งาน Sustainability Expo 2026 (SX2026) เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ผศ. ดร.พงค์เทพ สุธีรวุฒิ รองอธิการบดีฝ่ายบริหารและยุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) ร่วมเป็นวิทยากรในหัวข้อเสวนา: “ร่วมคิด เปลี่ยน สร้าง: ม.อ. ขับเคลื่อนนวัตกรรมพลิกโฉมชุมชนสู่ความยั่งยืน” ในเวที SX Talk Stage เวลา 18.00 – 19.00 น. ชั้น G ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ (QSNCC)
ม.อ. มุ่งมั่นเชื่อมพลังขับเคลื่อนมหาวิทยาลัย สู่การสร้าง ผลกระทบเชิงบวกต่อสังคมอย่างเป็นรูปธรรม โดย ผศ. ดร.พงค์เทพ กล่าวตอนหนึ่งว่า ม.อ.ปรับใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม ให้เกิดประโยชน์ในการแก้จน-ลดหนี้-เพิ่มรายได้ ยกระดับคุณภาพชีวิต รับมือกับวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ยกระดับคุณภาพสิ่งแวดล้อม เปลี่ยนพื้นที่ภาคใต้ให้เป็น “คลังอาหารของโลก” สร้างความมั่นคงแก่เศรษฐกิจครัวเรือน ที่ผ่านมา ม.อ.ได้นำทุนทางวัฒนธรรมและนวัตกรรมในท้องถิ่น “ Soft Power” และเศรษฐกิจสร้างสรรค์มาสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับชุมชนหลากหลายมิติ เพื่อแก้ไขปัญหาความยากจน ลดหนี้ และเพิ่มรายได้ให้แก่เศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ภาคใต้
ม.อ. ภายใต้โครงสร้างการบริหารรูปแบบใหม่เรียกว่า โมเดล “PSUX” ทลายข้อจำกัดทางราชการ เชื่อมโยงความเชี่ยวชาญข้ามศาสตร์ในการแก้ไขวิกฤต ตอบสนองความต้องการของชุมชนและสังคมได้อย่างรวดเร็ว เช่น โครงการ HatYai Model Plus ที่ ม.อ.ร่วมกับภาคีเครือข่ายและภาคประชาชน มุ่งพัฒนาระบบนิเวศการจัดการภัยพิบัติแบบครบวงจร ครอบคลุมทั้งการป้องกัน การเตรียมพร้อม การเผชิญเหตุ และการฟื้นฟู
นอกจากนี้ ม.อ.ยังมีผลงานวิจัย และนวัตกรรมที่มีศักยภาพอีกมากมาย เชื่อมโยงองค์ความรู้จากมหาวิทยาลัยสู่ภาคธุรกิจและอุตสาหกรรม ครอบคลุม ด้านพลังงาน ด้านการเกษตร ด้านยางพารา ด้านการแพทย์ ด้านนวัตกรรมสร้างสรรค์ ด้านเวชสำอาง ฯลฯ ม.อ.ได้ขับเคลื่อนผลงานวิจัยที่สามารถต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์จริงเชิงพาณิชย์ และสร้างคุณค่าให้แก่เศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืน
“เซรั่มยาง” รายได้เสริมเกษตรกรไทย
“ ยางพารา ” เป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจสำคัญของภาคใต้ ม.อ.จึงมุ่งมั่นพัฒนางานวิจัยเกี่ยวกับอุตสาหกรรมยางพาราครบวงจร ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ทำให้เกิดผลงานนวัตกรรมด้านยางพาราในรูปแบบต่าง ๆ นำไปสู่การสร้างห่วงโซ่อุตสาหกรรมยางพาราใหม่ ที่สร้างความยั่งยืนและมั่นคงให้กับอุตสาหกรรมยางพารา
