เทคนิคเกษตร
การถนอมอาหารของชาวบ้านแบบโบราณที่เรียกว่า “ปลาส้ม” มีจุดเด่นความอร่อยตรงการเลือกชนิดปลาเป็นสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นปลาตะเพียน ปลาสวาย ปลาเทโพ และปลาสร้อย รวมถึงอัตราส่วนผสม และระยะเวลาหมักที่เหมาะสม จนนำไปสู่รสชาติความเปรี้ยวที่ลงตัว มีทั้งแบบที่ใช้ปลาทั้งตัว และแบบที่ใช้เฉพาะเนื้อปลา จึงนิยมนำไปปรุงอาหารได้หลายแบบ ดังนั้น ปลาส้มจึงกลายเป็นเมนูสุดฮ็อตในปัจจุบัน ถึงขนาดมีลูกค้าสั่งจองกันข้ามประเทศ แม้การผลิตปลาส้มจะมีกรรมวิธีและกระบวนการที่ไม่ยุ่งยาก แต่กลับยิ่งทำให้ผู้บริโภคต้องใส่ใจกับแหล่งผลิต พร้อมกับตรวจสอบการรับรองมาตรฐานควบคู่ไปด้วย “กลุ่มปลาร้าปลาส้มบ้านฟ้าห่วน” ที่ตั้งกลุ่ม เลขที่ 79 หมู่ที่ 6 ตำบลไร่ขี อำเภอลืออำนาจ จังหวัดอำนาจเจริญ เป็นชาวบ้านไม่กี่ครัวเรือนที่ร่วมมือร่วมใจกันนำปลาที่เลี้ยงในนาข้าวมาผลิตปลาส้มและปลาร้าที่มีคุณภาพ มาตรฐาน เพื่อส่งขายตามสถานที่ต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศ คุณนันทา เปรมทา ประธานกลุ่ม บอกว่า กลุ่มนี้จัดตั้งเป็นทางการเมื่อปี 2548 เหตุผลที่เกิดเป็นกลุ่มขึ้นเพราะบริเวณนี้มีแหล่งน้ำที่สมบูรณ์หลายแห่ง ไม่ว่าจะเป็นแม่น้ำ ลำห้วย หนอง คลอง บึง จึงทำให้ชาวบ้านมีอ
วันอาทิตย์ที่ผ่านมา ผมได้ไปเที่ยวงาน “ปั่นเพื่อเปลี่ยน” ในโครงการสนับสนุนหมู่บ้านเกษตรอินทรีย์ของกรมการค้าภายใน ที่โรงเรียนบ้านยางแดง อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา ขณะเดินดูผักอินทรีย์สวยๆ ข้าวกล้องคุณภาพดี ได้ชิมกล้วยทอดอร่อยๆ ขนมครกเนื้อแป้งผสมกะทิสดมันๆ โรยหน้าด้วยต้นหอมซอย ชนิดที่ว่ากินแล้วชวนให้ระลึกชาติ แถมได้ไปช่วยเพื่อนๆ ในแผนงานกินเปลี่ยนโลก มูลนิธิชีววิถี ต้มน้ำเต้าหู้ด้วยถั่วเหลือง organic รสเข้มมันหม้อใหญ่แจกจ่ายแขกไปใครมาอยู่นั้น ก็เหลือบไปเห็นช่อดอกสีขาวอมเหลืองอ่อนๆ ของดอกพะยอมเด่นขึ้นมาจากมัดช่อผักอินทรีย์อื่นๆ พี่คนขายผักบอกว่า “คนเขาเด็ดมาฝากน่ะ ว่าดอกมันหอมดี ตอนนี้ต้นในหมู่บ้านออกแยะเลยแหละ” ผมถามว่า คนที่นี่เขากินกันมั้ยครับ ก็ได้คำตอบว่า ทั้งกินสด ลวกจิ้มน้ำพริกกัน พี่ชายคนหนึ่งเล่าว่า เขาเคยยำดอกสดกับเนื้อปลาดุกย่าง ปรุงรสเปรี้ยวด้วยน้ำมะขามเปียก เล่นเอาพวกเราที่ได้ยินแอบกลืนน้ำลายไปตามๆ กันเลย พะยอม (White Meranti) เป็นไม้ยืนต้น สูงได้ถึงราว 15-20 เมตร พบตามป่าโปร่งออกดอกเต็มไปทั้งต้นที่มักจะผลัดใบในช่วงเริ่มแรกของปี กลิ่นหอมอ่อนๆ อันแสนเสน่ห์สร้างความรู้สึก
