ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาโรครากเน่าโคนเน่ากลายเป็นฝันร้ายของชาวสวนทุเรียนไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคตะวันออกอย่างจังหวัดจันทบุรี ระยอง และตราด ที่ถือเป็นหัวใจสำคัญของการผลิตทุเรียนส่งออกของประเทศ หลายสวนต้องเผชิญภาพต้นทุเรียนอายุหลายสิบปีค่อยๆ ทรุดโทรม ใบเหลืองร่วง กิ่งแห้ง เปลือกแตกมีน้ำเยิ้ม ก่อนยืนต้นตายในที่สุด สาเหตุสำคัญมาจากเชื้อราไฟทอปธอรา (Phytophthora spp.) เชื้อราดินตัวร้ายที่แพร่กระจายรวดเร็วในช่วงฝนชุกและสภาพดินชื้นจัด แม้ที่ผ่านมาเกษตรกรจำนวนมากจะเลือกใช้สารเคมีเพื่อควบคุมโรค แต่ต้นทุนที่สูงขึ้นต่อเนื่อง
ท่ามกลางวิกฤตดังกล่าว เห็ดเรืองแสงสิรินรัศมีกำลังถูกจับตามองในฐานะนวัตกรรมชีวภัณฑ์ที่อาจเปลี่ยนวิธีจัดการโรคพืชของไทยไปตลอดกาล เพราะไม่ใช่เพียงการควบคุมโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ยังช่วยลดต้นทุนการผลิต ฟื้นฟูสุขภาพดิน และลดการพึ่งพาสารเคมีในระยะยาว จนถูกมองว่าเป็นอีกก้าวสำคัญของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีชีวภาพสู่ภาคการเกษตรยุคใหม่
“เห็ดเรืองแสงสิรินรัศมี” หรือ Neonothopanus nambi (Speg.) R.H. Petersen & Krisai เป็นเชื้อราปฏิปักษ์ที่มีคุณสมบัติเด่นในการยับยั้งการเจริญของเชื้อราสาเหตุโรคพืช โดยเฉพาะเชื้อราไฟทอปธอรา ซึ่งเป็นต้นเหตุสำคัญของโรครากเน่าโคนเน่าในทุเรียน ความพิเศษของเห็ดชนิดนี้อยู่ที่การสามารถเข้าควบคุมเชื้อสาเหตุโรค ในบริเวณแผลและระบบรากได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่ทำลายจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ในดิน แตกต่างจากการใช้สารเคมีที่มักส่งผลกระทบต่อสมดุลของระบบนิเวศในสวน
จากการลงพื้นที่ติดตามผลการใช้จริงในสวนทุเรียนจังหวัดจันทบุรีพบว่า ต้นทุเรียนที่เคยมีอาการรุนแรง เปลือกแตกและมีน้ำเยิ้มบริเวณโคนต้น หลังได้รับการรักษาด้วยชีวภัณฑ์เห็ดเรืองแสงสิรินรัศมี แผลเริ่มแห้งและสมานตัวได้อย่างชัดเจน หลายต้นสามารถแตกใบอ่อนใหม่ ระบบรากกลับมาทำงานได้ดี และฟื้นตัวจนกลับมาให้ผลผลิตได้อีกครั้ง สร้างความหวังใหม่ให้กับชาวสวนที่เคยมองว่าต้นทุเรียนเหล่านี้อาจไม่มีโอกาสรอด
คุณเครือวัลย์ ดาวงษ์ นักวิชาการเกษตรชำนาญการ สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 6 กรมวิชาการเกษตร อธิบายว่า เห็ดเรืองแสงสิรินรัศมีสามารถผลิตสารยับยั้งเชื้อราไฟทอปธอราได้อย่างมีประสิทธิภาพ และจุดเด่นสำคัญคือสามารถใช้แทนสารเคมีได้จริง โดยเฉพาะในสวนที่ต้องการลดการใช้สารเคมีเพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของผลผลิต
ขั้นตอนการเตรียมชีวภัณฑ์สูตรเหลวเริ่มจากการผสมกากน้ำตาล 100 มิลลิลิตร กับน้ำสะอาด 10 ลิตร ในภาชนะที่ทนความร้อน จากนั้นต้มจนเดือดและพักให้อุณหภูมิลดลงเหลือประมาณ 50-55 องศาเซลเซียส แล้วนำก้อนเชื้อเห็ดเรืองแสงสิรินรัศมีที่เส้นใยเจริญเต็มก้อน ปริมาณ 200 กรัม ลงขยายเชื้อในน้ำกากน้ำตาลที่ผ่านการฆ่าเชื้อ ก่อนปิดภาชนะด้วยพลาสติกร้อนและใช้ยางรัดแบบหลวมๆ เพื่อให้อากาศถ่ายเทได้
