นับเป็นความโชคดีของประเทศไทยที่มีความหลากหลายของพืชสมุนไพรเขตร้อนที่มีศักยภาพสูงด้านการแพทย์ การเกษตรและเศรษฐกิจ ทำให้ประเทศไทยได้เปรียบด้านพืชสมุนไพร และด้วยภูมิปัญญาแพทย์แผนไทยที่สะสมองค์ความรู้มาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย ทำให้สามารถเพิ่มมูลค่าและการแข่งขันในตลาดโลกได้โดยมีแนวโน้มการเติบโตของตลาดสมุนไพรไทยและผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรอย่างต่อเนื่อง ทั้งในด้านการส่งออกและตลาดในประเทศ โดยมูลค่าทั้งการส่งออกพืชสมุนไพรของไทยในปี 2566 อยู่ที่ 483.73 ล้านบาท และสารสกัดสมุนไพรอยู่ที่ 382.16 ล้านบาท ส่วนมูลค่าตลาดรวมผลิตภัณฑ์สมุนไพรไทยในปี 2566 สูงถึง 56.94 พันล้านบาท.
คนไทยจำนวนมาก คงไม่คุ้นหูกับชื่อ “ ข่าหด ” ชื่อแปลก ๆ ข่าหดเป็นพืชสมุนไพรโบราณที่หายาก แถมมีสรรพคุณทางยาสูง ดีต่อสุขภาพสตรี สามารถปรุงเป็นยาสมุนไพรได้หลายสูตร ถือว่า เป็นพืชสมุนไพรที่มีศักยภาพทางการตลาดทั้งในประเทศและส่งออก
ลักษณะทั่วไป
ข่าหด เป็นพืชสมุนไพรประเภทไม้เลื้อยขนาดใหญ่ ยาวได้ถึง 20 เมตร กิ่งอ่อนมีขนหนาแน่น ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปรี หรือรูปรีแกมขอบขนาน มีขนสีน้ำตาลที่เส้นใบ ดอกช่อแยกแขนง ออกเป็นกระจุกสั้นๆ ที่ซอกใบ ดอกย่อยจำนวนมาก กลีบดอกสีเหลือง โคนกลีบสีแดง กลิ่นหอม ผลกลุ่ม ผลย่อยรูปทรงกลมสีน้ำตาลเป็นมัน เปลือกหนา
ตำรายาพื้นบ้านใช้เปลือกต้น แก้ผิดสำแดง อาหารเป็นพิษ ใช้ข่าหด 2-3 กีบ ต้มกิน กินครั้งละ 1 กลืน วันละ 3 เวลา ช่วยทำให้มดลูกกระชับขึ้น หรือ ข่าหด 1-2 กีบ ว่านชักมดลูก 1 ฝาน ตะไคร้ 1-2 กีบ ข่าหัวแก่ 2-3 ท่อน ต้มน้ำดื่มกิน เช้า-เย็น ช่วยรัดมดลูก ทำให้มดลูกกระชับ
อ้างอิงข้อมูลจาก Facebook สมุนไพรอภัยภูเบศร ระบุว่า “ข่าหด”…เผ็ดหมือนข่า มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Fissistigma polyanthoids (DC.) Merr อยู่ในวงศ์ ANNONACEAE ข่าหดเป็นพืชในวงศ์น้อยหน่าที่หมอยาอีสานนิยมใช้ในการดูแลสุขภาพของผู้หญิง แต่เป็นสมุนไพรที่หายากและต้องเสาะแสวงหากันกว่าจะได้มา สมัยก่อน คนโบราณ ไปหาของป่า เวลาต้มปูต้มปลาก็จะใส่ข่าหดแทนต้นข่า ก็อร่อยแซบ ส่วนที่มาของคำว่า ข่าหด เนื่องจากสมุนไพรตัวนี้ เมื่อปรุงในตำรับยาริดสีดวงทวารและมดลูกหย่อนก็จะหดลง ทำให้มีสุขภาพดีขึ้น
ตาวิน ตุ้มทอง หมอยาเมืองเลยวัย 92 ปี บอกว่า ผู้หญิงที่มีลูกแล้ว มดลูกหย่อนหรือไม่เข้าอู่ ให้นำข่าหดหนึ่งต้นมาต้มกิน นอกจากนี้ยังใช้แก้ริดสีดวงทวารและไส้เลื่อนได้ พ่อหมออีกคนคือ ตาเพ็ง สุขบัว วัย 93 ปี ก็ใช้รักษามดลูกหย่อนเช่นกัน โดยใช้ร่วมกับตะไคร้ต้น หมอยาเมืองเลยคนอื่นๆ ก็ใช้ข่าหดในทำนองเดียวกัน เช่น พ่อหมอสะอ้านที่บ้านผาหวาย ใช้ข่าหด ว่านชักมดลูก และต้นทรหดให้ผู้หญิงที่มดลูกหย่อนและคนเป็นริดสีดวงทวารต้มกิน แต่หมอยาเหล่านี้ท่านกำชับว่า ไม่ให้ใช้ข่าหดเยอะ และไม่ให้กินสด เพราะจะทำให้ลิ้นหด เข้าใจว่าเป็นอุบายไว้ขู่ไม่ให้ใช้มากเกินไปเพราะอาจจะมีผลข้างเคียงได้