ธนาคารออมสิน มากกว่าการธนาคาร ธนาคารเพื่อสังคม คือหนึ่งในพันธมิตรสำคัญที่สนับสนุนกิจกรรมและโครงการต่างๆ ของ ศูนย์ “หนึ่งใจ…ช่วยเหลือเกษตรกร” มูลนิธิมิราเคิล ออฟไลฟ์ฯ ด้วยดีตลอดมา เพื่อร่วมกันสืบสานการดำรงชีวิตอย่างมีความสุข น้อมนำตามแนวพระราชดำริหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ที่ประชาชนชาวไทยได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร และการดำเนินกิจกรรมจิตอาสาเพื่อสาธารณประโยชน์ ภายใต้ร่มพระบารมี สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร รัชกาลที่ 10 ด้วยทรงห่วงใยและทรงคำนึงถึงความอยู่ดีมีสุขของประชาชนเป็นสำคัญ ทรงมีพระเมตตา พระราชทานโครงการจิตอาสา “เราทำความดี ด้วยหัวใจ” โดยทรงโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ หน่วยงาน ประชาชน ทุกหมู่เหล่าที่มีจิตอาสา บำเพ็ญสาธารณประโยชน์ในพื้นที่ต่างๆ เพื่อบรรเทาความเดือดร้อน และแก้ไขปัญหาให้แก่ประชาชน นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้แก่ พสกนิกรชาวไทยทุกภาคส่วน ธนาคารออมสิน หนึ่งในสถาบันการเงินหลักของประเทศไทย ภายใต้การขับเคลื่อนแบบ “มากกว่าการธนาคาร ธนาคารเพื่อสังคม” โดย คุณชาติชาย พยุหนาวีชัย ผู้อำนวยการธนาคารออมสิน
กวีรัตนโกสินทร์ คุณเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ได้ประพันธ์บทกวีเชิดชูเมืองน่านไว้อย่างกินใจว่า “ลำน้ำน่านลำนำน่านน้ำใจ อันนองไหลเลี้ยงถิ่นแผ่นดินหอม หอมหัวใจให้ผจงเป็นเจิมจอม ร่วมถนอมรักษ์น่านนันทบุรี รักวัดวาอารามอร่ามรูป อันรายล้อมจอมสถูปสถิตศรี รักภูผาป่าพงดงดอยดี รินน้ำใจไมตรีน่านนิรันดร์” เสน่ห์เมืองน่านนั้นยากที่ผู้เคยได้มาเยี่ยมเยือนจะลืมได้ สถานที่ควรได้ไปพบเห็น เช่น วัดพระธาตุแช่แห้ง วัดพระธาตุช้างค้ำ วัดพระธาตุเขาน้อย วัดสวนตาล วัดหัวข่วง วัดหนองบัว วัดหนองแดง วัดต้นแหลง วัดมิ่งเมือง วัดหลวงกลางเวียง วัดภูมินทร์ เป็นต้น ยังมีอุทยานแห่งชาติขุนสถาน บ่อเกลือโบราณ เสาดินนาน้อย อุทยานแห่งชาติขุนน่าน อุทยานแห่งชาติศรีน่าน อุทยานแห่งชาติดอยภูคา ลำน้ำว้า หมู่บ้านไทลื้อ ชาติพันธุ์ลัวะ หอศิลป์ริมน่าน เป็นต้น โดยเฉพาะวัดพระธาตุแช่แห้ง เป็นโบราณสถานที่งดงามแห่งหนึ่งของล้านนา น่าจะมีอายุยาวนานกว่า 800 ปี ตั้งอยู่บนยอดดอยภูเพียงแช่แห้ง บนเนินทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำน่าน สันนิษฐานว่าพระธาตุแช่แห้งน่าจะได้รับอิทธิพลมาจากเจดีย์พระธาตุหริภุญไชย พระธาตุแช่แห้ง เป็นพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองของชาวน่าน อยู
