การปลูกโกโก้

จากลูกชายเกษตรกรสวนยางพาราในตำบลทางเกวียน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง ที่เคยคิดว่าชีวิตจะต้องผูกพันกับยางพาราเหมือนรุ่นพ่อแม่ แต่เมื่อสวนยางที่มีอายุ 40-50 ปีถึงคราวต้องโค่น อีกทั้งคนรุ่นใหม่ไม่อยากวนกลับไปเจอกระบวนการผลิตยาง คุณอาร์ม-ปฤญจ์ นิพัทธโกศลสุข  เจ้าของแบรนด์ อินฟินิท คาเคา ( Infinite cacao ) ได้ตัดสินใจครั้งสำคัญ “ค้นหาพืชใหม่” ที่จะมาแทนยาง และก็พบคำตอบใน “โกโก้” พืชที่เมื่อ 10 ปีก่อนแทบไม่มีใครในไทยรู้จัก แต่คุณอาร์มกลับมองเห็น “โอกาส” ที่จะต่อยอดจากพืชชนิดนี้  จากการทดลองเล็กๆ สู่การปลูกจริงจัง คุณอาร์ม เล่าให้ฟังว่า เริ่มแรกได้ทดลองปลูกพืชหลายชนิด อย่างละ 1-2 ต้น และหนึ่งในนั้นคือโกโก้ แม้ไม่มีความรู้ด้านเกษตรมาก่อน แต่คุณอาร์มพบว่าโกโก้เป็นไม้ที่มีความอึด สามารถอยู่รอดได้แม้ขาดการดูแลเต็มที่ ความแข็งแรงเช่นนี้ทำให้คุณอาร์มตัดสินใจเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ลงทุนปลูกโกโก้เต็มพื้นที่กว่า 25 ไร่  “ช่วงนั้นสายพันธุ์มีไม่กี่ตัวเลือก ลูกผสมชุมพรที่จะหาง่ายหน่อย ผมก็ไปที่ศูนย์วิจัยพืชสวนชุมพรเเล้วจองข้ามปี จากนั้นก็ไปหาอีกที่หนึ่งไว้ด้วย อีกที่หนึ่งที่อยู่ที่จันทบุรี พร้อม

เมื่อพูดถึงจังหวัดน่าน หลายคนจะนึกถึงภูเขาสูงเสียดฟ้าและสายหมอกยามเช้า พร้อมทั้งวิถีชีวิตเรียบง่ายของชุมชน แต่มีอีกสิ่งหนึ่งที่กำลังสร้างชื่อให้กับจังหวัดน่านในเวทีเกษตรกรรมไทย นั่นก็คือการปลูกโกโก้ที่กำลังเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องในพื้นที่แห่งนี้ ด้วยสภาพภูมิประเทศและสภาพภูมิอากาศที่เอื้อต่อการเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจชนิดนี้ ที่นี่จึงกลายเป็นพื้นที่ที่ได้รับความสนใจในอุตสาหกรรมโกโก้ของไทย คุณพีช – คณาธิป ศรีรัตโนภาส เป็นอีกบุคคลหนึ่งที่เห็นโอกาสและตัดสินใจเปลี่ยนพื้นที่การเกษตรของครอบครัวบางส่วน ให้กลายเป็นแหล่งปลูกโกโก้ที่มีคุณภาพสูง ด้วยแนวคิดที่ต้องการพัฒนาอุตสาหกรรมโกโก้ไทยให้ก้าวไกลสู่ตลาดโลก คุณพีชได้นำแนวทางที่ได้จากการศึกษาดูงานจากหลายพื้นที่มาประยุกต์ใช้ในสวน เพื่อให้โกโก้ที่ปลูกในสวนของคุณพีช กลายเป็นที่รู้จักในฐานะสินค้าคุณภาพระดับพรีเมียม จุดเริ่มต้นของการทำสวนโกโก้สไตล์เกษตรกรรุ่นใหม้ไฟแรง คุณพีช เล่าให้ฟังว่า หลังจบการศึกษาได้มีมุมมองและอยากจะกลับมาพัฒนาสวนทางการเกษตรของครอบครัว โดยอยากให้มีกิจกรรมที่หลากหลายต้อนรับนักท่องเที่ยวในอนาคต จึงเริ่มต้นสนใจในพืชเศรษฐกิจที่มีอน

