จังหวัดนครศรีธรรมราชมีเนื้อที่ปลูกมังคุดเป็นอันดับ 1 ของภาคใต้ เพราะมีภูมิอากาศเหมาะสมสำหรับปลูกมังคุดเป็นอย่างดี เนื่องจากมีความชื้นสูง และมีฝนตกชุกตลอดทั้งปี ซึ่งอำเภอชะอวดเป็นต้นแบบการผลิตมังคุดในฤดูและนอกฤดู โดยเน้นการรวมกลุ่มของเกษตรกรในพื้นที่ วางระบบการผลิต และการบริหารจัดการแปลงในแนวทางเดียวกัน เน้นการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด สินค้าได้มาตรฐานการรับรอง GAP นำไปสู่การสร้างเสถียรภาพของราคาสินค้าเกษตรได้อย่างยั่งยืน

ในพื้นที่อำเภอชะอวด เกษตรกรจะเก็บเกี่ยวมังคุดในฤดูช่วงเดือนมิถุนายน – ตุลาคม มังคุดนอกฤดูช่วงเดือนมกราคม – พฤษภาคม และช่วงเดือนพฤศจิกายน – ธันวาคม ซึ่งแปลงใหญ่และวิสาหกิจชุมชนมีการบริหารจัดการโดยการรวมกลุ่มขายมังคุดด้วยวิธีการประมูล ซึ่งราคาประมูลต้องมากกว่าราคาตลาดทั่วไป มังคุดในฤดูส่งจำหน่ายภายในประเทศ และส่งออกตลาดต่างประเทศ ส่วนใหญ่จะส่งไปยังประเทศจีนที่เป็นตลาดรับซื้อหลักโดยผ่านล้งเป็นผู้รวบรวมและคัดเกรดผลผลิต และมังคุดนอกฤดู ส่วนใหญ่จะส่งออกประเทศจีนเป็นหลัก
3 เทคโนโลยียกระดับสวนมังคุด
รศ.ดร.กฤษณะเดช เจริญสุธาสินี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ได้รับทุนวิจัยจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ ( บพท.) ได้เข้ามาพัฒนาสวนมังคุดแบบเดิมก้าวสู่เกษตรกรรมยุคใหม่ที่เรียกว่า “ เทคโนโลยีสมาร์ทฟาร์ม ” นำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาช่วยวิเคราะห์และวางแผนการปลูกที่เหมาะสม มีการควบคุมสิ่งแวดล้อม เช่น ความชื้น อุณหภูมิ แสงสว่าง ฯลฯ สามารถแก้ไขปัญหาผลมังคุดผิวลาย ปัญหายางไหลและเป็นเนื้อแก้ว นำไปสู่การทำเกษตรแม่นยำของการผลิตมังคุดนอกฤดู ให้ได้ผลผลิตต่อไร่ที่ดีและคุ้มค่ากับการลงทุน เพราะผลผลิตนอกฤดูมีราคาสูงกว่าผลผลิตในฤดู ประมาณ 4-5 เท่าตัว

ทีมนักวิจัย มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ได้ถ่ายทอด 3 เทคโนโลยีได้แก่ นวัตกรรมสมาร์ทฟาร์มสวนมังคุด นวัตกรรมปุ๋ยหมักจากใบมังคุด นวัตกรรมน้ำหมักชีวภาพจากเปลือกมังคุด ให้แก่เกษตรกรชาวสวนมังคุดในอำเภอชะอวด เช่น กลุ่มวิสาหกิจมังคุดเกาะขันธ์รุ่งเรือง กลุ่มมังคุดแปลงใหญ่ตำบลท่าประจะ กลุ่มมังคุดชะอวดพูนผล กลุ่มมังคุดแปลงใหญ่ตำบลเขาพระทอง กลุ่มมังคุดแปลงใหญ่ท่าเสม็ด ฯลฯ
ในการจัดการอบรมความรู้นวัตกรรมพร้อมใช้สมาร์ทฟาร์ม ปุ๋ยอินทรีย์จากใบมังคุด และน้ำหมักจากเปลือกมังคุด จัดกิจกรรม Share and Learn กับ นายสถานี นวัตกร ภาคีเครือข่าย อบต เกษตรอำเภอ พัฒนาชุมชน ไปเยี่ยมผลงานวิจัย จัดกิจกรรม Show and Share นำเสนอผลงานโดยนายสถานีและนวัตกรผ่านภาคีความร่วมมือในพื้นที่เพื่อเพิ่มขีดความสามารถของ ชุมชนในการเรียนรู้และรับปรับใช้นวัตกรรมสามารถนำความรู้ไปใช้ในการเปลี่ยนแปลงและจัดการปัญหาในชุมชนพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืนในมิติด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตเศรษฐกิจสิ่งแวดล้อมของชุมชนด้วยความรู้และนวัตกรรม

แปลงใหญ่มังคุดตำบลวังอ่าง
คุณสุพจน์ ขำเกตุ ประธานแปลงใหญ่มังคุดตำบลวังอ่าง หมู่ที่ 7 ตำบลวังอ่าง อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช ถือเป็นหนึ่งในนวัตกรชุมชนที่เป็นฟันเฟืองสำคัญในการส่งต่อความรู้สวนมังคุดอัจฉริยะที่มีระบบพยากรณ์แม่นยำ ลดความเสี่ยงจากสภาพอากาศที่แปรปรวนด้วยข้อมูลเชิงนิเวศวิทยา สู่เพื่อนเกษตรกรให้พึ่งพาตนเองได้และสร้างชุมชนเข้มแข็งได้อย่างยั่งยืน
คุณสุพจน์มีพื้นที่ปลูกมังคุดเนื้อที่ 8 ไร่ในบ้านเกาะร้าว ตำบลวังอ่าง จังหวัดนครศรีธรรมราช แม้ เจอสภาพอากาศ แห้งแล้ง ฝนไม่ตก แต่คุณสุพจน์ใช้ความรู้และนำนวัตกรรม IoT ตรวจวัดความชื้นในดินอย่างแม่นยำมาประยุกต์ใช้ จึงสามารถบริหารจัดการน้ำได้อย่างเหมาะสมกับความต้องการของพืช ทำให้มังคุดในฤดูปีนี้ยังผลิดอกออกผลได้เต็มต้น ส่วนการผลิตมังคุดนอกฤดู คุณสุพจน์ก็ใช้ระบบสมาร์ทฟาร์ม มาใช้ควบคุมปริมาณน้ำอย่างเป็นระบบเพื่อ “หลอก” ให้ต้นมังคุดพร้อมสำหรับการออกดอกนอกฤดู ให้ได้ผลผลิตคุณภาพดีตามที่ตลาดต้องการ