นอกจากนี้ในการสำรวจสมุนไพรพื้นบ้านของ ศ.ดร.วงศ์สถิต ฉั่วกุลพบว่า ข่าหดใช้เป็นยาแก้กินผิด แก้ผิดสำแดงอาหารเป็นพิษ โดยใช้เปลือกต้นต้มน้ำกินหรือฝนข้นๆ หรือดองเหล้ากินครั้งละ 1-2 ช้อนชา วันละ 2 ครั้ง
การใช้ข่าหดรักษาอาการของโรคที่มีลักษณะยืดออกมาหรือหย่อนผิดปกติ หรือเคลื่อนออกมาผิดที่ผิดทางให้กลับเข้าสู่ที่เดิม เป็นภูมิปัญญาที่ไม่มีใครรู้ดีเท่าหมอยาเมืองเลย โชคดีที่เรายังตามไปเก็บมาไว้ได้ทัน แต่ยังสมุนไพรอีกหลายร้อยหลายพันชนิดกำลังหดหายไปจากการรับรู้ของคนรุ่นเราอย่างน่าเสียดาย (ที่มา หนังสือบันทึกของแผ่นดิน7สมุนไพรดูแลแม่หญิง
ขอบคุณข้อมูลจาก สมุนไพรมหิดล/คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล , Facebook สมุนไพรอภัยภูเบศร
ปรากฏการณ์ “ซูเปอร์เอลนีโญ” คือสภาวะที่อุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตศูนย์สูตรอุ่นขึ้นผิดปกติมากกว่าระดับปกติ หลายฝ่ายคาดว่า ปรากฏการณ์นี้จะทำให้เกิดคลื่นความร้อนรุนแรง ภัยแล้งยาวนาน และปริมาณฝนลดลงกว่าปกติ 10-30% ผู้ที่จะอยู่รอดไม่ใช่ผู้ที่แข็งแกร่งที่สุด แต่คือผู้ที่ปรับตัวได้ดีที่สุด เกษตรกรชาวสวนผลไม้ควรรับมือกับภาวะโลกรวนสุดขั้วในครั้งนี้อย่างไรไปหาคำตอบได้จากบทสัมภาษณ์ ผศ.พาวิน มะโนชัย ผู้เชี่ยวชาญด้านลำไยของไทย ควรเตือนภัยล่วงหน้า ผศ.พาวิน มะโนชัย นักวิชาการด้านไม้ผล และเป็นอดีตรองอธิการบดี มหาวิทยาลัยแม่โจ้ กล่าวว่า ทุกวันนี้อุณหภูมิโลกปรับตัวสูงขึ้นทุกปี ในปี 2570 คาดว่าจะเกิดปรากฏการณ์เอลนีโญ ส่งผลให้เกิดคลื่นความร้อน อุณหภูมิสูง ส่งผลกระทบทุกระยะการเจริญเติบโตของไม้ผลและผลผลิตทางการเกษตร สำหรับสวนไม้ผล เช่น สวนลำไยและลิ้นจี่ หากเผชิญสภาพอากาศร้อนสุดขั้วและขาดแคลนน้ำ จะทำให้ผลแตก หลุดร่วงได้ง่าย “ภาครัฐควรประกาศเตือนเกษตรกรล่วงหน้าว่า ช่วงไหนจะเจอภัยแล้งหรือมีฝนตกชุก เพื่อหลีกเลี่ยงการเพาะปลูกพืชในช่วงเวลาดังกล่าว โดยเฉพาะช่วงฝนตกชุกมักทำให้เกิดโรคระบาดในพืชได้ หากเกษ
กรมส่งเสริมการเกษตรเดินหน้าส่งเสริมการรวมกลุ่มเกษตรกรผลิตกล้วยหอมทองคุณภาพ ภายใต้ระบบเกษตรแปลงใหญ่ โดยสนับสนุนการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรทำสวนกล้วยตำบลถ้ำสิงห์ อำเภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร เป็นต้นแบบการผลิตกล้วยหอมทองส่งออกที่มุ่งเน้นมาตรฐาน คุณภาพ และความยั่งยืน สามารถสร้างรายได้ที่มั่นคงให้สมาชิก พร้อมยกระดับสินค้าเกษตรไทยสู่ตลาดต่างประเทศ นางอัญชลี สุวจิตตานนท์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรทำสวนกล้วยตำบลถ้ำสิงห์ ปัจจุบันมีสมาชิก 57 ราย พื้นที่ปลูกกล้วยหอมทองกว่า 450 ไร่ จำนวน 76 แปลง ส่วนใหญ่ปลูกแบบสวนผสมร่วมกับกาแฟ ปาล์มน้ำมัน มะพร้าว และทุเรียน เพื่อเพิ่มความหลากหลายของรายได้และรักษาสมดุลของระบบนิเวศ กลุ่มมุ่งผลิตกล้วยหอมทองคุณภาพเพื่อการส่งออกไปยังประเทศญี่ปุ่น โดยรับซื้อผลผลิตจากสมาชิกในราคาประมาณ 17 บาทต่อกิโลกรัม ปัจจุบันสามารถส่งออกเฉลี่ย 400 กล่องต่อสัปดาห์ หรือประมาณ 240 ตันต่อปี และตั้งเป้าเพิ่มเป็น 600 กล่องต่อสัปดาห์ในปี 2569 และ 1,000 กล่องต่อสัปดาห์ในปี 2570 เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดที่ยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น นอกจากนี้แปลงใหญ่กล้
