จากปัญหาขยะบรรจุภัณฑ์บนพื้นที่เกาะที่มีข้อจำกัดด้านการขนส่ง สู่จุดเริ่มต้นของโครงการ “กขค. (แก้วขอคืน)” ซึ่งดำเนินงานครบรอบ 1 ปีแล้วในปัจจุบัน โดยในเวทีเสวนาพิเศษได้สะท้อนให้เห็นถึงเบื้องหลังความสำเร็จผ่านการผนึกกำลังของทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน ที่ร่วมกันขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) จนสามารถเก็บรวบรวมขวดแก้วกลับเข้าสู่ระบบรีไซเคิลได้รวมกว่า 420 ตัน และเตรียมขยายผลความร่วมมือไปยังภูมิภาคอื่นๆ ต่อไป
ประเด็นท้าทายเหล่านี้ ได้ถูกนำมาขยายผลและร่วมหาคำตอบบนเวที SX TALK STAGE ในงาน SUSTAINABILITY EXPO 2026 (SX2026) หัวข้อ ONE BOTTLE SHARED RESPONSIBILITY จากโจทย์แห่งความรับผิดชอบ สู่โอกาสแห่งความร่วมมือ โดย คุณทิพวรรณ อังศิริ ผู้จัดการฝ่ายกลุ่มความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อม บริษัท อุตสาหกรรมทำเครื่องแก้วไทย จำกัด (มหาชน) คุณศลิษา วิไลนุวัฒน์ ผู้ประสานงานโครงการ กขค คุณณัฐธยาน์ ผาสุข นายอำเภอกะปง จังหวัดพังงา และคุณเมทินี จันทร์บูล ผู้จัดการอาวุโสงานบริหารและวางแผน บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ รีไซเคิล จำกัด
คุณทิพวรรณ อังศิริ ในฐานะผู้แทนผู้ผลิตขวดแก้วรายแรกของประเทศ ภายใต้แบรนด์ บีเจซี กลาส เล่าถึงจุดกำเนิดของโครงการว่า เริ่มต้นจากการประชุมร่วมกันเมื่อปีที่แล้วหลังมองเห็นโอกาสบนเกาะต่างๆ โดยคุณทิพวรรณกล่าวว่า แม้ขวดแก้วจะรีไซเคิลได้ 100 เปอร์เซ็นต์ และคงคุณภาพเดิมไว้ได้ แต่ยังมีขวดอีกหลายใบที่ตกหล่นอยู่ระหว่างทาง จนกลายมาเป็นที่มาของโครงการ “แก้วขอคืน” พร้อมทั้งเผยตัวเลขความสำเร็จที่น่าภาคภูมิใจว่า ปัจจุบันโครงการสามารถเก็บขวดแก้วกลับมาหลอมใหม่ได้มากกว่า 420.54 ตันแล้ว แบ่งเป็นเกาะลันตา 345 ตัน และเกาะเต่า 75.54 ตัน ซึ่งตัวเลขนี้คือน้ำหนักของความร่วมมืออย่างแท้จริง พร้อมกันนี้ยังมองไปถึงแผนการขยายผลไปสู่ภาคอีสาน ซึ่งมีเครือข่ายที่เข้มแข็งและมีศักยภาพในการเก็บรวบรวมขวดแก้วกลับมาได้สูงถึง 400,000 ตันต่อปี
ขณะที่ คุณศลิษา วิไลนุวัฒน์ ผู้ก่อตั้งและผู้ประสานงานโครงการ “แก้วขอคืน” ในฐานะตัวแทนภาคประชาชน เล่าถึงเบื้องหลังการทำงานในพื้นที่ว่า เราปฏิเสธการบริโภคแก้วไม่ได้เพราะเป็นสิ่งจำเป็นในชีวิตประจำวัน แต่วันหนึ่งหากมูลค่ารับซื้อไม่มี เราจะปล่อยให้สิ่งนั้นเป็นขยะบนเกาะต่อไปไม่ได้ ทางโครงการจึงเข้ามาขยายความรับผิดชอบร่วมกัน โดยมองว่าจุดเด่นของเกาะลันตาและเกาะยาวคือพื้นที่ต้องการ “ตั้งรับและปรับตัว” กับปัญหาล่วงหน้า ทางทีมงานจึงนำความยากมาตั้งไว้ แล้วดึงคนจำนวนมากมาแบ่งหน้าที่กันทำ ทั้งผู้บริโภค ผู้จำหน่าย ผู้เก็บกลับ และการขนส่ง เพื่อให้ทุกคนขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมายเดียวกัน
ในส่วนของภาคราชการ คุณณัฐธยาน์ ผาสุข นายอำเภอกะปง จังหวัดพังงา (อดีตนายอำเภอเกาะลันตา) สะท้อนมุมมองการทำงานในฐานะผู้บริหารจัดการพื้นที่ว่า ท่ามกลางข้อจำกัดเรื่องการขนส่งทางแพขนานยนต์บนเกาะ ประกอบกับนโยบายท่องเที่ยวแบบ Pro-Green ทำให้ทางอำเภอตอบรับและเข้ามาขับเคลื่อนทันที โดยเริ่มจากการสร้างความรู้ความเข้าใจร่วมกับหัวหน้าส่วนราชการ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อวางไทม์ไลน์และกระจายภารกิจลงสู่ระดับหมู่บ้าน จนทำให้คนทั้งเกาะตระหนักรู้และมีเป้าหมายเดียวกัน