ทองคำ เป็นเครื่องประดับของคนทั้งโลก มนุษย์รู้จักใช้ทองคำเป็นเครื่องประดับมาแสนนาน อย่างการขุดค้นโบราณสถานของอียิปต์โบราณ พบเครื่องประดับของกษัตริย์ทำด้วยทองอายุราวๆ 6,000 ปีมาแล้ว และยังพบว่า คนโบราณใช้ทองคำทำเป็นอุปกรณ์สำคัญในพิธีทางศาสนาด้วย ส่วนคนไทยเรา ดินแดนที่เราอาศัยอยู่เก่าก่อน เรียกว่า “สุวรรณภูมิ” แปลว่า แผ่นดินทอง บริเวณที่เราอาศัยอยู่ในปัจจุบัน เรายังเรียกอีกชื่อว่า “แหลมทอง” และหลายๆ จังหวัดในประเทศไทย ยังแปลความว่า “เมืองทอง” หรือเมืองที่มีทอง เช่น กาญจนบุรี สุพรรณบุรี และ อ่างทอง เป็นต้น ชาวไทยให้ความสำคัญกับทองคำไม่แพ้ชาติอื่น เราใช้ทองแลกเปลี่ยนสินค้ากันมายาวนาน บางบรรทัดของประวัติศาสตร์อยุธยา บันทึกว่ามีชาติใกล้ๆ บ้านเราเผาทองจากพระพุทธรูปไป หลังจากกรุงศรีอยุธยาแตก สร้างความเจ็บช้ำน้ำใจของคนรุ่นต่อๆ มา เอาเข้าจริงแล้ว ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์เป็นอย่างไร เรายังไม่ค่อยรู้ชัดนัก เพราะหลากสำนักก็หลายข้อคิดเห็นและมุมมอง จนคนรุ่นใหม่ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คนที่เพิ่งศึกษาประวัติศาสตร์ปวดหัวไปตามๆ กัน เพราะไม่รู้ว่าจะเชื่อใครดี เชื่อได้แน่นอนคือ ทอง เป็นของมีค่า การซื้อขายทอง
ภาวะต่อมลูกหมากโต (Benign prostate hyperplasia; BPH) เป็นความผิดปกติที่พบได้ถึง 80% ของความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับต่อมลูกหมาก ซึ่งสาเหตุของโรคยังไม่มีหลักฐานยืนยันชัดเจน แต่เชื่อว่าอายุ ที่เพิ่มขึ้น ระดับฮอร์โมน testosterone ที่ลดลง และระดับของฮอร์โมน dihydrotestosterone (DHT) ที่เพิ่มขึ้น จะยิ่งเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะต่อมลูกหมากโต อาการที่พบคือ ปัสสาวะลำบาก ต้องเบ่งปัสสาวะไม่พุ่ง ปัสสาวะบ่อยทั้งกลางวันและกลางคืน ใช้เวลาในการปัสสาวะนาน รู้สึกว่าถ่ายปัสสาวะไม่หมดกลั้นปัสสาวะได้ไม่นาน ต้องการปัสสาวะทันทีและอาจพบการติดเชื้อได้ การรักษาในปัจจุบันจะเริ่มต้นด้วยการรอดูอาการ ซึ่งในระหว่างนั้นผู้ป่วยต้องงดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ชา กาแฟ เลี่ยงการกลั้นปัสสาวะ ไม่รีบปัสสาวะ เลี่ยงการดื่มน้ำมากๆ ก่อนนอน เพิ่มการรับประทานผักและผลไม้เพื่อไม่ให้ท้องผูก และเลี่ยงการใช้ยาบางชนิดที่อาจกระตุ้นให้อาการเพิ่มขึ้น หากอาการยังไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณารักษาด้วยการใช้ยา (เช่น -blockers, 5 -reductase inhibitors,muscarinic receptor antagonists, phosphodiesterase5 inhibitors เป็นต้น) การผ่าตัด หรือให้ความร
