สูตรลับจากฟาร์ม แปรรูปสินค้าเกษตร

แจกสูตรทำพิมพ์ลายจากธรรมชาติ (Eco Print) ให้สีสวย ติดทนนาน

“ ใบไม้ ” แต่ละใบทรงคุณค่า มีเสน่ห์และสีสันที่สวยงามแตกต่างกันตามธรรมชาติ สามารถบันทึกความสวยงามของใบไม้ตามธรรมชาติ ผ่านงานศิลปะ ที่เรียกว่า “ Eco Print” คือการพิมพ์ผ้าแบบธรรมชาติโดยใช้ใบไม้ ไม่ใช้สารเคมี ที่สามารถทำได้ง่ายๆ สร้างศิลปะแฟชั่นที่มีคุณค่าและราคา เพราะผ้าพิมพ์สีธรรมชาติ มีเอกลักษณ์ชิ้นเดียวในโลกแล้ว ยังมีความสวยงามตามธรรมชาติ จึงมีราคาสูงพอสมควร เป็นที่นิยมของกลุ่มผู้รักธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  สามารถต่อยอดจากงานอดิเรกสู่อาชีพเสริมรายได้อย่างยั่งยืน

รู้จักงานศิลปะ   “ Eco Print”  

ผ้าพิมพ์สีธรรมชาติหรือ “ Eco Print” เป็นผลิตภัณฑ์รักษ์สิ่งแวดล้อม รักษ์โลก ไม่ใช้สารเคมีมีจุดเริ่มต้นที่ประเทศออสเตรเลีย วิธีทำ Eco Print แบ่งได้เป็น  2 กลุ่มหลัก คือ 1. แบบนึ่ง/ต้ม ม้วนผ้ากับใบไม้แล้วนำไปนึ่งหรือต้ม ให้ความร้อนถ่ายสีลงผ้า ลายคมชัด สีติดทน เหมาะทำจำนวนมากและงานคุณภาพ 2. แบบทุบ (Hammer) วางใบไม้บนผ้าแล้วใช้ค้อนทุบเบา ๆ ให้สีและรูปทรงติดลงผ้าโดยตรง ทำง่าย รวดเร็ว เหมาะกับมือใหม่ แต่สีอาจติดทนน้อยกว่า

ในกระบวนการผลิตแต่ละครั้ง จะนำ ใบไม้ ดอกไม้ มาวางบนผ้าแล้วอาศัยความร้อนและความชื้น (การนึ่ง/ต้ม/ทุบ) ถ่ายโอนสีและรูปทรงของพืชลงสู่ผืนผ้า ใช้ได้ดีกับ ผ้าใยธรรมชาติ 100% เช่น ฝ้ายและไหม ได้ลวดลายเฉพาะตัวที่เลียนแบบไม่ได้  โดยทั่วไป ใบไม้สดมักให้สีชัดกว่าใบแห้ง ควรเลือกใบที่ไม่อ่อนหรือแก่เกินไป ใบหนาและเส้นใบชัดจะให้ลายสวย

"Advertiser"

การเข้าใจหลักธรรมชาติ  เป็นหัวใจสำคัญของการทำผ้าพิมพ์สีธรรมชาติ เพราะใบไม้หรือเปลือกไม้แต่ละชนิดมีสารบางอย่างที่ทำให้เกิดสีสันที่แตกต่างกัน ยกตัวอย่างเช่น  ยูคาลิปตัส ให้สีส้ม–น้ำตาลแดง  ใบสักให้สีแดง–น้ำตาล ส่วนใบ/ดอกกุหลาบ ให้สีเขียว–ชมพู ขณะที่ใบก้ามปู/จามจุรีให้สีเขียว–เทา  ส่วนดอกดาวเรือง ให้สีเหลือง–ส้มและใบเมเปิล/เฟิร์น ให้สีน้ำตาล–เทา

เคล็ดลับให้ลายสวยติดทน

หากใครต้องการให้ผ้าพิมพ์สีธรรมชาติมีลายสวยติดทนนาน ควรเลือกใช้ผ้าใยธรรมชาติ 100% (ฝ้าย/ไหม) เท่านั้น ใยสังเคราะห์จะไม่ติดสี  ประการต่อมา ควรคว่ำด้านหลังใบ (ที่เส้นใบนูนชัด) ลงบนผ้า สีและลายจะติดชัดกว่า อีกหนึ่งขั้นตอนสำคัญคือ ม้วนและมัดให้ แน่น ให้ใบแนบสนิทกับผ้า ลายจะคมไม่เบลอ และเติม น้ำสนิมเหล็ก เล็กน้อยช่วยให้เฉดสีเข้มขึ้นและลายชัดขึ้น คำแนะนำเพิ่มเติมคือ อย่ารีบล้าง ทิ้งผ้าให้สีเซ็ตก่อน 1–2 วันจะติดทนกว่า ทดลองใบไม้หลายชนิดและจดบันทึกผล เพราะพืชแต่ละชนิดให้สีต่างกัน