หลังจากนั้นนำไปบ่มในอุณหภูมิห้องประมาณ 30 วัน เมื่อครบกำหนดจะกรองเอาเฉพาะน้ำเชื้อมาใช้ควบคุมโรค วิธีการใช้งานในสวนทุเรียนทำได้โดยใช้มีดขูดเปลือกบริเวณที่เป็นโรคออกบางๆ ประมาณ 1-2 มิลลิเมตร ก่อนนำชีวภัณฑ์สูตรเหลวมาผสมกับสีฝุ่นชนิด Iron Oxide ในอัตราส่วน 1:1 แล้วทาบริเวณแผลให้ทั่วเพียงครั้งเดียว จุดที่น่าสนใจคือแผลจะแห้งและหยุดการลุกลามของโรคได้โดยไม่ต้องทาซ้ำทุกสัปดาห์เหมือนการใช้สารเคมีทั่วไป
นอกจากประสิทธิภาพในการควบคุมโรคแล้ว ต้นทุนการใช้งานยังต่ำกว่าสารเคมีอย่างชัดเจน โดยชีวภัณฑ์เห็ดเรืองแสงสิรินรัศมีมีต้นทุนเฉลี่ยเพียง 500 บาทต่อไร่ต่อปี ขณะที่การใช้สารเคมีมีต้นทุนเฉลี่ยสูงถึง 1,800 บาทต่อไร่ต่อปี หรือคิดเป็นการช่วยลดต้นทุนได้ประมาณ 1,300 บาทต่อไร่ต่อปี นับเป็นตัวเลขที่มีความหมายอย่างมากในยุคที่ต้นทุนการผลิตทางการเกษตรพุ่งสูงขึ้นทุกด้าน
อีกหนึ่งจุดแข็งสำคัญคือ เกษตรกรสามารถผลิตชีวภัณฑ์ใช้เองได้ ไม่จำเป็นต้องพึ่งพาการซื้อสารเคมีราคาแพงจากภายนอก ส่งผลให้เกิดการพึ่งพาตนเองในระดับชุมชน และยังช่วยลดความเสี่ยงจากปัญหาสารตกค้างในผลผลิต ซึ่งเป็นประเด็นที่ตลาดส่งออกให้ความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ
นอกจากใช้ในสวนทุเรียนแล้ว ชีวภัณฑ์ชนิดนี้ยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับพืชเศรษฐกิจอื่นได้หลากหลาย ทั้งพริก มะเขือเทศ มันฝรั่ง พริกไทย มันสำปะหลัง ฝรั่ง เมลอน รวมถึงพืชตระกูลผักชีและผักกาดหอม โดยสามารถใช้ได้ตั้งแต่ขั้นตอนเพาะเมล็ด รองก้นหลุมก่อนปลูก ไปจนถึงการใช้หลังพบการระบาดในแปลงปลูก
การเตรียมเชื้อสำหรับใช้ในแปลง เริ่มจากนำก้อนเชื้อที่เส้นใยเดินเต็มก้อนมาขยี้หรือทุบให้แตก ก่อนเก็บใส่ถุงพลาสติกสะอาดและปิดปากถุงแบบหลวมๆ เพื่อให้ออกซิเจนเพียงพอต่อการเจริญของเส้นใยใหม่ เมื่อบ่มไว้ประมาณ 3-5 วัน จะเกิดเส้นใยสีขาวขึ้นใหม่และพร้อมนำไปใช้งานทันที
อย่างไรก็ตาม การใช้ชีวภัณฑ์ให้ได้ผลสูงสุดยังมีข้อจำกัดที่เกษตรกรต้องใส่ใจ โดยเฉพาะการหลีกเลี่ยงใช้ร่วมกับสารเคมีป้องกันกำจัดเชื้อรา เพราะอาจส่งผลต่อการเจริญของเชื้อเห็ดเรืองแสง ทำให้ประสิทธิภาพลดลง นอกจากนี้ ควรเก็บเชื้อไว้ในที่สะอาด อากาศถ่ายเท และหลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรง เพื่อรักษาคุณภาพของเชื้อก่อนนำไปใช้
ในวันที่ภาคเกษตรไทยกำลังเผชิญแรงกดดันจากต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ภาวะโลกร้อน และข้อกำหนดด้านความปลอดภัยทางอาหารที่เข้มงวดมากขึ้น “เห็ดเรืองแสงสิรินรัศมี” อาจไม่ใช่เพียงชีวภัณฑ์กำจัดโรคพืชธรรมดา แต่กำลังกลายเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่านสู่เกษตรยุคใหม่ ที่ใช้วิทยาศาสตร์และธรรมชาติมาเดินควบคู่กันอย่างสมดุล
เอกสารอ้างอิง
กลุ่มวิชาการ สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 4. (ม.ป.ป.). การผลิตและการใช้เห็ดเรืองแสงสิรินรัศมีในการควบคุมโรคพืชในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง (เอกสารการจัดการความรู้). กรมวิชาการเกษตร.
