารได้ นี่คือจุดเปลี่ยนชีวิตของ Mr.Sho Oga (โช โอกะ) ผู้ที่เคยทำงานดูแลผู้ป่วยหนักในออสเตรเลียและอยู่ในวงการเครื่องมือแพทย์มานานถึง 19 ปี เขาเห็นผู้ป่วยมะเร็งเพิ่มขึ้นทุกวันจนตระหนักได้ว่า การป้องกันก่อนป่วย คือคำตอบเดียวที่ยั่งยืน และนั่นเป็นเหตุผลที่ทำให้ตัดสินใจผันตัวมาเป็นเกษตรกรออร์แกนิกในประเทศไทย เพื่อสร้างอาหารที่เป็น “ยารักษาชีวิต” อย่างแท้จริง คุณโช โอกะ ย้อนเล่าให้ฟังว่า ก่อนจะหันมาจับงานเกษตรออร์แกนิกอย่างเต็มตัว ย้อนไปเมื่อราวๆ 30 ปีก่อน เขาเค
มะละกอเรดเลดี้ เป็นสายพันธุ์หนึ่งที่ได้รับความนิยมอย่างมากไม่แพ้มะละกอฮอลแลนด์ ด้วยจุดเด่นคือให้ผลผลิตเร็ว ลำต้นสูง 60-80 เซนติเมตร ก็เริ่มให้ผลผลิตแล้ว ผลผลิตมากกว่า 40-50 ผลต่อต้น ต้านทานไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคใบด่างวงแหวนได้ดี พื้นที่ปลูกมะละกอพันธุ์เรดเลดี้ ส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ ตาก กำแพงเพชร นครศรีธรรมราช กระบี่ และจังหวัดอื่นๆ คุณเฉลียว มีทองจันทร์ ยังสมาร์ทฟาร์มเมอร์นครศรีธรรมราช อาศัยอยู่ที่หมู่ที่ 8 ตำบลเสือหึง อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช เจ้าของสวนเกษตรผสมผสาน ปลูกมะละกอเรดเลดี้เพาะเนื้อเยื่อ สร้างรายได้หลัก ด้วยจุดเด่นของสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตไว ทนต่อโรค และรสชาติความหวานที่ทำได้สูงถึง 15 องศาบริกซ์ ผสมผสานกับกลิ่นหอมอันเป็นเอกลักษณ์ เป็นที่ต้องการของตลาด จนผลิตไม่ทันขาย คุณเฉลียวเล่าถึงจุดเริ่มต้นการปลูกมะละกอเรดเลดี้เพาะเนื้อเยื่อให้ฟังว่า ที่สวนมีจุดเริ่มต้นมาจากการทำเกษตรผสมผสานปลูกพืชผักและไม้ผลหลากหลายชนิด และต่อมาได้มีการขยับขยายพื้นที่นำมะละกอเรดเลดี้เข้ามาทดลองปลูกภายในสวน ตามคำแนะนำของกลุ่มเครือข่ายยังสมาร์ทฟาร์มเมอร์ ว่ามะละกอสายพันธุ์นี้
พืชทุกชนิดมีความจำเป็นที่จะต้องใช้ธาตุอาหารเพื่อการเจริญเติบโต ให้ผลผลิต พืชที่ไม่ได้รับธาตุอาหารในปริมาณที่เหมาะสม จะทำให้พืชแสดงอาการต่างกันออกใบตามลำต้น ใบ ทำให้เราสามารถคาดการณ์ได้ว่าต้องเพิ่มปริมาณธาตุอาหารอะไรให้พืช การขาดธาตุอาหารของพืชมีหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็น ดินมีธาตุอาหารไม่เพียงพอ หรือดินมีธาตุอาหารแต่ไม่ได้อยู่ในรูปที่เป็นประโยชน์ต่อพืช หรือสมบัติของดินไม่เหมาะต่อการดูดธาตุอาหารของพืช เช่น ความหนาแน่นรวมเพิ่มขึ้น ความพรุนรวมลดลง อินทรียวัตถุในดินเปลี่ยนแปลง ซึ่งอาจเป็นผลมาจากการปลูกพืชชนิดเดิมในแหล่งเดิมเป็นเวลานานโดยไม่มีการพักดินหรือปรับปรุงดิน ทำให้ธาตุอาหารที่พืชต้องการนั้นลดลงหรือหมดไปนั่นเอง วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจะพาไปส่อง 12 อาการยอดฮิต ที่บ่งบอกว่าต้นไม้ที่ปลูกกำลังขาดธาตุอาหารชนิดไหนอยู่ ตามไปดูอาการกันเลย 1. ขาด ไนโตรเจน (N) อาการ : พืชจะมีลักษณะแคระแกร็น ใบแก่มีสีเหลืองอ่อน หรือซีดโดยเริ่มจากปลายใบและใบล่างก่อน หากขาดไนโตรเจนรุนแรงใบจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและลุกลามเข้าสู่กลางใบเป็นรูปตัววี ใบจะตายหรือร่วงก่อนกำหนด อัตราการเติบโต การแตกยอดอ่อนหรือแขนงจะช้า การออกด