สมุทรสงคราม ฮือฮา สวนอินทผลัม แม่กลอง ปลูกในดินเค็ม-เติมขี้แดดนาเกลือ ผลหวานจัดจ้าน โดนใจผู้บริโภค ได้รับความนิยม แห่จองข้ามปี การันตีความอร่อย เปิดให้นักท่องเที่ยวชิมฟรีถึงสวน เมื่อพูดถึงจังหวัดสมุทรสงคราม ภาพจำของใครหลายคนคงหนีไม่พ้นผลไม้ขึ้นชื่ออย่างมะพร้าวน้ำหอม ส้มโอขาวใหญ่ และลิ้นจี่แม่กลอง ซึ่งล้วนเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างชื่อเสียงให้จังหวัดมาอย่างยาวนาน แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีผลไม้อีกชนิดหนึ่งที่กำลังได้รับความสนใจจากทั้งเกษตรกรและผู้บริโภค นั่นคือ “อินทผลัม” โดยเฉพาะในพื้นที่ตำบลลาดใหญ่ อำเภอเมืองสมุทรสงคราม ซึ่งเริ่มมีการปลูกเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง พื้นที่แห่งนี้คือที่ตั้งของ “บ้านสวนอินทผลัมแม่กลอง” แหล่งปลูกอินทผลัมคุณภาพที่รวบรวมไว้ถึง 4 สายพันธุ์ จุดเด่นของสวนแห่งนี้อยู่ที่การปลูกอินทผลัมบนพื้นที่ดินเค็ม ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่ พร้อมบำรุงต้นด้วย “ขี้แดดนาเกลือ” วัสดุอินทรีย์จากนาเกลือที่อุดมด้วยแร่ธาตุ ช่วยเสริมคุณภาพผลผลิต ทำให้อินทผลัมมีรสชาติหวานเข้ม กลมกล่อม และเป็นที่ถูกใจของผู้บริโภค ด้วยจากสภาพอากาศที่ร้อนแล้งในปีนี้ ได้ส่งผลกระทบให้อินทผลัมพันธุ์โคไนซี่
การปลูกต้นไม้ใหญ่ภายในบริเวณบ้าน ไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มพื้นที่สีเขียวหรือสร้างความร่มรื่นเท่านั้น แต่ยังช่วยลดอุณหภูมิภายในบ้าน ประหยัดพลังงาน และสร้างบรรยากาศที่น่าอยู่มากขึ้น อย่างไรก็ตาม หลายคนยังลังเลที่จะปลูกต้นไม้ขนาดใหญ่ เพราะกังวลว่ารากจะชอนไชทำลายพื้นบ้าน กำแพง หรือระบบท่อใต้ดิน ความจริงแล้ว ต้นไม้ไม่ได้มีรากที่สร้างปัญหาเหมือนกันทุกชนิด หากเลือกพันธุ์ไม้ให้เหมาะกับพื้นที่ มีระยะปลูกที่เหมาะสม และดูแลอย่างถูกวิธี ก็สามารถมีทั้งร่มเงา ความสวยงาม และความปลอดภัยต่อโครงสร้างบ้านได้ นอกจากนี้ ต้นไม้หลายชนิดยังมีความหมายเป็นสิริมงคลตามความเชื่อของคนไทย ช่วยเสริมความร่มเย็น ความเจริญ และความมั่นคงให้กับผู้อยู่อาศัย 🌿ต้นล่ำซำ ต้นล่ำซำ เป็นต้นไม้มงคลอีกชนิดหนึ่งที่หลายบ้านนิยมปลูก ทางฮวงจุ้ยถือว่าการปลูกต้นล่ำซำจะช่วยนำพาความเจริญรุ่งเรืองและความสำเร็จในหน้าที่การงานหรือธุรกิจต่างๆ มาให้แก่ผู้ปลูกและคนในบ้านด้วย ยังเป็นต้นไม้จัดสวนฟอร์มสวยที่นิยมปลูกในบริเวณบ้านเพื่อให้ร่มเงา อีกทั้งยังเป็นไม้ยืนต้นที่ใบไม่ค่อยร่วง ไม่ต้องคอยทำความสะอาดพื้นบ่อยๆ และลักษณะเป็นไม้เนื้อแข็ง ยืนต้นขนาดไม่