ปัจจุบัน นักวิจัย ม.อ. ได้เปลี่ยนจากของเสียในโรงงานยางให้กลายเป็นวัตถุดิบมูลค่าสูง เป็นอาหารเสริมสุขภาพ และเวชสำอาง ผลงานวิจัยชิ้นนี้ มีชื่อว่า “ HeLP” (Hevea Latex Polysaccharide) ซึ่งเป็นสารชีวโมเลกุลชนิดใหม่จากเซรั่มน้ำยางพาราเป็นครั้งแรกของโลก ซึ่งมีคุณสมบัติเป็นพรีไบโอติก (Prebiotic) ช่วยปรับสมดุลจุลินทรีย์และระบบภูมิคุ้มกันในทางเดินอาหาร มีส่วนช่วยต้านมะเร็ง ในสัตว์ทดลองผ่านระบบภูมิคุ้มกัน มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ สมานแผล และต้านแผลในกระเพาะอาหาร HeLP ไม่ใช่แค่ผลงานวิจัยธรรมดา แต่คือ “ทรัพย์สินใหม่ของสวนยาง” เป็นการสร้างห่วงโซ่ใหม่ให้กับอุตสาหกรรมยางไทยที่มีความยั่งยืนมากขึ้น
ปัจจุบันผลงานวิจัยชิ้นนี้ได้ถูกจดสิทธิบัตรทั้งในและต่างประเทศ รวมถึงการขึ้นทะเบียน เป็น “อาหารใหม่” (Novel Food) กับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) แล้ว และถูกนำไป ต่อยอดในเชิงอุตสาหกรรม โดยสร้างโรงงาน มาตรฐาน GMP ในนิคมอุตสาหกรรมภาคใต้ กำลังการผลิตเซรั่ม 20,000 ลิตร/วัน และผลิต HeLP ได้ 5,000 กิโลกรัม/เดือน เพื่อนำสารสกัดที่ได้ไปใช้ต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์ในกลุ่มอุตสาหกรรมเวชสำอางและอาหารฟังก์ชัน (Functional Food)
นวัตกรรม Zero Waste “แมลงโปรตีนกินได้”
นักวิจัย ม.อ. ได้พัฒนาผลงานวิจัย “แมลงโปรตีนกินได้” จาก แมลงวันลาย ( BSF) ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่ตอบโจทย์แนวคิด Zero Waste และเศรษฐกิจหมุนเวียน จุดเริ่มต้นของแนวคิดของโครงการคือ การกำจัดเศษอาหาร โดยใช้ หนอนแมลงวันลาย (BSF) ในการช่วยย่อยสลายเศษอาหารและขยะอินทรีย์จากภาคอุตสาหกรรมหรือชุมชน
ทั้งนี้ แมลงวันลายยังเป็นแหล่งโปรตีนทางเลือก (Super Food) ตัวหนอนและแมลงที่เพาะเลี้ยงสามารถนำมาแปรรูปเป็นโปรตีนคุณภาพสูงสำหรับใช้เป็นวัตถุดิบอาหารแล้ว ยังเกิดผลพลอยได้คือ มูลของหนอนแมลงวันลายยังสามารถนำไปพัฒนาต่อยอดเป็นปุ๋ยอินทรีย์สำหรับเกษตรกรรมได้อีกด้วย
PSU Blen อาหารเหลวพร้อมทาน
ปัจจุบันประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย ทางคณะแพทยศาสตร์ และคณะอุตสาหกรรมเกษตร ของ ม.อ. จึงได้ร่วมกันพัฒนา PSU BLEN อาหารปั่นเหลว ที่ให้คุณประโยชน์ในทุกคำ เป็นอาหารทางเลือกที่อุดมไปด้วยโปรตีน สูงถึง 14 กรัมในปริมาณ 350 กรัม ซึ่งเพียงพอต่อการรับประทานใน 1 มื้อ
PSU BLEN ผลิตจากวัตถุดิบหลักคือ ถั่วเหลือง ถั่วเขียวและเนื้อออกไก่ ช่วยเสริมสร้างร่างกายให้แข็งแรง รสชาติอร่อย เหมาะสำหรับทุกคน ทุกเพศทุกวัย แม้แต่ผู้ที่มีสุขภาพดี สินค้าผ่านการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และการรับรองมาตรฐานฮาลาล
“ข้าวกล่องยังชีพพร้อมทาน”
หนึ่งตัวอย่างของการนำงานวิจัยและเทคโนโลยีของไทยมาต่อยอดใช้แก้ปัญหาเพื่อช่วยเหลือประชาชนในภาวะวิกฤตได้อย่างแท้จริง ที่ ผศ. ดร.พงค์เทพ กล่าวด้วยความภาคภูมิใจคือ ข้าวกล่องยังชีพพร้อมทานได้ทันที บรรจุถาดแยกข้าวและกับข้าว แกะรับประทานได้เลยโดยไม่ต้องอุ่น เหมาะอย่างยิ่งสำหรับพื้นที่ตัดขาดและไม่มีไฟฟ้า ปัจจุบันพัฒนาแล้วถึง 7 เมนู เช่น มัสมั่นไก่, พะแนงไก่, แกงส้มปลาทู, กะเพราไก่ ฯลฯ