นํ้ามันมะกอก ไม่ได้มีประโยชน์ช่วยลดคอเลสเตอรอลได้ดีเท่านั้น แต่ยังมีประโยชน์ด้านความงามอีกด้วย เพราะเป็นแหล่งของสารต้านอนุมูลอิสระ รวมไปถึงวิตามินอีชั้นเยี่ยม แบรนด์น้ำมันมะกอก “เบอร์ทอลลี่” จึงแนะนำสุดยอดเคล็ดลับในการใช้น้ำมันมะกอกเพื่อความงาม ไว้ 6 ประการ ดังนี้ 1.บำรุงเส้นผมที่ชี้ฟู ช่วยฟื้นฟูสภาพผมที่แห้งเสียจากการโดนทำร้ายด้วยความร้อน เพียงนวดน้ำมันมะกอกปริมาณ 2-3 ช้อนโต๊ะ ลงบนเส้นผมและหนังศีรษะให้ทั่ว จากนั้นหมักผมทิ้งไว้ประมาณ 30 นาที ก่อนสระด้วยแชมพูตามปกติ สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ซึ่งวิตามินอีจะช่วยทำให้ผมกลับมาเงางาม และลดการขาดหลุดร่วงได้ 2.เช็ดเครื่องสำอาง นอกจากจะล้างได้อย่างหมดจดแล้ว ยังไม่ต้องออกแรงถูให้ผิวบอบช้ำ แถมยังเติมความชุ่มชื้นให้แก่ผิวหน้า เพียงทาน้ำมันมะกอก 1 ช้อนโต๊ะลงบนผิวหน้า นวดเบาๆ 10-20 วินาที ก่อนเช็ดด้วยสำลีนุ่มๆ ก็สามารถล้างได้อย่างหมดจด 2.เช็ดเครื่องสำอาง นอกจากจะล้างได้อย่างหมดจดแล้ว ยังไม่ต้องออกแรงถูให้ผิวบอบช้ำ แถมยังเติมความชุ่มชื้นให้แก่ผิวหน้า เพียงทาน้ำมันมะกอก 1 ช้อนโต๊ะลงบนผิวหน้า นวดเบาๆ 10-20 วินาที ก่อนเช็ดด้วยสำลีนุ่มๆ ก็สามารถล้างได้อย่างหมดจ
เมื่อพูดกันถึงเรื่องผักปลอดสารพิษ ผมก็นึกถึงเรื่องเมื่อเกือบสิบปีก่อน ที่ผมเคยไปนอนค้างบ้านอา น้องชายของพ่อ ที่จังหวัดภูเก็ต มาหนึ่งคืน บ้านอาผู้ชายอยู่บนเนินเขานอกเมือง อากาศดีมากครับ มีเนื้อที่หลายไร่ อาผู้หญิงปลูกต้นไม้ไว้เต็มพื้นที่ไปหมด พอรุ่งเช้า ผมเห็นอาผู้หญิงไปเก็บยอดผักสารพัดชนิดจากในไร่มาคัดแยก เตรียมส่งฝากแม่ค้าขายในตลาดสด มีทั้งใบเหมียง ยอดหมุยอวบๆ งามๆ ชนิดที่ถ้าผมไปเห็นโดยบังเอิญที่ตลาด ผมต้องคิดว่าเป็น “ผักฉีดยา” แน่ๆ แต่ในความเป็นจริงก็คือไร่เนินเขาแห่งนั้นไม่เคยใช้ยาฉีดพ่นใดๆ เลย มันทำให้ผมนึกถึงความสำคัญของการพูดคุยถามไถ่แม่ค้า พ่อค้า ถึงแหล่งที่มาของวัตถุดิบที่เห็นอยู่ต่อหน้า เพราะหากว่าความไว้วางใจ ความเชื่อถือ และความจริงใจระหว่างผู้ซื้อและผู้ขาย เมื่อสถาปนาขึ้นได้ที่ไหน เมื่อใด โอกาสที่จะได้สานต่อเครือข่ายผักปลอดภัยก็นับว่าเริ่มต้นนับหนึ่งขึ้นแล้ว ณ ที่นั้น ผมคิดว่าเรายิ่งต้องคิดถึงเรื่องประเด็นนี้ ในฐานะทางเลือกของผู้บริโภคมากขึ้นอีก หลังจากมีรายงานการตรวจพบสารพิษตกค้างในผัก ผลไม้ ปี 2560 โดยเครือข่าย Thai – PAN ที่ได้สรุปรายงานมาให้เห็นคร่าวๆ ในคราวก่อนนะครับ