จุดเริ่มต้นของการทำแบรนด์คาเคาโอ้-โกโก้ คุณธันย์ปวัฒน์ เศวตภัทรวาทิน ประธานวิสาหกิจชุมชนโกโก้ระนอง และเป็นผู้ก่อตั้งบริษัท คาเคาโอ้-โกโก้ จำกัด กับจุดเริ่มต้นที่อยากกลับมาพัฒนาชุมชน ในปี 2563 คุณธันย์ปวัฒน์ หรือ คุณหนุ่ย ได้คิดอยากจะทำธุรกิจที่สร้างประโยชน์ให้กับชุมชน ซึ่งพื้นฐานของคุณหนุ่ยก็เป็นลูกหลานเกษตรกร จึงอยากทำธุรกิจเพื่อชุมชน และสร้างให้พื้นที่ที่บ้านเราเห็นถึงความยั่งยืน คุณหนุ่ย เล่าว่า “ในอดีตจากที่ผมเป็นลูกหลานเกษตรกรปลูกโกโก้ เรียกว่าเคยช่วยพ่อโค่นต้นโก้โก้ทิ้งเมื่อ 30 ปีที่แล้วนะครับ หลังจากนั้นเมื่อปี 63 ผมได้กลับมา และศึกษาเกี่ยวกับการปลูกโกโก้ ด้วยการรื้อฟื้นการปลูกโกโก้ขึ้นมาใหม่ในจังหวัดระนอง และก็ก่อตั้งเป็น วิสาหกิจชุมชนโกโก้จังหวัดระนอง” ปัจจุบันโกโก้ที่ปลูกเป็นสายพันธุ์ลูกผสมชุมพร 1 แล้วก็สายพันธุ์ท้องถิ่นเดิมที่มีอยู่ในภาคใต้มา 30 กว่าปีแล้ว เป็นโกโก้ท้องถิ่นของเรา จุดเด่นของที่คาเคาโอ้โกโก้ทำก็คือ การสร้างอัตลักษณ์ให้กับโกโก้แต่ละจังหวัด ซึ่งคุณหนุ่ยได้สร้างเครือข่ายโกโก้จากการรับซื้อโกโก้จากเกษตรกรในพื้นที่ และในอีก 6 ภาคของประเทศ จากเกษตรกรโดยรับซื้อกับกลุ่

คุณมนูญ ทนะวัง เจ้าของสวนโกโก้ ตั้งอยู่ เลขที่ 141 หมู่ที่ 4 ตำบลสถาน อำเภอปัว จังหวัดน่าน ได้นำโกโก้ 3 สายพันธุ์ ได้แก่ พันธุ์ไอเอ็ม 1 พันธุ์เอิร์ทเซฟ เนวี 1 และพันธุ์ชุมพร มาทดลองปลูกภายในสวนจนประสบผลสำเร็จ สามารถเก็บผลผลิตนำมาแปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่ม คุณมนูญ เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนทำงานบริษัทเอกชน แต่รู้สึกว่าการทำงานยังไม่มีความสุขตรงกับที่ใจชอบ จึงได้ย้ายกลับมาอยู่บ้านเกิดที่จังหวัดน่าน ซึ่งคุณพ่อคุณแม่ของคุณมนูญมีสวนไม้ผลที่ทำเป็นอาชีพสร้างรายได้มานานแล้ว เมื่อมีโอกาสได้กลับมาอยู่บ้าน จึงมองหางานที่สามารถทำควบคู่ไปกับสวนไม้ผลของครอบครัว จึงได้เริ่มลงมือทำสวนโกโก้ ซึ่งเป็นพันธุ์ไม้ที่เขาชื่นชอบ “พอคิดว่าต้องกลับมาอยู่บ้าน ก็มองเลยว่าเรารักเราชอบอะไร เพราะสิ่งที่เราชอบมันจะส่งผลให้ทำสิ่งนั้นออกมาได้ดี ก็เลยมองว่าเราชอบทานช็อกโกแลต หากได้ทำสวนโกโก้ สิ่งนี้ก็น่าจะอยู่กับเราไปได้นานเพราะงานสวนที่บ้านก็มีความชำนาญ ส่วนต้นโกโก้ก็มีความชอบส่วนตัว ดังนั้น ถ้านำมาปลูกและสามารถมีผลผลิตได้ ก็น่าจะเป็นสิ่งที่น่าจะทำออกมาได้ดี เพื่อเป็นอาชีพในระยะยาว” การทำสวนโกโก้ในครั้งนี้ คุณมนูญ บอกว่า ได้เลื