เรียนรู้เทคนิค Eco Print ที่บ้านไร่ไม้งาม

บ้านไร่ไม้งาม ตำบลไม้งาม อำเภอเมือง จังหวัดตาก ของ รศ.ดร.ทิพาพร พิมพิสุทธิ์  สนับสนุนเศรษฐกิจชุมชนและการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เปิดให้บริการที่พัก โฮมสเตย์ อาหาร การท่องเที่ยวเชิงนิเวศจากชุมชนลุ่มน้ำปิง พร้อมเปิดอบรมหลักสูตรระยะสั้นเรื่องกระบวนการ พิมพ์ลายจากธรรมชาติ (Eco Print)  โดยผู้สนใจจะได้เรียนรู้ตั้งแต่วิธีการซักผ้าให้สะอาด การออกแบบ การวางใบไม้ดอกไม้บนผ้า การม้วนมัด ให้ความร้อน เก็บไว้ 2 วันก่อนเปิดผ้า ใช้หลักความสมดุลของธรรมชาติที่ไม่กระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ขี้เถ้า เกลือ สารส้ม ใบไม้เปลือกไม้ รากไม้และดอกไม้ มาผสมผสานอย่างกลมกลืนตามกระบวนการที่ละเอียดอ่อน งานแต่ละชิ้นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว เป็นการผสมผสานหลักกระบวนการองค์ความรู้แบบตะวันออกและตะวันตก ที่สอดคล้องกับธรรมชาติมีความละเอียดอ่อนเฉพาะตัว 

วิธีการพิมพ์ผ้าจากใบไม้และดอกไม้สด

การพิมพ์ผ้าจากธรรมชาติ ใช้ผ้าหรือวัสดุธรรมชาติเท่านั้น เช่น กระดาษ หนังสัตว์ผ้าทอจากฝ้าย ผ้าไหม จะทำให้ติดสีจากธรรมชาติได้ดี มีสีสวยงาม ชัดเจน โดยในขั้นแรกผ้าที่จะใช้ต้องนำมาซักให้สะอาดก่อน แล้วนำมาต้มในน้ำสารส้มพอเดือดรุมๆ 1 ชั่วโมง หรือแช่น้ำสารส้มที่ร้อนพอเดือดแล้วยกลงก็ได้ ทิ้งให้เย็นแล้วนำมาพิมพ์สีธรรมชาติ

แช่ใบไม้ในน้ำสนิมเหล็กเจือจาง 30 นาที ถึง 1 ชั่วโมง เพื่อให้เกิดปฏิกิริยาทางเคมีต่อใบไม้ เหมือนเป็นการดูดสีหรือให้ใบไม้ดอกไม้คายสีออกมาให้มากที่สุด ทิ้งให้หมาดๆ นำมาวางบนผ้า ม้วนด้วยไม้ให้แน่น มัดเชือกพอแน่น นำไปต้มหรือนึ่ง นาน 1-2 ชั่วโมง แกะผ้านำใบไม้และดอกไม้ที่วางบนผ้าออก ซักด้วยน้ำเปล่า ตากในที่ร่ม

อุปกรณ์ที่ใช้

1. น้ำสนิม ใช้เหล็กที่เป็นสนิม เช่น ตะปู ใส่ลงในน้ำทิ้งไว้สัก 2-3 วัน เพื่อให้เกิดน้ำสนิมเหล็กไม่จำเป็นต้องเข้มข้นมาก

2. ผ้าฝ้าย

3. แผ่นพลาสติกใส

4. เชือกสำหรับมัด

5. ใบไม้และดอกไม้สด

ขั้นตอนการพิมพ์

1. นำผ้าที่จะย้อม (ต้องเป็นผ้าที่ทำจากธรรมชาติ เช่น ผ้าฝ้าย ผ้าไหม) ไปซักให้สะอาด ผึ่งให้แห้ง

2. นำไปแช่ในน้ำที่ผสมสารส้ม (อัตราส่วน 1 ช้อนโต๊ะ ต่อน้ำ 2 ลิตร) นานครึ่งชั่วโมง ถึง 1 ชั่วโมง

3. นำใบไม้ไปชุบในน้ำสนิมเหล็กประมาณ 30 นาที ถึง 1 ชั่วโมง

4. นำผ้าไปชุบน้ำสารส้ม

5. นำใบไม้ที่แช่น้ำสนิมเหล็ก ขึ้นมาสะบัด สะบัดน้ำออกให้หมด แล้วนำไปวางบนผ้า จากนั้นนำพลาสติกมาคลุมทับเพื่อกันไม่ให้สีของใบไม้แผ่กระจายไปเปรอะผ้าส่วนที่ไม่ต้องการ แล้วมัดให้แน่น ให้ใบไม้แนบสนิทกับผ้ามากที่สุด ป้องกันไม่ให้สีของใบไม้แผ่กระจายลงผืนผ้าในส่วนที่ไม่ต้องการ

6. นำไปนึ่งหรือต้ม ถ้าใช้เตาแก๊ส ใช้ไฟระดับอ่อนที่สุดเป็นเวลา 1 ชั่วโมงครึ่ง ถึง 2 ชั่วโมง ทิ้งไว้จนเย็นจึงค่อยแกะ และทิ้งไว้นานเท่าไร สีก็จะติดทนนานมากขึ้น

หากใครสนใจอยากลงพื้นที่ไปเรียนรู้เทคนิคการทำ Eco Print  สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ : page Sela eco printing บ้านไร่ไม้งาม ตำบลไม้งาม อำเภอเมือง จังหวัดตาก โทร. (098) 287-4575

ขอบคุณภาพประกอบข่าวจาก page Sela eco printing บ้านไร่ไม้งาม

Related Posts