ที่นี่มีเรื่องน่ารักๆ อยู่เรื่องหนึ่งคือเรื่องการฮอม เมื่อมีการจัดงานพวกเราจะไม่มีเงินช่วยงาน ไม่มีนี้หมายความว่าไม่มีจริงๆ คือพวกเราเป็นกลุ่มนักเขียน คนทำงานศิลปะ ที่มีเงินน้อย และไม่ทำตามมารยาท เมื่อไม่มีก็ไม่ต้องพยายามให้เดือดร้อน ใช้วิธีอื่นที่พอทำงาน เช่น การฮอม คือเอาของมาช่วยงาน ใครมีอะไรก็ช่วยสิ่งนั้น หรือช่วยแรง พวกช่างก็ช่วยจัดทำเวที นักดนตรี นักร้อง ก็ทำการแสดงไป แต่ส่วนใหญ่ก็จะเป็นอาหาร ทำอาหารมาช่วยกัน และต่างภูมิใจที่จะนำเสนออาหารของตัวเอง เปิดสวนเหยิมเหยิม และห้องสมุด เมื่อ 22 ธันวาคม 2560 ที่ผ่านมา มีเพื่อนๆ นำอาหารมาฮอมหลายอย่าง อันแรกที่นำเสนอคือข้าวยำม่วงงาม สิงหนคร จังหวัดสงขลา เรียกว่า ข้าวยำม่วงงาม เพราะเธอเป็นคนม่วงงาม นำทุกอย่างมาจากม่วงงามเลยทีเดียว ตั้งแต่น้ำข้าวยำที่เคี่ยวข้นมาจากบ้าน ปลาบ่น พริกบ่นคั่ว มะพร้าวคั่ว ส่วนข้าวสวยมาหุงที่สวน ข้าวสำหรับทำข้าวยำนั้นต้องหุงให้พอดี แห้ง ร่วนสวย ไม่เปียก ผักเอามาจากที่โน้นบ้างมาเก็บจากที่นี่บ้างและซื้อที่ตลาดบ้าง ซึ่งผักที่ซื้อมาจากตลาดนั้นไม่ค่อยได้รับความสนใจ เพราะเป็นพวกกะหล่ำปลีและแครอต ทั้งสองอย่างนี้ไม่มีในข้าวย
อาหารพื้นเมืองจานนี้ หรือเมนูนี้อาจจะไม่สะดุดหูสะดุดตาคนเมืองกรุง หรือคนต่างภาคต่างเมืองสักเท่าไหร่ ซึ่งส่วนมากถ้าพูดถึงอาหารเหนือแล้วเราจะคุ้นเคยแต่แคบหมู น้ำพริกอ่อง แกงโฮะ แกงแค ขนมจีนน้ำเงี้ยว เสียเป็นส่วนใหญ่ สำหรับกับข้าวเมืองเหนือไม่ว่าจะเป็น แกง ต้ม น้ำพริก คนเหนือเขาจะกินกับข้าวนึ่ง (ข้าวเหนียวนึ่ง) ทั้งนั้น เพราะกับข้าวทางเหนือจะมีลักษณะเฉพาะ คือ มีลักษณะข้น หรือน้ำขลุกขลิก จึงเหมาะที่จะนำมาจิ้มกินกับข้าวนึ่งมากกว่าข้าวเจ้า (ข้าวสวย) สำหรับ ข้าวกั้นจิ้น ที่นำมาเสนอและแนะนำนี้ เขาจะใช้ข้าวเจ้าเป็นส่วนผสมหลัก สำหรับผู้เขียนเห็นครั้งแรกก็รู้สึกว่าเป็นอาหารที่แปลกตา ดูแล้วน่าสนใจ และสำคัญที่สุดยังเป็นอาหารพื้นบ้านล้านนาแนะนำอีกหนึ่งเมนู ที่ต้องนำมาบอกต่อให้เป็นที่รู้จักกันมากยิ่งขึ้น ที่มา ข้าวกั้นจิ้น อาหารพื้นเมืองของคนทางภาคเมืองเหนือที่ได้รับอิทธิพลมาจากพวกเงี้ยว (ชาวไทใหญ่ หรือชาวไต ซึ่งเป็นชาติพันธุ์ไทที่นิยมกินข้าวเจ้า (ข้าวสวย) แตกต่างไปจากชาติพันธุ์ไทอื่นๆ ที่มักจะกินข้าวนึ่ง (ข้าวเหนียว) เป็นอาหารหลัก ดังนั้น ข้าวกั้นจิ้น จึงทำจากข้าวเจ้า ซึ่งเป็นอาหารไม่กี่ชนิดในล้านนา