นวัตกรรมนี้ จุดเริ่มต้นจาก นักวิจัย ม.อ.เล็งเห็นปัญหาและข้อเสียของการแจกจ่ายอาหารในสภาวะภัยพิบัติและปัญหาไม่มีข้าวทานของพี่น้องชาวมุสลิมในช่วงเวลากลางดึก จึงพัฒนาข้าวกล่องที่เก็บได้นานในอุณหภูมิปกติ โดยไม่ใส่สารกันบูด ใช้เทคโนโลยีฆ่าเชื้อด้วยความร้อนและความดันสูง ช่วยยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ให้อาหารเสีย จึงเก็บได้นานถึง 18 เดือน
ตัวแพ็กเกจ ใช้วัสดุ pp ทนความร้อน ส่วนด้านบนใช้ฟิล์มขุ่น ทนความร้อนสูงและป้องกันแสงแดดกับออกซิเจนทำให้สีไม่เปลี่ยน สินค้าผ่านการรับรองจาก อย. และมาตรฐานฮาลาล มั่นใจ ปลอดภัยทั้งคุณภาพและศาสนา ม.อ. เคยนำนวัตกรรมอาหารยังชีพไปช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วมที่หาดใหญ่เมื่อช่วงเดือนพฤศจิกายนปีที่แล้วพร้อมกับมีการแจกจ่ายให้กับทหารตามชายแดน กล่าวได้ว่า ผลงานวิจัย ของ ม.อ. มีคุณค่าทางสังคม และระบบเศรษฐกิจ สร้างประโยชน์ให้กับประเทศอย่างยั่งยืน
ตะไคร้ เป็นพืชล้มลุกที่เรียกได้ว่าไม่มีใครที่ไม่รู้จัก เพราะมีการนำมาเป็นเครื่องเทศ หรือส่วนผสมที่อยู่ในอาหารไทยหลายเมนู ไม่ว่าจะเป็นการทำต้มยำ การยำ หรือแกงเผ็ดต่างๆ ล้วนแล้วมีส่วนประกอบของตะไคร้เข้ามาช่วยทำให้อาหารมีรสสัมผัสและกลิ่นหอมมากขึ้น ซึ่งตะไคร้ถือว่าเป็นพืชที่ปลูกได้ง่ายและถือว่าเป็นพืชสมุนไพรประจำบ้านเลยก็ว่าได้ ด้วยความที่เป็นพืชที่ปลูกง่าย จึงทำให้ในบางฤดูกาลราคาจำหน่ายอาจไม่ได้สูงมากเหมือนพืชผักชนิดอื่นๆ จึงทำให้เกษตรกรมีการปรับตัวในเรื่องของการทำตลาดด้านอื่นที่มีรายได้มากกว่าเดิม แทนที่จะปลูกเพื่อจำหน่ายต้นเพียงอย่างเดียว คุณเสาวคนธ์ ภูมิผล เกษตรกรผู้ปลูกตะไคร้อยู่จังหวัดพิษณุโลก ได้มีการปรับเปลี่ยนจากการปลูกตะไคร้มาตัดเป็นใบส่งจำหน่ายแทนต้น เพราะตะไคร้ที่ตัดใบเมื่อนำมาตากแดดแล้วสามารถมาจำหน่ายเกิดรายได้ตลอดทั้งปี และด้วยความที่มีช่องทางการทำตลาดนี้เองจึงทำให้เธอแนะนำการปลูกกับญาติพี่น้อง จนทำให้มีกำลังผลิตที่ส่งตะไคร้ตัดใบเข้าโรงงานได้อย่างต่อเนื่องเป็นไปตามที่ลูกค้าต้องการ คุณเสาวคนธ์ เล่าให้ฟังว่า ปัจจุบันทำงานประจำอยู่ที่กรมชลประทาน โดยในช่วงว่างจากวันหยุดก็จะทำอาชี
กรมส่งเสริมการเกษตรเดินหน้าเตรียมความพร้อมเกษตรกรไทยรองรับกฎระเบียบว่าด้วยสินค้าที่ปลอดจากการตัดไม้ทำลายป่าของสหภาพยุโรป (EU Deforestation Regulation: EUDR) มุ่งพัฒนาฐานข้อมูลการผลิตภาคการเกษตรให้มีความถูกต้อง ครบถ้วน และตรวจสอบย้อนกลับได้ เชิญชวนเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มน้ำมัน โกโก้ กาแฟ และถั่วเหลือง ขึ้นทะเบียนและปรับปรุงข้อมูลทะเบียนเกษตรกรให้เป็นปัจจุบัน พร้อมจัดทำผังแปลงเกษตรกรรมดิจิทัล เพื่อยืนยันแหล่งที่มาของผลผลิตและเพิ่มโอกาสในการแข่งขันทางการค้าระหว่างประเทศ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ให้ความสำคัญกับการยกระดับภาคการเกษตรไทยให้สามารถแข่งขันได้ในตลาดโลก โดยมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพเกษตรกร การยกระดับคุณภาพและมาตรฐานสินค้าเกษตร ตลอดจนการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการบริหารจัดการสินค้าเกษตร ซึ่งการเตรียมความพร้อมรองรับกฎระเบียบ EUDR ถือเป็นส่วนหนึ่งของการปรับตัวภาคการเกษตรไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐานและเงื่อนไขทางการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงมุ่งส่งเสริมการบูรณาการข้อมูลและการทำงาน