ด้าน คุณเมทินี จันทร์บูล ผู้บริหารบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ รีไซเคิล จำกัด ในฐานะผู้เชื่อมโยงระบบโลจิสติกส์ กล่าวเสริมว่า บทบาทสำคัญคือการเป็นสะพานเชื่อมระหว่างระบบรวบรวมของชุมชน เข้าสู่ระบบโลจิสติกส์เพื่อส่งต่อไปยังโรงงานรีไซเคิล โดยหัวใจหลักของความสำเร็จคือระบบต้องทำงานได้จริงและมีความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ เพื่อไม่ให้ต้นทุนการเก็บสูงกว่ามูลค่า ซึ่งจะทำให้โครงการสามารถดำเนินต่อไปได้อย่างยั่งยืน
บทสรุปจากเวทีเสวนาในครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า ความสำเร็จของโครงการ “แก้วขอคืน” ไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการ “วางระบบที่ดี” และการประสานพลังความร่วมมืออย่างกลมเกลียวของทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน ซึ่งพร้อมจะนำบทเรียนจากเกาะลันตาและเกาะเต่าไปต่อยอดขยายผลสู่ภูมิภาคอื่นๆ เพื่อสร้างความยั่งยืนให้แก่สิ่งแวดล้อมของประเทศต่อไป
2 สามีภรรยา คุณทวีวุฒิ และ คุณครูสายหยาด จันทร์คูเมือง เกิดและเติบโตในครอบครัวชาวนา ช่วยพ่อแม่ทำนามาแต่วัยเด็ก หลังเรียนจบก็รับราชการ และมีอาชีพเสริมเป็นชาวนาในช่วงวันหยุด บนเนื้อที่ 200 ไร่ ในพื้นที่บ้านโพนเดื่อ หมู่ที่ 4 ตำบลทุ่งหลวง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด คุณทวีวุฒิ และ คุณครูสายหยาด มีโอกาสเข้าร่วมโครงการ “เพาะดี กินดี – ข้าว” ซึ่งบริษัท ซินเจนทา ครอป โปรเทคชั่น จำกัด ร่วมกับ องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน (GIZ) ประจำประเทศไทย เดินหน้าส่งเสริมการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มุ่งพัฒนาศักยภาพชาวนามากกว่า 150 คน ใน 3 จังหวัด ได้แก่ ร้อยเอ็ด อุบลราชธานี และสุรินทร์ ผ่านการเรียนรู้จากแปลงสาธิต 6 แปลง แปลงละ 8 กรรมวิธีทดลอง ภายใต้แนวคิด “ปลูกข้าวเท่าทันภูมิอากาศ” (Climate-Smart Rice Farming) โดยถ่ายทอดองค์ความรู้และแนวทางการจัดการนาข้าวอย่างมีประสิทธิภาพ ครอบคลุมตั้งแต่การจัดการธาตุอาหารตามผลวิเคราะห์ดิน การใช้สารกระตุ้นชีวภาพ (Bio stimulant) ไปจนถึงการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (Integrated Pest Management: IPM) เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบประสิทธิภาพของแ
หากพูดถึงการปลูกพืชสร้างรายได้ หลายคนอาจนึกถึงพืชเศรษฐกิจยอดนิยมอย่างข้าว อ้อย มันสำปะหลัง หรือผักสวนครัว แต่รู้หรือไม่ว่า “สมุนไพรไทย” ที่พบเห็นได้ทั่วไป ก็เป็นอีกหนึ่งพืชทางเลือกที่มีศักยภาพสร้างรายได้ไม่น้อย หากรู้จักวางแผนการปลูก เลือกชนิดพืชให้เหมาะสมกับฤดูกาล และที่สำคัญต้องรู้ว่าตลาดต้องการอะไร เพราะการปลูกสมุนไพรให้ขายได้ราคาดี ไม่ได้ขึ้นอยู่กับปริมาณผลผลิตเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงคุณภาพ การเก็บเกี่ยว และกระบวนการแปรรูป วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านได้มีโอกาสพูดคุยกับ คุณเนตร–พัชรวัลย์ สว่างศิลป์ เจ้าของสวนสมุนไพรภูปางสวรรค์ จังหวัดอุทัยธานี เป็นอีกหนึ่งผู้ที่มองเห็นโอกาสสร้างรายได้จากสมุนไพรไทย ด้วยประสบการณ์ในวงการสมุนไพรมานานหลายปี ทั้งการเพาะปลูก การรวบรวมวัตถุดิบ และการรับซื้อสมุนไพรจากเกษตรกรทั่วประเทศ เพื่อส่งต่อให้กับโรงงานผลิตยาชั้นนำของประเทศ คุณเนตรได้นำองค์ความรู้จากประสบการณ์จริงมาพัฒนาระบบการปลูกสมุนไพรแบบผสมผสาน โดยเน้นการใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด พร้อมเผยเทคนิคปลูกสมุนไพร 3 ชนิดในพื้นที่ 1 ไร่ ที่มีโอกาสสร้างรายได้รวมแตะหลัก 150,000 บาท หากบริหารจัดการอย่างเหม
“โกโก้” พืชที่แค่ได้ยินชื่อ ภาพของความหอมหวาน ละมุน และรสชาติอันเป็นเอกลักษณ์ก็ลอยมาทันที นอกเหนือจากความอร่อยแล้ว โกโก้ยังเคยถูกยกให้เป็น “พืชเศรษฐกิจทางเลือกใหม่” ที่หอมหวานสำหรับเกษตรกรไทยในหลายพื้นที่ แต่ในความเป็นจริง เส้นทางของโกโก้ไทยไม่ได้หอมหวานเหมือนรสชาติของมันเลย ย้อนกลับไปในช่วงที่โกโก้เริ่มบูมใหม่ๆ เกษตรกรจำนวนมากมองเห็นโอกาสและแห่ปลูกตามกระแส โดยขาดการศึกษาข้อมูลอย่างรอบด้าน ทำให้ตกเป็นเหยื่อของกลุ่มมิจฉาชีพที่เข้ามาหลอกขายต้นพันธุ์พ่วงด้วยคำสัญญาว่าจะ “ประกันราคาและรับซื้อคืนแน่นอน” ซึ่งในช่วงแรกก็มีการรับซื้อจริง แต่พอนานวันเข้า กลุ่มผู้รับซื้อกลับหายเข้ากลีบเมฆ ทิ้งให้เกษตรกรหลายรายต้องชอกช้ำขาดทุนและปล่อยสวนทิ้งร้างเพราะไม่มีตลาดรองรับ ถึงอย่างนั้น โกโก้ก็ไม่ได้เป็นพืชฝันร้ายของทุกคน สำหรับเกษตรกรกลุ่มที่ยอมล้มลุกคลุกคลาน ลองผิดลองถูก และไม่ยอมแพ้ จนค้นพบว่าทางรอดของการปลูกโกโก้คือ “ต้องพึ่งพาตัวเอง” หนึ่งในคนที่พิสูจน์เรื่องนี้จนเห็นผลจริงก็คือ ผอ.วรวิทย์ ทิศานุรักษ์ อดีตผู้อำนวยการโรงเรียน และเจ้าของ “โกโก้เมืองลี Organic Farm” ในตำบลปิงหลวง อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่า
พื้นที่ 10 ไร่ ที่ดอนสูง คุณคงศักดิ์ นาคคุ้ม เกษตรกรหัวไวใจสู้ นำโอ่งขนาดใหญ่ หรือชาวภาคอีสานเรียกว่า “โอ่งแดง” ตั้งเรียงยาว แถวละ 10 ลูก 3 แถว ต่อท่อน้ำให้เชื่อมกันจากนั้นสูบน้ำใต้ดินให้เต็มโอ่งเพื่อเป็นการให้ความชื้นแก่พืชที่ปลูกแบบผสมผสานโดยใช้ฝรั่งกิมจูเป็นหลัก คุณคงศักดิ์ อยู่บ้านเลขที่ 547 หมู่ที่ 5 บ้านนิคม ตำบลนิเวศน์ อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด จบการศึกษาจากช่างกลอุเทนถวาย สาขาช่างก่อสร้าง ทำงานภาคเอกชน มีภรรยาที่ร้อยเอ็ด จึงปักหลักที่ “ร้อยเอ็ดเพชรอีสาน พลาญชัยบึงงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมชั้นดี สตรีโสภา ทุ่งกุลาสดใส งานใหญ่บุญผะเหวด” แม้จะเปลี่ยนมาเป็น “สิบเอ็ดประตูเมืองงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมสาเกต บุญผะเหวดประเพณี มหาเจดีย์ชัยมงคล งามน่ายลบึงพลาญชัย เขตกว้างไกลทุ่งกุลา โลกลือชาข้าวหอมมะลิ” เขาก็รักร้อยเอ็ด เพราะเป็นเมืองน่าอยู่ ผู้คนน่ารัก ฟูมฟักตำนานเมือง มาวันนี้ ชายวัย 69 ปีแล้วครับ 1 ไร่ ได้แสน คือ แสนสุขใจ แสนสุขใจ แสนร่าเริง รายได้เป็นแสน คุณคงศักดิ์ บอกว่า ตนเองไม่ได้จบการศึกษาทางการเกษตร “ใจรักชอบศึกษา” การเกษตรอินทรีย์ ระบบน้ำหยด การให้น้ำแบบประหยัด ตนเ