สองพ่อลูก นายดาบตำรวจเฉลิมพล บุญทาหมั้น วัย 52 ปี ปัจจุบันรับราชการตำรวจ และลูกชาย คุณนิติภูมิ บุญทาหมั้น จบวิศวะเครื่องกล จากมหาวิทยาลัยชื่อดังจากกรุงเทพฯ ในวัย 25 ปี แต่สนใจที่จะปลูกโกโก้ เพราะมองเห็นว่าเป็นพืชต่างถิ่นที่เจริญงอกงามได้ค่อนข้างดีที่เมืองไทย โดยใช้เวลาหลังเลิกงานและวันหยุด “เดิมทีผมได้ยินแต่ว่า โกโก้ นั้นปลูกได้แต่แถบทางภาคใต้ เพราะเป็นพืชเขตร้อนชื้นที่ต้องการน้ำมากและความชื้นสูง แต่โกโก้พันธุ์ไทยที่เจริญเติบโตได้ดีในแถบภาคใต้กลับเติบโตได้ดีในภาคเหนือเช่นกัน ปัจจุบันมีการปลูกแพร่หลายมากมาย ด้วยเหตุผลที่ว่าปลูกโกโก้นั้น ปลูกง่าย ดูแลง่าย และให้ผลผลิตตามที่ต้องการหลายปี เป็นไม้ยืนต้นที่ให้ผลผลิตค่อนข้างดีในเมืองไทย ผมชอบทำเกษตรอินทรีย์ และเห็นว่าต้นโกโก้ไม่ชอบสารเคมี จึงเหมาะกับผมมาก…งานปัจจุบันนี้หายาก บริษัทต่างๆ ก็มีแต่จะปิดตัวลง ปัญหาเศรษฐกิจโลกและโรคระบาดนั้น ผมเลยเป็นเด็กยุคนิวนอร์มอลครับ ผมสนใจเกษตรตามคุณพ่อ เห็นคุณพ่อและคุณปู่ทำการเกษตรมาตั้งแต่เด็ก ผมภูมิใจในตัวท่านมาก ผมมุ่งมั่นที่จะเจริญรอยตามคุณพ่อ หันมาทำการเกษตรอย่างเต็มตัวและอย่างภาคภูมิใจ และพร้อมจะ

จากสถานการณ์โควิด-19 ที่ผ่านมา ทำให้หลายธุรกิจได้รับผลกระทบ ทำให้หลายคนต้องกลับมาอยู่ยังบ้านเกิดเพื่อเริ่มต้นใหม่กับการทำอาชีพอื่นๆ โดยนำองค์ความรู้ที่ได้จากสายงานเก่ามาเริ่มต่อยอดธุรกิจของครอบครัว โดยใช้ผลผลิตทางการเกษตรที่มีอยู่แล้วมาสร้างเป็นสินค้าที่แปรรูป จนเกิดเป็นสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มมากขึ้น และสามารถสร้างเป็นแบรนด์ส่งขายทำตลาดออนไลน์ได้เป็นอย่างดี คุณอุไรวรรณ ลังกาตุง เจ้าของร้านฮักเฉาก๊วย&โกโก้งาว อยู่บ้านเลขที่ 48/3 หมู่ที่ 4 ตำบลหลวงเหนือ อำเภองาว จังหวัดลำปาง เป็นผู้ที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์โควิด-19 จึงทำให้เธอต้องกลับมาอยู่บ้านเกิดอย่างไม่มีกำหนด ในช่วงแรกเกิดมีความท้อใจแต่ไม่ท้อถอยในโชคชะตา จึงได้นำเงินเก็บมาลงทุนเปิดร้านและแปรรูปผลผลิตจากโกโก้ที่ครอบครัวปลูกจนประสบผลสำเร็จและสร้างแบรนด์เป็นสินค้าจำหน่ายทางช่องทางออนไลน์ได้เป็นอย่างดี คุณอุไรวรรณ เล่าให้ฟังว่า ย้อนไปเมื่อ 2 ปีที่แล้วเธอทำงานเป็นพนักงานโรงแรม เมื่อสถานการณ์โควิด-19 เริ่มเข้ามาภายในประเทศ ทำให้สถานประกอบการที่เธอทำอยู่ได้รับผลกระทบจึงเป็นเหตุให้เธอต้องย้ายกลับมาอยู่บ้านเกิดยังจังหวัดลำปาง และมองหาอา