“ต้นเยลลี่” (Cincau Hijau) หรือ เฉาก๊วยเขียว นับเป็นอีกหนึ่งสมุนไพรที่มีสรรพคุณมากมาย อุดมด้วยสารต้านอนุมูลอิสระตามธรรมชาติ มีคลอโรฟิลล์ที่ร่างกายสามารถดูดซึมได้ และยังพบซาโปนินจากธรรมชาติ ซึ่งมีคุณสมบัติช่วยลดไข้ ต้านการอักเสบ และต้านเชื้อโรคบางชนิด นิยมใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้าน หากใครกำลังมองหาทางเลือกจากพืชสมุนไพรสีเขียว ต้นเยลลี่คือหนึ่งในพืชที่ควรรู้จักไว้ อาจารย์ ดร.ศุภชัย สุทธิเจริญ อาจารย์ประจำสาขาวิชาเกษตรศาสตร์ ภาควิชาเทคโนโลยีการเกษตร คณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เล่าว่า ตนเองเติบโตมาในครอบครัวข้าราชการที่มีพื้นฐานการทำไร่ทำสวนอยู่แล้ว ประจวบเหมาะกับเมื่อโตขึ้นได้มีโอกาสไปศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ทำให้ได้พบปะกับเกษตรกรมากมาย และมองเห็นโอกาสในการสร้างรายได้จากอาชีพเกษตรกรรม จุดนี้เองกลายเป็นแรงบันดาลใจให้อยากกลับมาทำการเกษตร ณ บ้านเกิดจังหวัดมหาสารคาม การเริ่มต้นจากการทำสวนมะนาวในวงบ่อซีเมนต์ เพราะมองว่าเป็นพืชเศรษฐกิจที่ทำราคาได้ดี โดยเฉพาะในช่วงหน้าแล้ง เดิมทีตั้งใจจะสร้างสวนแห่งนี้เพื่อเป็นของขวัญหลังเกษียณให้คุณพ่อคุณแม่ แต่เมื่อได้ลงมือทำจริงกลับค้นพบความชอบในวิถีเ
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ชื่อของ “ปลาหมอคางดำ” มักถูกเชื่อมโยงกับคำว่า สัตว์น้ำต่างถิ่น การแพร่ระบาด หรือผลกระทบต่อระบบนิเวศ จนทำให้ภาพจำของสังคมมีต่อปลาชนิดนี้เป็นไปในเชิงลบแทบทั้งหมด แต่ท่ามกลางการถกเถียงเรื่องการควบคุมและกำจัด หนึ่งในคำถามสำคัญที่อาจถูกมองข้ามคือ เรารู้จักปลาชนิดนี้ดีพอแล้วหรือยัง หากมองผ่านข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ ปลาหมอคางดำ หรือ Sarotherodon melanotheron จัดเป็นปลาตระกูลปลาหมอสีที่มีคุณลักษณะทางชีววิทยาโดดเด่นหลายประการ ทั้งความสามารถในการปรับตัว การใช้ประโยชน์อาหารจากธรรมชาติ และรูปแบบการดูแลลูกที่แตกต่างจากสัตว์น้ำส่วนใหญ่ สิ่งที่น่าสนใจมากที่สุดคือ ปลาชนิดนี้เป็น “พ่อเลี้ยงเดี่ยว” ของโลกใต้น้ำ “Advertiser” ผลการศึกษาที่รวบรวมโดยองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) พบว่า หลังจากแม่ปลาวางไข่แล้ว ตัวผู้จะเป็นฝ่ายอมไข่ไว้ในช่องปาก ทำหน้าที่ฟักไข่และดูแลลูกปลานานประมาณ 14 วัน ก่อนปล่อยลูกปลาออกสู่แหล่งน้ำตามธรรมชาติ ในช่วงเวลาดังกล่าวพ่อปลาจะลดการกินอาหารลงอย่างมากเพื่อปกป้องลูกอ่อนให้รอดจากผู้ล่า พฤติกรรมลักษณะนี้เรียกว่า Mouth Brooding และถือเป็นกลไกเพิ่มโอกาสรอดชีวิ
