กาบกล้วยตานี

กล้วยตานีเป็นพืชพื้นบ้านที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ ได้มากกว่าการปลูกเพื่อเก็บเกี่ยวผลผลิต เมื่อมีการนำส่วนต่างๆ ของต้นมาพัฒนาต่อยอดเป็นวัสดุสำหรับงานหัตถกรรม ก็จะกลายเป็นโอกาสในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับพืชเกษตร และสร้างอาชีพให้คนในชุมชนได้อีกช่องทางหนึ่ง โดยเฉพาะการนำกาบกล้วยมาพัฒนาเป็นวัสดุทดแทนหนัง เพื่อผลิตกระเป๋าที่ผสมผสานงานฝีมือกับการออกแบบร่วมสมัย พร้อมเชื่อมโยงอาชีพดั้งเดิมของชุมชนเข้ากับตลาดสินค้าไลฟ์สไตล์ คุณธนกร สดใส ผู้ก่อตั้งและประธานแบรนด์ Tanee Siam (ตานีสยาม) เล่าถึงจุดเริ่มต้นของการพัฒนาวัสดุจากกาบกล้วยว่า แนวคิดดังกล่าวเกิดจากการนำองค์ความรู้และทักษะของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ซึ่งมีความชำนาญด้านงานช่างสิบหมู่ การทำบายศรี และการแทงหยวก มาต่อยอดร่วมกับนวัตกรรมวัสดุจากกาบกล้วย เพื่อเพิ่มทางเลือกในการประกอบอาชีพและกระจายรายได้สู่ครัวเรือนในพื้นที่ “กลุ่มวิสาหกิจชุมชนนะครับ เป็นช่างสิบหมู่ ทำบายศรี แทงหยวกครับ มันคือเครื่องสักการะชั้นสูง ผมได้นำตัวนวัตกรรมหนังกาบกล้วยตัวนี้ เข้ามาพัฒนาร่วมกับรากเหง้า หรืออาชีพเดิมของที่ชาวบ้านทำอยู่ มันคือเรื่องรายได้ของชุมชน ก็เลยได้นำตัวต้นกล้ว

ภูมิปัญญาหัตถกรรมพื้นบ้านเป็นมรดกทางวัฒนธรรม ที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติได้อย่างลึกซึ้ง เพราะสิ่งของแต่ละชิ้นไม่ได้เกิดขึ้นจากวัตถุดิบเพียงอย่างเดียว แต่ยังประกอบด้วยความรู้ ความชำนาญ และประสบการณ์ที่สั่งสมผ่านกาลเวลา หนึ่งในงานหัตถกรรมที่มีเอกลักษณ์ของภาคใต้คือ การจักสาน “ย่านลิเภา” พืชธรรมชาติที่มีเส้นเหนียวและทนทาน สามารถนำมาสร้างสรรค์เป็นเครื่องใช้และภาชนะได้หลากหลาย  จากงานฝีมือที่เคยอยู่ในวิถีชีวิตของคนรุ่นก่อน ปัจจุบันภูมิปัญญานี้ยังสามารถพัฒนาไปสู่ผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย โดยไม่ทิ้งรากฐานของงานหัตถกรรมดั้งเดิม ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในการรักษาคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติและองค์ความรู้ท้องถิ่นให้คงอยู่ คุณอาทิตย์ ทิพย์กองลาศ Co-Owner แบรนด์ YANTHONG ผู้สืบทอดธุรกิจหัตถกรรมมาจากคุณยาย ผ่านคุณแม่ และส่งต่อมาถึงคนรุ่นปัจจุบัน ได้นำองค์ความรู้ด้านการออกแบบมาพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ให้มีความร่วมสมัยมากขึ้น เพื่อให้เข้าถึงลูกค้าได้หลากหลายกลุ่ม ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ขณะเดียวกันยังคงรักษาเอกลักษณ์ของงานจักสานที่ต้องอาศัยทักษะ และความประณีตของช่างฝีมือเอาไว้ ย่านลิเภา พืชธรรมชาติ

จากปัญหาขยะบรรจุภัณฑ์บนพื้นที่เกาะที่มีข้อจำกัดด้านการขนส่ง สู่จุดเริ่มต้นของโครงการ “กขค. (แก้วขอคืน)” ซึ่งดำเนินงานครบรอบ 1 ปีแล้วในปัจจุบัน โดยในเวทีเสวนาพิเศษได้สะท้อนให้เห็นถึงเบื้องหลังความสำเร็จผ่านการผนึกกำลังของทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน ที่ร่วมกันขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) จนสามารถเก็บรวบรวมขวดแก้วกลับเข้าสู่ระบบรีไซเคิลได้รวมกว่า 420 ตัน และเตรียมขยายผลความร่วมมือไปยังภูมิภาคอื่นๆ ต่อไป   ประเด็นท้าทายเหล่านี้ ได้ถูกนำมาขยายผลและร่วมหาคำตอบบนเวที SX TALK STAGE ในงาน SUSTAINABILITY EXPO 2026 (SX2026) หัวข้อ ONE BOTTLE SHARED RESPONSIBILITY จากโจทย์แห่งความรับผิดชอบ สู่โอกาสแห่งความร่วมมือ โดย คุณทิพวรรณ อังศิริ ผู้จัดการฝ่ายกลุ่มความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อม บริษัท อุตสาหกรรมทำเครื่องแก้วไทย จำกัด (มหาชน) คุณศลิษา วิไลนุวัฒน์ ผู้ประสานงานโครงการ กขค คุณณัฐธยาน์ ผาสุข นายอำเภอกะปง จังหวัดพังงา และคุณเมทินี จันทร์บูล ผู้จัดการอาวุโสงานบริหารและวางแผน บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ รีไซเคิล จำกัด คุณทิพวรรณ อังศิริ  ในฐา

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถผลิตอาหารที่ปลอดภัย มีคุณภาพได้มาตรฐาน GAP และมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ในระดับชุมชน ระดับภูมิภาค ระดับประเทศ และระดับสากล โดยส่งเสริมการทำเกษตรกรรมยั่งยืนในรูปแบบต่างๆ อาทิ เกษตรอินทรีย์ และเกษตรผสมผสานมาอย่างต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มศักยภาพของภาคเกษตรให้เข้มแข็งและยั่งยืน สร้างรายได้และความมั่นคงในการประกอบอาชีพให้กับเกษตรกร วิสาหกิจชุมชนศรีไคออร์แกนิค ตำบลเมืองศรีไค อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี นับเป็นกลุ่มที่ประสบความสำเร็จในการทำเกษตรอินทรีย์แบบผสมผสาน เริ่มดำเนินการเมื่อปี 2561 โดยมี นายสามัคคี นิคมรักษ์ เป็นประธานวิสาหกิจฯ มีสมาชิกเกษตรกร 15 ราย พื้นที่ทำเกษตรอินทรีย์รวม 66 ไร่ เฉลี่ย 4-5 ไร่/ครัวเรือน โดยสมาชิกในกลุ่มจะดำเนินกิจกรรมบนพื้นที่ของตนเองและมีการบริหารจัดการรวมกัน ซึ่งสมาชิกทุกรายผ่านการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ PGS จากมูลนิธิเกษตรอินทรีย์ไทย และจากสถานีพัฒนาที่ดินอุบลราชธานี สำหรับเกษตรอินทรีย์แบบผสมผสานที่สมาชิกแต่ละครัวเรือนเพาะปลูก ได้แก่ มะเขือเทศเชอร์รี่หวานอินทรีย์ ผักทานใบ ผัก