ความจริง โก้โก้ เป็นพืชที่เกษตรกรส่วนหนึ่งในบ้านเราปลูกกันมานานหลายสิบปีแล้ว แต่อาจจะเป็นเพราะตลาดยังไม่กว้างขวาง และหน่วยงานภาครัฐยังไม่ได้ส่งเสริมอย่างจริงจัง ประกอบกับพืชเศรษฐกิจตัวอื่นๆ อย่างเช่น ยางพารา ได้ราคาดี เกษตรกรส่วนใหญ่จึงหันไปปลูกยางพารากัน จนกระทั่งยางพาราราคาตกต่ำต่อเนื่องกันมาหลายปี และยังไม่มีทีท่าว่าราคาจะดีเหมือนในอดีต เกษตรกรกลุ่มหนึ่งจึงหันเหมาปลูกโกโก้แทน ขณะเดียวกันมีบริษัทเอกชนหลายรายเข้ามาทำธุรกิจอย่างจริงจัง โดยนำต้นพันธุ์มาให้ปลูกและรับซื้อ ชี้ตลาดกว้าง คนยังปลูกน้อย “คุณปัทมพร พิชัย” อายุ 37 ปี เกษตรกรในตำบลยอด อำเภอสองแคว จังหวัดน่าน เป็นอีกคนหนึ่งที่สนใจมาปลูกโกโก้ เพราะมองว่าเป็นพืชที่คนทุกเพศทุกวัยกินกัน ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้ใหญ่ เป็นตลาดที่กว้างกว่ากาแฟเสียอีก แต่คนปลูกมีจำนวนไม่มากเท่าไร ขณะที่มีคนทำช็อกโกแลตเยอะมาก แต่ส่วนใหญ่มักส่งมาจากเมืองนอก ไม่ได้ซื้อในบ้านเรา นอกจากจะปลูกแล้ว คุณปัทมพรยังรับซื้อจากเกษตรกรในเครือข่ายด้วย เป็นการส่งเสริมเกษตรแบบครบวงจร โดยได้ใช้ความรู้และประสบการณ์ในอดีตที่เคยทำงานกับทางปิดทองหลังพระฯ น่าน และทำงานที่โครงการแม่ฟ้า

เมื่อเร็วๆ นี้ สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้จัดโครงการนำสื่อมวลชนศึกษาดูงานแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ผู้เขียนได้ติดตามชมผลงานของศูนย์บริการและพัฒนาลุ่มน้ำปาย ตามพระราชดำริ จังหวัดแม่ฮ่องสอน ในส่วนความรับผิดชอบของศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรแม่ฮ่องสอน กรมวิชาการเกษตร โดยมี คุณมณเทียน แสนดะหมื่น นักวิชาการเกษตร รักษาการหัวหน้าศูนย์ให้คำบรรยายและนำชมแปลงปลูกโกโก้ สรุปได้ว่า โกโก้ มีการพัฒนาพันธุ์มาจาก 3 สายพันธุ์ คือ พันธุ์คริโอโล ลักษณะผลใหญ่มีสีแดงหรือเขียว ผลสุกมีสีเหลือง เปลือกบางนิ่ม ผิวขรุขระ ก้นแหลม เมล็ดใหญ่สีขาวหรือม่วงอ่อน กลิ่นหอม รสชาติดี ผลผลิตต่ำ ไม่ต้านทานโรค สายพันธุ์ฟอรัสเทอร์โร่ แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ เวสต์แอฟริกัน อมีโลนาโด และอับเปอร์อะเมซอน สายพันธุ์ตรินิทาริโอ นอกจากนี้ จะเป็นสายพันธุ์ลูกผสม คือ พันธุ์ลูกผสมชุมพร 1 รับรองโดยกรมวิชาการ เมื่อ 17 มิถุนายน 2537 ลักษณะผลป้อม ร่องค่อนข้างตื้น ผิวเรียบ ผลแก่สีเขียว เมื่อสุกผิวเปลี่ยนเป็นสีเหลือง เนื้อในเมล็ดสีม่วง เริ่มให้ผลผลิตและเก็บเกี่ยวได้หลังจากปลูก 2 ปี ลักษณะเด่นคือ ออกผลเร็ว ให้ผลผลิตสูง เฉลี่ย