สมัยก่อนมักเข้าใจผิดว่ามีพื้นที่น้อยจะไม่สามารถทำการเกษตรได้ แต่ปัจจุบันพื้นที่น้อยสามารถสร้างรายได้ให้กับหลายๆ คนได้ชนิดที่ว่ามากกว่าการทำงานประจำ โดยเฉพาะในช่วงนี้การปลูกดอกไม้ที่สมัยก่อนเป็นเพียงการประดับเพื่อความสวยงามเท่านั้น แต่ในยุคนี้เป็นสินค้าสวยงามที่ทำเงินให้กับผู้ปลูกได้อย่างเป็นกอบเป็นกำ ชนิดที่ว่าแซงเงินเดือนงานประจำและมีเงินเหลือเก็บไว้ใช้ยามฉุกเฉินในอนาคตได้อีกด้วย คุณฐิรนาถ นิธิภัทร์ธนโภคิน หรือ คุณฝน ได้มีแนวความคิดและสร้างจุดเริ่มต้นของการปลูกดอกไม้กินได้ขึ้น โดยศึกษาในเรื่องของสายพันธุ์ต่างๆ ว่าแบบไหนดอกสีอะไรเป็นที่ต้องการของตลาด จากนั้นจึงหาซื้อพันธุ์ดอกไม้จากพื้นที่ต่างๆ เข้ามาปลูกพร้อมกับเรียนรู้การขยายพันธุ์เอง นอกจากทำให้มีผลผลิตตลอดปีแล้ว ยังประหยัดต้นทุนในเรื่องของการซื้อเมล็ดพันธุ์ใหม่ๆ ด้วยเช่นกัน ใช้พื้นที่สนามหญ้าหน้าบ้าน ไม่ถึง 20 ตารางวา ปลูกดอกไม้ คุณฝน เล่าให้ฟังว่า ช่วงแรกทำงานประจำอยู่ที่บริษัท ต่อมาเมื่อได้มาแต่งงาน จึงได้ลาออกจากงานมาเป็นแม่บ้านอย่างเต็มตัว เพราะต้องดูแลลูกน้อยที่ยังเล็กอยู่ และในขณะนั้นคุณแม่ของสามีพาคุณฝนไปซื้อต้นไม้ที่มีดอกสวย
หากใครกำลังมองหาเครื่องดื่มที่ดีต่อสุขภาพ รสเปรี้ยวหวาน ซ่าเบา ๆ หอมสดชื่น ดื่มแล้วได้ฟีลพิเศษในทุกโมเมนต์ ขอแนะนำเครื่องดื่มสปาร์คกลิ้ง “ เบียงวิก้า” ( BIENVICA) ที่ผสานพลังธรรมชาติจาก ดอกกุหลาบ แอปเปิ้ลไซเดอร์ และสารสกัดจากต้นกระบองเพชรโนปาล ดื่มสนุก ได้บรรยากาศเหมือนจิบแชมเปญแต่ 0% แอลกอฮอล์ ให้ทั้งความสดชื่นและความผ่อนคลาย เหมาะสำหรับสายสุขภาพในช่วงที่อยากรีเฟรชตัวเอง ผลิตภัณฑ์เบียงวิก้าเป็นผลงานของ Startup สายเกษตร คือ คุณตั้ม – ธนกฤต ลี้ไวโรจน์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท สกลนคร สร้างสุข จำกัด ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ 172 หมู่ 5 บ้านฮางโฮง อำเภอเมือง เทศบาลนครสกลนคร จังหวัดสกลนคร อีเมล: [email protected]. โทร: 064 654 0592 FB : Bienvica เบียงวิก้า – Beyond Cider รู้จัก “ โนปาล ” กระบองเพชรกินได้ กระบองเพชรกินได้ มีชื่อเรียกในเม็กซิโกว่า โนปาล (Nopal) มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Opuntia ficus-indica ในเม็กซิกมีการค้นพบ Opuntia เป็นพืชในตระกูลกระบองเพชร ประมาณ 114 ชนิด ชาวอเมริกาใต้ใช้โนปาลเป็นพืชอาหารมานานกว่า 1,200 ปี โนปาลเป็นทั้งผักและผลไม้ กินได้ทั้งดิบและสุก นิยมนำใบอ่อนม
ทุกปีผักและผลไม้บนพื้นที่สูงของไทยจำนวนไม่น้อยต้องสูญเสียคุณภาพก่อนถึงมือผู้บริโภค ไม่ใช่เพียงเพราะกระบวนการผลิต แต่เกิดจากข้อจำกัดด้านการขนส่งในพื้นที่สูงที่มีสภาพภูมิประเทศซับซ้อน เส้นทางคดเคี้ยว ภูเขาสูง และบางช่วงถูกตัดขาดในฤดูฝน ส่งผลให้ผลผลิตเกิดความเสียหายระหว่างทาง สูญเสียความสด และต้นทุนโลจิสติกส์ที่สูงกว่าพื้นที่ทั่วไปหลายเท่า ปัญหาดังกล่าวกลายเป็นหนึ่งในต้นทุนแฝงที่ฉุดรั้งรายได้ของเกษตรกร และลดศักยภาพการแข่งขันของสินค้าเกษตรไทยมาอย่างยาวนาน ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร กล่าวว่า การลดความสูญเสียหลังการเก็บเกี่ยวถือเป็นหนึ่งในโจทย์สำคัญของภาคการเกษตรไทย และเป็นนโยบายสำคัญของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เนื่องจากผลผลิตจำนวนมากยังสูญเสียมูลค่าระหว่างการขนส่ง โดยเฉพาะในพื้นที่สูงหรือพื้นที่เข้าถึงยาก ARDA จึงสนับสนุนทุนวิจัยให้ บริษัท อีซี่ (2018) จำกัด ดำเนินโครงการ “การใช้เทคโนโลยีระบบอากาศยานไร้คนขับเพื่อการขนส่งผลิตผลเกษตรพื้นที่สูง”ร่วมกับสถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ และสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) หรือ สวพส. โดยมี นายอัศวิน โรมนรัต
รายงานข่าว โดย คุณกาญจนา จินตกานนท์/ตราด “การท่องเที่ยว”เป็นโครงสร้างสำคัญทางเศรษฐกิจของจังหวัดจันทบุรี ซึ่งเป็นจังหวัดเมืองรองที่มีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้ามาจำนวนมากในปี 2567 ข้อมูลกระทรวงท่องเที่ยวและกัฬา นักท่องเที่ยวมีจำนวน 4,439,138 คน และสร้างมูลค่า 18,452.36 ล้านบาท มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี โดยสำนักศิลปวัฒนธรรมและพัฒนาชุมชน เห็นว่าสถาบันการศึกษาเป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยพัฒนาชุมชน เพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและสร้างรายได้ให้กับชุมชน จึงมีโครงการต่างๆที่จะช่วยสนับสนุนส่งเสริมการท่องเที่ยวทั้งในเชิงประวัติศาสตร์และศิลปะวัฒนธรรม ซึ่งในปี 2569 “ชม วัง ชิมผลไม้ เสน่ห์สวนสมเด็จ” เป็นโครงการหนึ่งที่เปิดตัวเมื่อ 27-28 มิถุนายนที่ผ่านมานี้ มีนักท่องเที่ยวสนใจร่วมเดินทางเข้าร่วมทริปที่จัดเป็นรอบๆละ40-50คน ดร.สมพงษ์ เส้งมณีย์ รองผอ.สำนักศิลปวัฒนธรรมและพัฒนาชุมชน เล่าว่า ที่มาของ โครงการ “ชม วัง ชิมผลไม้ เสน่ห์สวนสมเด็จ” เปรียบเสมือนการการเปิดประตูมืองจันท์รองรับนักท่องเที่ยวนักเดินทาง โดยมีรูปแบบที่พัฒนาเพิ่มขึ้น จากเดิมโครงการเปิดเมืองจันทบุรีจัดโปรแกรมเที่ยวให้นักท่องเที่ยวจัดชม วัง“สว
